KWALIFIKACJA CHM3 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 35.
Wybierz właściwy odczynnik chemiczny do ekstrakcji DNA z komórek.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór soli (np. NaCl) jest typowym składnikiem procedur izolacji DNA: pomaga ekranować ładunek ujemny DNA i wspiera oddzielenie białek (salting-out), a także zwiększa wydajność późniejszej precypitacji DNA alkoholem. Kwas azotowy mógłby degradować materiał, a woda służy raczej do rozpuszczania końcowego.

Pełne wyjaśnienie:

W izolacji (ekstrakcji) DNA kluczowe jest uzyskanie roztworu, w którym DNA pozostaje w formie nienaruszonej, a jednocześnie możliwe jest usunięcie białek i innych zanieczyszczeń. Dlatego w wielu protokołach stosuje się roztwory soli (najczęściej NaCl) jako element buforów oraz jako czynnik wspomagający rozdział składników komórkowych.

Dlaczego "Roztwór soli" jest właściwy?

  • Sól zwiększa siłę jonową roztworu i pomaga ekranować ujemny ładunek na szkielecie cukrowo‑fosforanowym DNA, co sprzyja kontrolowaniu rozpuszczalności i przygotowuje DNA do wydajniejszego wytrącania.
  • W metodach typu salting-out wysokie stężenia soli sprzyjają precypitacji białek i ich oddzieleniu od frakcji zawierającej DNA, co podnosi czystość izolatu.
  • Sól bywa też standardowym składnikiem buforów (np. mieszanin Tris/EDTA/NaCl), które zapewniają stabilne warunki podczas pracy z próbką.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Kwas azotowy jest silnym kwasem i utleniaczem; w kontekście izolacji DNA byłby niepożądany, bo mógłby uszkadzać/denaturować składniki próbki, a także stwarza duże ryzyko BHP. Takie odczynniki nie są typowymi reagentami "do ekstrakcji DNA" w podstawowych protokołach.
  • Woda destylowana jest rozpuszczalnikiem i może służyć do sporządzania roztworów lub końcowego rozpuszczenia oczyszczonego DNA, ale sama nie pełni funkcji odczynnika ekstrakcyjnego zapewniającego rozdział DNA od białek i innych zanieczyszczeń.
  • Roztwór sodu jest określeniem chemicznie nieprecyzyjnym: sód jako metal reaguje gwałtownie z wodą, a w praktyce laboratoryjnej stosuje się konkretne sole (np. chlorek sodu), a nie "roztwór sodu".

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w odpowiedziach pojawia się sól (NaCl) oraz alkohol (etanol/izopropanol), pamiętaj: alkohol kojarzy się głównie z etapem wytrącania DNA, a sól z etapami poprawy rozdziału składników i zwiększenia wydajności procesu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ekstrakcja DNA to zestaw etapów, które pozwalają uwolnić DNA z komórek i oczyścić je z białek oraz innych składników. Zwykle obejmuje lizę komórek, usuwanie białek, a następnie wytrącanie i rozpuszczenie DNA w odpowiednim roztworze.
Sól (np. NaCl) zwiększa siłę jonową roztworu i ekranowanie ładunków, co wspiera rozdzielenie DNA od białek oraz poprawia wydajność późniejszej precypitacji DNA alkoholem. W metodzie salting-out wysokie stężenie soli ułatwia wytrącanie białek.
W salting-out NaCl sprzyja wytrącaniu białek i ich oddzieleniu od frakcji zawierającej DNA. Dzięki temu w roztworze pozostaje więcej DNA, a mniej zanieczyszczeń białkowych. To metoda prosta i często uznawana za bezpieczniejszą od ekstrakcji rozpuszczalnikami.
Nie, sama woda destylowana nie zapewnia selektywnego rozdziału DNA od białek i lipidów. Woda jest zwykle używana do przygotowania roztworów lub do końcowego rozpuszczenia oczyszczonego DNA, ale w izolacji potrzebne są też składniki buforów i odczynniki oczyszczające.
Kwas azotowy jest silnie żrący i utleniający, więc może uszkadzać materiał biologiczny i degradować kwasy nukleinowe. W praktyce izolacji DNA stosuje się raczej łagodne bufory, sole i alkohole, które nie niszczą DNA i pozwalają kontrolować etapy oczyszczania.
Określenie "roztwór sodu" jest nieprecyzyjne, bo sód metaliczny reaguje gwałtownie z wodą. W laboratorium używa się konkretnych związków sodu, np. chlorku sodu (NaCl) lub wodorotlenku sodu (NaOH). W izolacji DNA typowa jest sól, np. NaCl.
Najczęściej: liza komórek, usuwanie białek (np. salting-out), następnie precypitacja DNA alkoholem (etanol/izopropanol) i rozpuszczenie DNA w wodzie lub buforze. Szczegóły zależą od próbki i protokołu.
Alkohole stosuje się głównie na etapie wytrącania (precypitacji) DNA z roztworu. Obecność soli zwykle zwiększa skuteczność tego etapu. To częsta pułapka na egzaminie: sól kojarzy się z rozdziałem i wydajnością, a alkohol z wytrącaniem DNA.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie roli soli z rolą alkoholu, wybieranie silnych kwasów "bo są skuteczne", traktowanie wody jako jedynego odczynnika oraz nieczytanie dokładnie nazw (np. nieprecyzyjne "roztwór sodu" zamiast "roztwór soli/NaCl").
Warto umieć przypisać odczynnikom ich funkcję: sól (NaCl) – wsparcie rozdziału i wydajności, EDTA – wiązanie jonów metali i ochrona DNA przed nukleazami, Tris – utrzymanie pH, alkohol – wytrącanie DNA. Ćwicz też czytanie nazw i bezpieczeństwo pracy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Kwas azotowy mógłby degradować materiał, a woda służy raczej do rozpuszczania końcowego."

Źródła:

  • Informacja kontekstowa dostarczona w treści zadania (opis roli NaCl w ekstrakcji DNA, metoda salting-out, skład buforu SET).

Materiały:

  • Skrypty/rozdziały z biochemii o kwasach nukleinowych i ich właściwościach w roztworach
  • Instrukcje laboratoryjne (SOP) izolacji DNA metodą salting-out
  • Materiały dydaktyczne o buforach (Tris, EDTA) i roli soli w roztworach biologicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego