KWALIFIKACJA ELE11 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 2.
Wskazanie przedstawionego na ilustracji termometru wynosi
Ilustracja przedstawia okrągłą tarczę przyrządu pomiarowego z jasnym tłem i metalową obwódką.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskazówka znajduje się na drugiej krótkiej kresce za 20°C. Odcinek 20–30 jest podzielony czterema kreskami na pięć równych części, więc najmniejsza działka ma wartość 2°C. Zatem odczyt to 20°C + 2×2°C = 24°C.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt z termometru tarczowego wykonuje się zawsze, analizując podziałkę i położenie ostrza wskazówki (czyli jej końca). Na tarczy widoczne są wartości główne: 0, 20, 40, 60, 80, 100, 120°C, więc wiemy, że duże przedziały wynoszą 20°C.

Aby poprawnie odczytać wskazanie, trzeba ustalić wartość najmniejszej działki elementarnej. Między 20 a 40 występuje kreska pośrednia (30°C), a odcinek 20–30 jest dodatkowo podzielony krótkimi kreskami. W tym odcinku są cztery krótsze kreski, które dzielą przestrzeń na pięć równych części (zawsze liczba przedziałów = liczba kresek + 1). Skoro od 20 do 30 jest 10°C, to jedna część ma wartość 10°C / 5 = 2°C.

Ostrze wskazówki stoi dokładnie na drugiej krótkiej kresce za 20°C. To oznacza przesunięcie o 2 działki elementarne: 2 × 2°C = 4°C. Dodając do wartości bazowej 20°C, otrzymujemy 24°C.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 22°C wynika najczęściej z pomylenia drugiej kreski z pierwszą albo z przyjęcia błędnej wartości działki (np. 1°C).
  • 23°C to typowe zaokrąglenie "na oko" lub ignorowanie faktu, że działka elementarna ma wartość parzystą (2°C), więc odczyty pośrednie nie powinny dawać liczb nieparzystych.
  • 21°C zwykle pojawia się, gdy ktoś odczytuje początek wskazówki albo mylnie zakłada, że pierwsza kreska oznacza 1°C.

W praktyce warto stosować stałą procedurę: (1) znajdź najbliższą mniejszą wartość opisaną, (2) wyznacz działkę elementarną z podziału, (3) policz działki do ostrza wskazówki, (4) zsumuj wynik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw znajdź najbliższą mniejszą wartość opisaną (np. 20°C). Potem ustal wartość działki elementarnej z podziału między kreskami. Na końcu policz, na której kresce stoi ostrze wskazówki, i dodaj: wartość bazowa + liczba działek × wartość działki.
Kreski są granicami, a nie "kawałkami". Jeśli widzisz 4 kreski pośrednie, to dzielą one odcinek na 5 fragmentów: od wartości początkowej do 1. kreski, między kolejnymi kreskami oraz od ostatniej kreski do wartości końcowej. Stąd poprawny wzór: przedziały = kreski + 1.
Działka elementarna to najmniejszy równy odcinek skali, który odpowiada konkretnej wartości (np. 2°C). Ustala się ją, biorąc różnicę między znanymi punktami skali (np. 20–30 = 10°C) i dzieląc przez liczbę równych części. Bez tego łatwo o błędny odczyt.
Odczyt wykonuje się z końca (ostrza) wskazówki, bo to on jest zaprojektowany jako punkt odniesienia do skali. Początek wskazówki jest zwykle grubszy i nieprecyzyjny. Pomylenie końca z początkiem powoduje systematyczny błąd, szczególnie przy małych wskazaniach.
Najczęstsze pomyłki to: (1) uznanie drugiej kreski za pierwszą, (2) błędne założenie, że działka ma 1°C, (3) policzenie kresek zamiast przedziałów, (4) odczyt "na oko" bez sprawdzenia podziału. Pomaga procedura: działka → liczba działek → suma.
Klasa dokładności informuje o dopuszczalnym błędzie wskazania w odniesieniu do zakresu przyrządu. Dla klasy 2.0 przyjmuje się, że maksymalny błąd wynosi ok. ±2% zakresu. To oznacza, że odczyt z tarczy może różnić się od wartości rzeczywistej, szczególnie przy dużym zakresie skali.
Sprawdź znany fragment skali, np. od 20 do kreski pośredniej (30). To 10°C. Następnie policz, na ile równych części jest podzielony ten odcinek (liczba przedziałów, nie kresek). Jeśli wychodzi 5 części, to 10°C/5 = 2°C. Gdyby były 10 części, wtedy byłoby 1°C.
Termometry tarczowe spotyka się m.in. na rurociągach instalacji grzewczych, w węzłach cieplnych, przy wymiennikach ciepła i na obiegach chłodniczych. Służą do szybkiej kontroli temperatury medium w trakcie rozruchu, regulacji i eksploatacji. Wskazanie jest czytelne bez zasilania elektrycznego.
W praktyce porównuje się wskazanie z temperaturą odniesienia, np. w stabilnych warunkach lub z drugim sprawdzonym czujnikiem. Zwraca się uwagę, czy przy braku nagrzewania wskazówka wraca w okolice wartości początkowej skali. Każde stałe przesunięcie może oznaczać uszkodzenie lub rozkalibrowanie.
Ćwicz na wielu skalach (termometry, manometry), zawsze zaczynając od wyznaczenia działki elementarnej. Trenuj liczenie przedziałów zamiast kresek i nawyk odczytu z ostrza wskazówki. Na egzaminie poświęć kilka sekund na sprawdzenie, czy wartości wynikają z podziału (np. tylko parzyste, jeśli działka = 2).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wskazówka znajduje się na drugiej krótkiej kresce za 20°C.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do metrologii/technik pomiarowych w energetyce (dział: odczyt przyrządów analogowych)
  • Instrukcje/DTR termometrów tarczowych (opis skali i zasad odczytu)
  • Zestawy ćwiczeń z odczytu wskazań manometrów i termometrów tarczowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego