KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 49.
Wszystkie akta zaliczane do akt kategorii A w przypadku likwidacji firmy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Akta kategorii A to materiały archiwalne o trwałej wartości (historycznej i dowodowej), dlatego co do zasady nie podlegają brakowaniu ani niszczeniu. W przypadku likwidacji podmiotu powinny zostać zabezpieczone i przekazane do właściwego archiwum państwowego, a nie przechowywane "przez X lat" ani niszczone.

Pełne wyjaśnienie:

W klasyfikacji archiwalnej kategoria A oznacza materiały archiwalne, czyli dokumentację mającą trwałą wartość (m.in. historyczną, dowodową, informacyjną). Tego typu akta nie są traktowane jak dokumentacja o czasowym okresie przechowywania.

Dlatego odpowiedź "przekazuje się do archiwum państwowego." jest poprawna: przy likwidacji podmiotu należy zapewnić dalszą ochronę i ciągłość przechowywania materiałów archiwalnych, co realizuje się przez ich przekazanie do właściwej instytucji archiwalnej. Celem jest uniknięcie utraty dokumentów, które mają znaczenie dla państwa i społeczeństwa.

Pozostałe odpowiedzi odwołują się do typowego myślenia o dokumentacji niearchiwalnej:

  • "właściciel firmy przechowuje przez 20 lat." – sugeruje prywatne, czasowe przechowywanie. Materiały archiwalne kategorii A nie są "na 20 lat" i co do zasady nie powinny pozostawać wyłącznie w dyspozycji likwidowanego podmiotu.
  • "niszczy się bezpośrednio po ogłoszeniu likwidacji." – to uproszczenie niezgodne z ideą kategorii A. Niszczenie dotyczy tylko dokumentacji przeznaczonej do brakowania i po spełnieniu wymogów proceduralnych, a nie materiałów archiwalnych.
  • "są niszczone po 25 latach." – wprowadza arbitralny termin liczbowy. Kategoria A nie jest kategorią czasową; terminy typu "po X latach" odnoszą się do kategorii niearchiwalnych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się kategoria A, w pierwszej kolejności myśl o wieczystym zachowaniu i przekazaniu do archiwum, a nie o terminach przechowywania czy niszczeniu. Liczby w odpowiedziach często są "wabikiem" testującym, czy odróżniasz materiały archiwalne od dokumentacji niearchiwalnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria A oznacza materiały archiwalne, czyli dokumentację o trwałej wartości (np. historycznej lub dowodowej). Takie akta co do zasady nie są przeznaczone do zniszczenia po określonym czasie, tylko powinny zostać zachowane i właściwie zabezpieczone.
Ponieważ kategoria A wskazuje na trwałą wartość dokumentów. Likwidacja podmiotu nie "kasuje" znaczenia akt; konieczne jest zapewnienie ciągłości przechowywania. Niszczenie dotyczy dokumentacji niearchiwalnej i odbywa się według odrębnych zasad, a nie automatycznie.
Co do zasady materiały archiwalne powinny zostać przekazane do właściwego archiwum państwowego (albo innej właściwej instytucji archiwalnej, zależnie od statusu podmiotu). Chodzi o to, by dokumenty były nadal chronione i dostępne zgodnie z zasadami archiwalnymi.
Kategoria A nie ma "liczby lat" – oznacza trwałe przechowywanie. Dokumentacja niearchiwalna ma zwykle kategorię czasową (np. z podanym okresem przechowywania w latach). Na egzaminie liczby w odpowiedziach często są przynętą, by sprawdzić to rozróżnienie.
W typowym ujęciu nie jest to docelowy sposób postępowania z materiałami archiwalnymi. Akta kategorii A powinny zostać zabezpieczone i przekazane do właściwego archiwum, aby nie zależały od losów osoby prywatnej i aby zapewnić jednolite zasady ochrony oraz ewidencji.
Niszczenie (brakowanie) dotyczy dokumentacji niearchiwalnej, czyli takiej, która po upływie określonego czasu nie ma już wartości. Brakowanie odbywa się w procedurze i nie dotyczy materiałów archiwalnych kategorii A, które mają być zachowane.
Najczęstszy błąd to traktowanie kategorii A jak kategorii czasowej (np. "20 lat", "25 lat"). Drugi błąd to założenie, że likwidacja oznacza automatyczne niszczenie całej dokumentacji. Warto zapamiętać: A = zachować i przekazać do archiwum.
Najpierw identyfikuje się i porządkuje dokumentację, rozdzielając materiały archiwalne (A) od niearchiwalnej. Następnie zabezpiecza się akta, przygotowuje ewidencję/spisy przekazania i organizuje przekazanie materiałów archiwalnych do właściwego archiwum. Szczegóły zależą od procedur jednostki.
Tak, materiały archiwalne mogą powstawać w różnych obszarach działania jednostki, nie tylko w jednym dziale. Kluczowe jest prawidłowe kwalifikowanie dokumentów według wykazu akt i zasad kancelaryjno-archiwalnych, aby nie pomylić akt trwałych z czasowymi.
Ćwicz rozpoznawanie kategorii archiwalnych i typowych decyzji: zachować/przekazać vs brakować/zniszczyć. Ucz się na przykładach z wykazu akt (JRWA), rozwiązuj testy i zwracaj uwagę na "wabiki" w odpowiedziach (szczególnie liczby lat), bo często wskazują na dokumentację niearchiwalną.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Akta kategorii A to materiały archiwalne o trwałej wartości (historycznej i dowodowej), dlatego co do zasady nie podlegają brakowaniu ani niszczeniu."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z kancelarii i archiwistyki dla administracji
  • Materiały szkoleniowe z zasad klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji (JRWA i kategorie archiwalne)
  • Wytyczne archiwalne i instrukcje kancelaryjne stosowane w jednostkach (do ćwiczeń na przykładach)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego