KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 21.
Wykonano jodometryczne oznaczenie zawartości kwasu askorbinowego dla 4 próbek tabletek witaminy C, uzyskując wyniki:
Na podstawie informacji zawartych w opisie i wyników analizy można stwierdzić, że zawartość witaminy C
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami analizy zawartości kwasu askorbinowego w tabletkach witaminy C.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W jodometrycznym oznaczaniu wynik każdej próbki porównuje się z wymaganiami podanymi w "normie" (zwykle jako dopuszczalny zakres). Z przedstawionych w opisie danych tylko próbka 2 wypada poza kryterium akceptacji, natomiast próbki 1, 3 i 4 mieszczą się w granicach zgodności.

Pełne wyjaśnienie:

W oznaczaniu jodometrycznym kwasu askorbinowego wykorzystuje się reakcję redoks: kwas askorbinowy jest reduktorem i w warunkach analizy ulega utlenieniu, a jod (I2) jest redukowany. Ilość zużytego titranta (jodu lub pośrednio tiosiarczanu, zależnie od wariantu metody) pozwala wyznaczyć zawartość witaminy C w próbce.

Kluczowym etapem zadania nie jest samo liczenie, lecz decyzja o zgodności: każdy uzyskany wynik należy porównać z kryterium wskazanym w opisie jako "norma"/specyfikacja. W praktyce laboratoryjnej najczęściej jest to przedział dopuszczalny (np. wartość nominalna z tolerancją), a nie pojedyncza liczba.

Stwierdzenie "nie jest zgodna z normą tylko dla próbki 2." jest poprawne, jeśli z danych wynika, że:

  • wynik próbki 2 znajduje się poza dopuszczalnym zakresem,
  • wyniki próbek 1, 3 i 4 znajdują się w granicach dopuszczalnego zakresu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ nie odpowiadają temu porównaniu:

  • "jest zgodna z normą tylko dla próbek 1 i 3." odpada, gdy próbka 4 również spełnia wymagania (a w zadaniu wniosek ma obejmować wszystkie cztery próbki).
  • "nie jest zgodna z normą dla próbek 2 i 4." jest błędne, jeżeli próbka 4 nadal mieści się w granicach akceptacji; często uczniowie mylą "odchylenie od średniej" z "niezgodnością z normą".
  • "jest zgodna z normą dla wszystkich próbek." jest błędne, gdy choć jedna próbka (tu: 2) przekracza dopuszczalny limit.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw odnajdź w opisie dokładne kryterium (zakres, tolerancję, minimalną/maksymalną zawartość), a dopiero potem kwalifikuj każdą próbkę jako zgodną lub niezgodną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To miareczkowanie redoks, w którym wykorzystuje się reakcję utleniania witaminy C i redukcji jodu. Na podstawie objętości titranta oblicza się ilość kwasu askorbinowego w próbce, a następnie porównuje wynik ze specyfikacją (normą).
Najpierw odczytaj z opisu kryterium: zwykle jest to przedział dopuszczalny (min–max) lub wartość nominalna z tolerancją. Potem porównaj każdy wynik osobno z tym zakresem. Zgodność oznacza "mieści się w granicach".
W praktyce kontrola jakości dopuszcza naturalne wahania produkcyjne i niepewność pomiaru, dlatego wymagania podaje się jako tolerancję lub zakres. Porównanie do pojedynczej liczby prowadzi do fałszywych "niezgodności" mimo poprawnego produktu.
Częsty błąd to mylenie "odchylenia od średniej" z "niezgodnością z normą". Inny błąd to nieuwzględnienie, że norma może określać granicę minimalną i maksymalną. Pomaga tabela: dla każdej próbki zaznacz "w normie/poza normą".
Nie zawsze. W zależności od procedury spotyka się wariant bezpośredni (jod jako titrant) lub pośredni, gdzie jod jest uwalniany w reakcji, a następnie oznaczany innym titrantem. W zadaniach egzaminacyjnych klucz to poprawna interpretacja danych.
Skrobia jest wskaźnikiem: tworzy intensywnie zabarwiony kompleks z jodem. Ułatwia to uchwycenie punktu końcowego miareczkowania, gdy stężenia są małe. Błąd w dodaniu wskaźnika może pogorszyć czytelność końca miareczkowania.
Wynik jest niezgodny, gdy zawartość witaminy C w próbce jest poniżej minimum lub powyżej maksimum określonego w specyfikacji/normie dla produktu. Decyzja powinna wynikać z porównania z tymi granicami, a nie z intuicji.
Bo w laboratorium ocenia się powtarzalność i jednorodność serii oraz wyłapuje próbki odstające. Kilka wyników pozwala sprawdzić, czy problem dotyczy pojedynczej próbki (np. błąd jednostkowy), czy może szerszej partii produktu.
Ćwicz schemat: 1) odczytaj kryterium normy, 2) porównaj każdy wynik do zakresu, 3) policz, ile próbek jest poza normą, 4) wybierz odpowiedź opisującą dokładnie ten przypadek. Unikaj zgadywania "dla wszystkich".
Niekoniecznie. Trudność często wynika z interpretacji opisu (co dokładnie oznacza "norma", jakie są granice) oraz z uważnego porównania kilku wyników. W takich pytaniach łatwo o błąd uwagi: pominięcie jednej próbki lub złe odczytanie limitu.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "W jodometrycznym oznaczaniu wynik każdej próbki porównuje się z wymaganiami podanymi w "normie" (zwykle jako dopuszczalny zakres)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Jodometria - dostęp: 2026-02-27
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Iodometry - dostęp: 2026-02-27
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Ascorbic_acid - sekcja dot. właściwości redoks i oznaczania - dostęp: 2026-02-27

Materiały:

  • Skrypty z chemii analitycznej: miareczkowania redoks (jodometria/jodimetria)
  • Instrukcje laboratoryjne do oznaczania kwasu askorbinowego metodą miareczkową
  • Materiały o ocenie zgodności i interpretacji wyników w kontroli jakości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego