KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 16.
Wybierz najskuteczniejszą metodę zwalczania pożaru wywołanego przez gaz metan w podziemnym zakładzie górniczym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pożar metanu (gaz palny, grupa C) najskuteczniej gasi się gaśnicą proszkową, bo proszek przerywa reakcję spalania. Wentylacja służy głównie prewencji (rozcieńczaniu i usuwaniu metanu przed zapłonem) i po zapłonie może nasilać ogień przez dopływ tlenu. Woda i piana są mało skuteczne dla gazów.

Pełne wyjaśnienie:

Metan w podziemnym zakładzie górniczym jest gazem palnym, który po zapłonie tworzy pożar gazu (grupa C). W takiej sytuacji kluczowe jest dobranie środka gaśniczego działającego na mechanizm spalania gazów.

Odpowiedź "Użycie gaśnicy proszkowej" jest poprawna, ponieważ proszek gaśniczy hamuje (przerywa) reakcję łańcuchową spalania w płomieniu. To właśnie ten mechanizm jest najskuteczniejszy przy płonących gazach, gdzie nie tworzy się "warstwa" materiału, którą można schłodzić lub odizolować jak przy ciałach stałych.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z typowych powodów:

  • "Wykorzystanie systemu wentylacji do usunięcia gazu" dotyczy przede wszystkim prewencji zagrożenia metanowego (rozcieńczania i usuwania metanu przed zapłonem). Podczas pożaru płonącego metanu zwiększenie przepływu powietrza może dostarczać tlen i utrzymywać lub nasilać płomień, więc nie jest to "metoda gaszenia".
  • "Użycie wody do gaszenia pożaru" bywa skuteczne przy chłodzeniu ciał stałych, ale dla płonącego metanu jest nieskuteczne: gaz nie tworzy palącej się powierzchni, a jako lżejszy od powietrza może unosić się ponad strumień wody, nadal się spalając.
  • "Zastosowanie piany gaśniczej" działa głównie przez odcięcie dopływu tlenu do powierzchni cieczy/ciała stałego. W pożarze gazu, gdzie pali się strumień/mieszanina w przestrzeni, piana nie zapewnia stabilnego odizolowania płomienia i zwykle nie daje skutecznego efektu.

Na egzaminie warto zapamiętać rozróżnienie: wentylacja i odmetanowanie = profilaktyka, natomiast płonący metan = gaśnica proszkowa. To klasyczny przykład mylenia działań "przed zdarzeniem" z działaniami "w trakcie zdarzenia".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pożar metanu to spalanie gazu palnego wydzielającego się w wyrobiskach. Jest groźny, bo metan z powietrzem może tworzyć mieszaninę wybuchową, a płomień może zapalić kolejne nagromadzenia gazu. Wymaga szybkiej, właściwej reakcji i doboru środka gaśniczego.
Proszek gaśniczy działa na płomień chemicznie: przerywa reakcję łańcuchową spalania, co jest kluczowe przy pożarach gazów. W przypadku metanu nie ma "powierzchni paliwa" do chłodzenia, więc mechanizm proszku jest zwykle skuteczniejszy niż woda czy piana.
Wentylacja to przede wszystkim metoda prewencji zagrożenia metanowego: rozcieńcza i usuwa metan przed zapłonem. Podczas pożaru może zwiększać dopływ tlenu do płomienia, dlatego nie traktuje się jej jako najskuteczniejszej metody gaszenia płonącego metanu.
To częsty błąd "uniwersalnej wody". Woda działa głównie przez chłodzenie, co pomaga przy ciałach stałych, ale przy gazach (np. metan) płomień jest w przestrzeni, a gaz może nadal wypływać i się spalać. Dlatego dobór środka zależy od rodzaju pożaru.
Jeśli w treści jest mowa o zapobieganiu zapłonowi (usuwanie/rozcieńczanie metanu, pomiary stężenia), to dotyczy prewencji: wentylacja, odmetanowanie, metanometria. Jeśli pojawia się "pożar", "płomień" lub "palący metan", pytanie dotyczy gaszenia i zwykle właściwa jest gaśnica proszkowa.
Najczęstsze to: mylenie wentylacji z gaszeniem, sięganie po wodę "z przyzwyczajenia", próba stosowania piany jak do cieczy oraz ignorowanie faktu, że dopływ powietrza może podtrzymywać płomień. Na szkoleniach podkreśla się wybór gaśnicy proszkowej przy płonących gazach.
Są kluczowe przed zdarzeniem: mają utrzymywać bezpieczne stężenia metanu, ograniczać możliwość powstania mieszaniny wybuchowej i zmniejszać ryzyko zapłonu. Obejmują przewietrzanie, odmetanowanie górotworu oraz stałe pomiary (metanometria ciągła) w rejonach zagrożonych.
Piana jest szczególnie przydatna do odcinania dopływu tlenu do powierzchni cieczy lub niektórych materiałów stałych. Przy pożarach gazów palnych (np. metanu) płomień jest w strumieniu/mieszaninie w powietrzu, więc piana zwykle nie daje trwałego odizolowania i bywa mało skuteczna.
W materiałach szkoleniowych dla górnictwa jako typowy zakres wybuchowości metanu w powietrzu podaje się 5–15%. To oznacza, że kontrola stężenia i przewietrzanie mają ogromne znaczenie profilaktyczne. Na egzaminie warto kojarzyć ten zakres z koniecznością prewencji.
Najpierw zidentyfikuj, że chodzi o gazy palne (grupa C). Następnie wybierz środek, który działa na płomień: najczęściej gaśnicę proszkową. Unikaj automatycznego wyboru wody lub piany. W pytaniach porównawczych pamiętaj: wentylacja = profilaktyka, nie "gaszenie".
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pożar metanu (gaz palny, grupa C) najskuteczniej gasi się gaśnicą proszkową, bo proszek przerywa reakcję spalania."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Energii z 23.11.2016 w sprawie ruchu podziemnych zakładów górniczych, Dz.U. 2017 poz. 1118, Załącznik nr 3

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe i procedury ppoż. dla rejonów zagrożonych metanowo
  • Materiały szkoleniowe dotyczące zagrożeń metanowych i pożarów gazów
  • Podręczniki z zakresu wentylacji kopalń i zagrożeń naturalnych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego