Azot (N2) stanowi główny składnik powietrza i w typowych warunkach jest gazem niepalnym oraz w dużej mierze obojętnym chemicznie dla człowieka. Dlatego nie opisuje się go jako gazu toksycznego w sensie działania trującego (nie wywołuje zatrucia przez reakcje chemiczne w organizmie).
W warunkach kopalnianych realne zagrożenie wiąże się z innym mechanizmem: azot może zastępować tlen w mieszaninie gazów. Jeżeli w wyrobisku dochodzi do obniżenia zawartości tlenu, organizm reaguje objawami niedotlenienia, takimi jak osłabienie, zaburzenia koncentracji, zawroty głowy, a następnie utrata przytomności. W ciężkich przypadkach brak tlenu prowadzi do uduszenia (asfiksji).
Stwierdzenie, że azot jest "toksyczny" i powoduje bóle głowy czy nudności, jest typowym uproszczeniem. Takie objawy mogą wystąpić, ale zwykle są skutkiem niedoboru tlenu, a nie specyficznego zatrucia azotem. Z kolei odpowiedzi sugerujące, że azot "powoduje eksplozje" lub że jest palny, są niezgodne z jego podstawowymi właściwościami fizykochemicznymi: azot nie jest paliwem i nie podtrzymuje spalania.
Egzaminacyjnie ważne jest rozróżnienie:
- toksyczność (działanie trujące konkretnej substancji) vs
- działanie duszące (spadek dostępnego tlenu w powietrzu wskutek wypierania).
W praktyce górniczej oznacza to konieczność kontroli atmosfery (zwłaszcza zawartości tlenu) i traktowania miejsc z możliwym niedotlenieniem jako potencjalnie śmiertelnie niebezpiecznych, nawet jeśli nie stwierdza się "trujących" gazów.
