KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 35.
Wynik pomiaru wskazywany przez manometr wynosi
Ilustracja przedstawia manometr, który jest urządzeniem służącym do pomiaru ciśnienia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W manometrze wartość odczytuje się z położenia wskazówki względem podziałki i opisanych wartości na skali. Poprawny wynik to taki, który odpowiada dokładnie miejscu wskazówki między sąsiednimi działkami i jest podany w jednostce bar. Tutaj wskazanie odpowiada 850 bar.

Pełne wyjaśnienie:

Manometr jest przyrządem do pomiaru ciśnienia, a wynik odczytuje się bezpośrednio ze skali na tarczy. Aby poprawnie odczytać wartość, trzeba:

  • sprawdzić jednostkę (w tym zadaniu: bar),
  • ustalić, jakie liczby opisują główne punkty skali (np. 800, 900 itd.),
  • policzyć działki pośrednie między tymi liczbami i określić, ile bar przypada na jedną działkę,
  • odczytać położenie wskazówki możliwie prostopadle do tarczy, aby uniknąć błędu paralaksy.

Odpowiedź "850 bar" jest prawidłowa, bo odpowiada położeniu wskazówki dokładnie w połowie (lub na odpowiedniej działce) między wartościami sąsiednimi na skali, zgodnie z jej podziałem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "800 bar" to typowy błąd zbyt wczesnego "zaokrąglenia w dół" lub pominięcia działek pośrednich. W praktyce taki błąd może prowadzić do mylnej oceny stanu układu (np. błędne wnioski o spadku ciśnienia).
  • "12 000 bar" oraz "13 000 bar" są skrajnie wysokimi wartościami w kontekście typowych manometrów stosowanych na stanowiskach hydrauliki/pneumatyki w technice mechatronicznej. Najczęściej wynikają z pomylenia zakresu skali, odczytu z niewłaściwego okręgu skali lub błędnej interpretacji opisów na tarczy.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi zawsze sprawdź, czy wybrana wartość mieści się w zakresie skali i czy jest zgodna z jej podziałką. Jeśli w odpowiedziach pojawiają się wartości rzędu tysięcy lub dziesiątek tysięcy bar, warto dodatkowo zweryfikować, czy nie doszło do błędu odczytu jednostki lub toru skali.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw sprawdź jednostkę (np. bar) i zakres skali. Potem ustal, ile wynosi jedna działka między opisanymi liczbami. Na końcu odczytaj położenie wskazówki prostopadle do tarczy, aby uniknąć paralaksy. Wynik podaj w tej samej jednostce co skala.
Paralaksa to błąd wynikający z patrzenia na wskazówkę pod kątem. Wskazówka "przesuwa się" względem podziałki i można odczytać inną wartość (np. 800 zamiast 850). Dlatego odczyt wykonuje się prostopadle do tarczy, najlepiej na wysokości wskazówki.
Bar to jednostka ciśnienia często używana w technice (hydraulika, pneumatyka). Informuje, w jakich jednostkach wyskalowana jest tarcza manometru. Przy odpowiedzi egzaminacyjnej liczba musi być podana razem z jednostką, zgodnie ze skalą przyrządu.
Najczęściej myli się działki pośrednie, zaokrągla wynik "na oko" albo odczytuje z niewłaściwego toru skali, gdy tarcza ma więcej niż jedną podziałkę. Zdarza się też pominięcie jednostki oraz odczyt pod kątem, co daje błąd paralaksy.
Tak, czasem na tarczy są dwie współosiowe skale (np. w bar i w innej jednostce). Wtedy trzeba koniecznie sprawdzić, która skala odpowiada wymaganej jednostce w odpowiedziach. Pomieszanie torów skali daje wyniki wielokrotnie zawyżone lub zaniżone.
Oceń, czy wartość mieści się w zakresie skali oraz czy pasuje do typowych układów. W pneumatyce często spotyka się niższe ciśnienia niż w hydraulice, ale zawsze decyduje to, co pokazuje skala przyrządu. Skrajne wartości zwykle wskazują na błąd odczytu.
Znaczenie ma klasa dokładności, gęstość podziałki, szerokość wskazówki oraz sposób montażu (drgania). Równie ważny jest stan techniczny: uszkodzona wskazówka, zaparowana szybka czy zatarcie mechanizmu pogarszają odczyt i mogą zafałszować wynik.
Manometru używa się podczas uruchamiania i serwisu układów hydraulicznych oraz pneumatycznych: do kontroli ciśnienia zasilania, diagnostyki spadków ciśnienia, oceny pracy reduktorów i zaworów. Odczyt jest podstawą decyzji serwisowych i bezpieczeństwa pracy układu.
Manometr zwykle pokazuje ciśnienie lokalnie na tarczy (odczyt wzrokowy). Czujnik ciśnienia zamienia ciśnienie na sygnał elektryczny (np. do sterownika), co umożliwia rejestrację i automatyczną regulację. Na egzaminie łatwo je pomylić, bo oba dotyczą pomiaru ciśnienia.
Ćwicz odczyt z różnych skal (różne zakresy i działki), zwracając uwagę na jednostki i tor skali. Naucz się szybko wyznaczać wartość jednej działki. W zadaniach obrazkowych zawsze sprawdzaj, czy wskazówka nie jest między działkami i czy nie ma dwóch nakładających się skal.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W manometrze wartość odczytuje się z położenia wskazówki względem podziałki i opisanych wartości na skali."

Źródła:

  • BIPM, "The International System of Units (SI) – SI Brochure", rozdział o jednostkach pochodnych i jednostkach spoza SI dopuszczonych do stosowania (bar) – https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-27)
  • NIST Special Publication 811, "Guide for the Use of the International System of Units (SI)", sekcja dotycząca jednostek ciśnienia i użycia bar – https://www.nist.gov/pml/special-publication-811 (dostęp: 2026-02-27)
  • PN-EN 837-1, "Manometry – Część 1: Manometry z rurką Bourdona – Wymiary, metrologia, wymagania i badania" (norma dotycząca manometrów i zasad ich oceny/parametrów)

Materiały:

  • Instrukcje stanowisk dydaktycznych z pneumatyki/hydrauliki (ćwiczenia z odczytu manometrów)
  • Materiały z metrologii: odczyt przyrządów analogowych i źródła błędów pomiaru
  • Karty katalogowe/manuały manometrów (opis skali, klasy dokładności, zakresów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego