W typologiach wykorzystywanych w marketingu i w pracy nad komunikatem reklamowym klient typu "ja" to odbiorca (lub rozmówca), który w wypowiedzi akcentuje przede wszystkim własną perspektywę: swoje potrzeby, swoją wygodę, swój zysk, własne odczucia oraz osobiste oczekiwania wobec produktu/usługi. Najczęściej zdradzają to:
- sformułowania w pierwszej osobie ("ja", "mnie", "dla mnie", "chcę", "potrzebuję"),
- język korzyści odnoszony do siebie ("żebym miał/miała…", "żeby mi się opłacało…"),
- ocena oferty przez pryzmat własnego komfortu, czasu, ceny, prestiżu lub bezpieczeństwa.
Dlatego odpowiedź "ja" jest właściwa wtedy, gdy wypowiedź z ramki (cytat) wskazuje na taki egocentryczny punkt odniesienia, a nie na analizowanie sytuacji innych osób czy samego problemu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w tym ujęciu?
- "inni" pasuje do wypowiedzi, w której dominują odniesienia do otoczenia: rodziny, znajomych, opinii społecznej, potrzeb innych użytkowników ("żeby dzieci…", "żona woli…", "bo wszyscy polecają…"). Jeśli cytat skupia się na własnych korzyściach, to nie jest ten typ.
- "osobistego" bywa mylące, bo potocznie kojarzy się z "ja", ale jako etykieta w zestawie odpowiedzi nie musi oznaczać perspektywy skoncentrowanej na własnym zysku. Bezpośrednim kryterium rozstrzygającym jest to, czy w wypowiedzi występuje punkt ciężkości na "ja" (korzyść i potrzeba mówiącego).
- "problemowego" odpowiada wypowiedziom, w których centrum jest kłopot do rozwiązania (parametry, awaria, ograniczenia, ryzyko, reklamacja), a nie osobiste "ja" jako główny motyw. Gdy klient opisuje problem i szuka procedury/naprawy, ten typ jest bardziej adekwatny.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zaznacz w cytacie słowa wskazujące perspektywę (ja/inni) i cel wypowiedzi (korzyść vs rozwiązanie problemu). Dopiero potem wybierz typ klienta. To ogranicza zgadywanie na podstawie pojedynczego słowa.
