Na rynku konkurencyjnym równowaga rynkowa występuje w punkcie przecięcia krzywych popytu i podaży. W tym punkcie cena i ilość są takie, że ilość, jaką konsumenci chcą kupić, jest równa ilości, jaką producenci chcą sprzedać.
Interpretując cenę 8 zł na wykresie, należy wykonać dwa kroki:
- Sprawdzić, czy 8 zł leży powyżej czy poniżej ceny równowagi (odczytanej z punktu przecięcia krzywych).
- Porównać przy cenie 8 zł: ilość oferowaną (z krzywej podaży) z ilością nabywaną (z krzywej popytu).
Odpowiedź "nadwyżkę podaży" jest poprawna wtedy, gdy na wykresie cena 8 zł znajduje się powyżej ceny równowagi. Przy wyższej cenie producenci są skłonni oferować więcej (prawo podaży), a konsumenci kupują mniej (prawo popytu). W efekcie ilość podaży przewyższa ilość popytu, co oznacza nadwyżkę podaży (np. zapasy, niesprzedane towary, presja na obniżkę ceny).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w takiej sytuacji?
- "nadwyżkę popytu" opisuje stan przeciwny: pojawia się, gdy cena jest poniżej równowagi, wtedy kupujący chcą kupić więcej niż sprzedający oferują.
- "niedobór podaży" to w praktyce to samo zjawisko co nadwyżka popytu (brakuje towaru przy danej cenie), więc również dotyczy ceny poniżej równowagi, a nie powyżej.
- "równowagę rynkową" można wskazać wyłącznie wtedy, gdy 8 zł jest dokładnie ceną równowagi (w punkcie przecięcia krzywych). Jeśli 8 zł jest wyraźnie poza tym punktem, nie ma równowagi.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze myśl w kategoriach porównania Qd (popyt) i Qs (podaż) przy tej samej cenie. To minimalizuje ryzyko pomylenia "nadwyżki" i "niedoboru".
