Układ wewnątrzwydzielniczy (dokrewny) obejmuje gruczoły i tkanki, które wytwarzają hormony – związki chemiczne regulujące pracę narządów. Kluczową cechą jest to, że klasyczne gruczoły dokrewne nie mają przewodów wyprowadzających, a wydzielina trafia do płynów ustrojowych (najczęściej do krwi), dzięki czemu może oddziaływać na odległe narządy.
Dlaczego zdanie "Wszystkie hormony są białkami" jest nieprawdziwe?
Hormony nie stanowią jednej grupy chemicznej. W praktyce wyróżnia się m.in.:
- hormony peptydowe/białkowe (np. wiele hormonów przysadki, insulina) – zwykle rozpuszczalne w wodzie i działające przez receptory błonowe,
- hormony steroidowe (np. część hormonów kory nadnerczy, hormony płciowe) – pochodne cholesterolu, lipofilne, często działają przez receptory wewnątrzkomórkowe,
- pochodne aminokwasów (np. hormony tarczycy, katecholaminy) – mają odmienną budowę i mechanizmy działania.
Zatem stwierdzenie, że wszystkie hormony są białkami, jest fałszywe, bo znacząca część to sterydy lub inne pochodne.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są prawdziwe?
- "Hormony są substancjami chemicznymi wydzielanymi bezpośrednio do krwi." – w ujęciu szkolnym jest to poprawna cecha hormonów dokrewnych: są wydzielane do krążenia (lub płynu tkankowego) i transportowane do miejsc działania.
- "Gruczoły wewnątrzwydzielnicze nie posiadają przewodów wydzielniczych." – to definicyjna różnica względem gruczołów zewnątrzwydzielniczych (np. ślinianek), które odprowadzają wydzielinę przewodami.
- "Hormony oddziałują na specyficzne komórki docelowe." – hormon działa głównie tam, gdzie komórki mają odpowiedni receptor; bez receptora komórka zwykle nie odpowiada na dany hormon.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się "wszystkie/zawsze", warto sprawdzić, czy w biologii nie ma znanych wyjątków (tu: różne klasy chemiczne hormonów). Jednocześnie nie należy polegać wyłącznie na tej heurystyce – decyzja powinna wynikać z wiedzy o podziale hormonów.
