Oznaczenie ϕ6 wskazuje, że mierzony jest wymiar średnicy, a więc w praktyce może to być średnica wałka (zewnętrzna) albo średnica otworu (wewnętrzna). W treści pytania podano wprost, że jest to wymiar wewnętrzny, a zapis tolerancji -0,03 oznacza, że dopuszczalne odchyłki są rzędu setnych części milimetra. To jest wskazówka, że potrzebny jest przyrząd zapewniający odpowiednią dokładność i przeznaczony do pomiarów wewnętrznych.
Poprawna odpowiedź: mikrometr wewnętrzny szczękowy. Jest to przyrząd skonstruowany do bezpośredniego pomiaru średnic wewnętrznych (np. otworów) poprzez rozparcie szczęk w otworze i odczyt na bębnie mikrometrycznym. W praktyce warsztatowej taki mikrometr pozwala kontrolować otwory z dokładnością odpowiednią do tolerancji rzędu 0,03 mm.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Średnicówka mikrometryczna stała – w zależności od konstrukcji może służyć do kontroli otworów, ale "stała" bywa interpretowana jako przyrząd nastawny/porównawczy o ograniczonym zastosowaniu (często wymagający wzorcowania i pracy porównawczej). W tym pytaniu właściwym, jednoznacznym wyborem jest mikrometr wewnętrzny szczękowy jako klasyczny przyrząd do takiego pomiaru.
- Głębokościomierz mikrometryczny – służy do pomiaru głębokości (np. rowków, otworów w osi), a nie średnicy wewnętrznej. Nawet wysoka dokładność nie zmienia faktu, że mierzy inny rodzaj wielkości geometrycznej.
- Suwmiarka uniwersalna – może mierzyć średnice wewnętrzne szczękami do pomiarów wewnętrznych, ale typowo jej niepewność/rozdzielczość i sposób kontaktu pomiarowego powodują, że przy tolerancji 0,03 mm wybór suwmiarki jest ryzykowny i zwykle niewystarczający do wiarygodnej kontroli.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się informacja o średnicy wewnętrznej oraz tolerancja w setkach milimetra, najpierw dobierz przyrząd "do wnętrza", a potem oceń, czy ma on wystarczającą dokładność. To zazwyczaj kieruje na mikrometr wewnętrzny lub odpowiednią średnicówkę o charakterze mikrometrycznym.
