KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 34.
Wykres przedstawia zmianę stanu skupienia wody podczas jej podgrzewania przy zapewnieniu stałego ciśnienia w naczyniu. Który stan skupienia odpowiada punktowi IV na wykresie?
Ilustracja przedstawia wykres fazowy wody podczas jej podgrzewania przy stałym ciśnieniu, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Punkt IV na typowym wykresie ogrzewania wody przy stałym ciśnieniu oznacza koniec wrzenia: cała ciecz odparowała i pozostaje już wyłącznie para w stanie nasycenia (bez kropelek wody).
Dlatego odpowiada mu para nasycona sucha, a nie para wilgotna ani para przegrzana.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas podgrzewania wody przy stałym ciśnieniu proces przebiega etapami, które na typowym wykresie (temperatura w funkcji czasu lub dostarczonego ciepła) są łatwe do rozpoznania.

  • Najpierw ogrzewana jest ciecz – temperatura rośnie aż do temperatury nasycenia (temperatury wrzenia dla danego ciśnienia).
  • Następnie zachodzi wrzenie: mimo dopływu ciepła temperatura pozostaje w przybliżeniu stała, a energia idzie na przemianę fazową. W tym obszarze występuje mieszanina cieczy i pary, czyli para nasycona wilgotna (w praktyce: para z kropelkami wody).
  • Gdy odparuje cała ciecz, osiągany jest stan, w którym nie ma już fazy ciekłej, ale para nadal znajduje się na granicy nasycenia. To właśnie para nasycona sucha (jakość pary x=1).
  • Dopiero dalsze dostarczanie ciepła po zakończeniu wrzenia powoduje wzrost temperatury pary powyżej temperatury nasycenia, co daje parę przegrzaną.

Odpowiedź "Para nasycona sucha" pasuje do punktu oznaczającego koniec wrzenia (koniec obszaru przemiany fazowej) – jest to moment, gdy ciecz już zniknęła, ale para nie jest jeszcze przegrzana.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?

  • "Para nasycona wilgotna" opisuje mieszaninę pary i cieczy w trakcie wrzenia. Taki stan odpowiada punktom/obszarom w trakcie przemiany, a nie po jej zakończeniu.
  • "Para przegrzana" występuje dopiero po dalszym ogrzewaniu pary już po zakończeniu wrzenia, czyli "za" punktem końca przemiany fazowej.
  • "Ciecz początek wrzenia" odnosi się do chwili osiągnięcia temperatury nasycenia i rozpoczęcia tworzenia się pęcherzyków pary, czyli do początku plateau wrzenia, a nie do jego końca.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na wykresie widać odcinek o stałej temperaturze przy dopływie ciepła, to jego koniec odpowiada parze nasyconej suchej, a dalszy wzrost temperatury oznacza już przegrzewanie pary.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Para nasycona sucha to para w stanie nasycenia, w której nie ma już fazy ciekłej (brak kropelek wody). Oznacza to, że przy danym ciśnieniu ma temperaturę nasycenia, ale jej "jakość" jest równa 1, bo cała masa jest w postaci pary.
Para nasycona wilgotna to mieszanina pary i cieczy podczas wrzenia. W praktyce oznacza parę zawierającą drobne kropelki wody, co może pogarszać przenoszenie ciepła i powodować problemy eksploatacyjne (np. uderzenia wodne) w instalacjach parowych.
Para nasycona sucha ma temperaturę równą temperaturze nasycenia dla danego ciśnienia. Para przegrzana ma temperaturę wyższą niż temperatura nasycenia przy tym samym ciśnieniu, czyli powstaje dopiero po dalszym ogrzewaniu pary po zakończeniu wrzenia.
Podczas wrzenia doprowadzane ciepło jest zużywane głównie na przemianę fazową (ciepło parowania), a nie na wzrost temperatury. Dlatego na wykresach T–t lub T–Q pojawia się odcinek "plateau" o prawie stałej temperaturze aż do całkowitego odparowania cieczy.
Para przegrzana pojawia się po zakończeniu wrzenia, czyli wtedy, gdy cała ciecz już odparowała (osiągnięto parę nasyconą suchą), a proces ogrzewania jest kontynuowany. Wtedy temperatura pary zaczyna rosnąć powyżej temperatury nasycenia dla danego ciśnienia.
Koniec wrzenia na typowym wykresie rozpoznasz jako koniec odcinka o stałej temperaturze (przy stałym ciśnieniu). To moment, gdy zanika ostatnia część fazy ciekłej. Stan po tym punkcie to para nasycona sucha, a dalsze ogrzewanie prowadzi do pary przegrzanej.
Tak. Koniec wrzenia odpowiada stanowi nasycenia, ale bez udziału cieczy. To nadal para w warunkach nasycenia (temperatura nasycenia dla danego ciśnienia), jednak jest to szczególny przypadek: para nasycona sucha, czyli bez kropelek wody.
Pary wilgotnej unika się, bo zawarte kropelki wody mogą powodować erozję elementów, spadek sprawności wymiany ciepła oraz zjawiska niebezpieczne dla armatury (np. uderzenia wodne). Z tego powodu często dąży się do uzyskania pary nasyconej suchej lub przegrzanej.
Częsty błąd polega na założeniu, że "para" po wrzeniu zawsze jest przegrzana. W rzeczywistości najpierw osiąga się parę nasyconą suchą (temperatura nasycenia), a dopiero dalsze ogrzewanie bez zmiany ciśnienia daje przegrzanie (temperatura powyżej nasycenia).
Warto ćwiczyć interpretację odcinków: wzrost temperatury cieczy, plateau wrzenia oraz ogrzewanie pary. Ucz się definicji: para wilgotna (mieszanina), para nasycona sucha (koniec wrzenia) i para przegrzana (po dalszym ogrzewaniu). Pomaga też praca z tablicami parowymi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Para nasycona" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Para_nasycona (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Para przegrzana" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Para_przegrzana (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Wrzenie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wrzenie (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podstawy termodynamiki technicznej: rozdziały o wodzie i parze wodnej oraz przemianach fazowych
  • Tablice parowe i opis wielkości: temperatura nasycenia, ciśnienie nasycenia, stopień suchości (jakość) pary
  • Ćwiczenia z interpretacji wykresów ogrzewania (T–Q lub T–t) dla wody przy stałym ciśnieniu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego