KWALIFIKACJA ELM6 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 19.
Wysunięcie tłoczyska siłownika 1Al nastąpi po wciśnięciu
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny związany z układem sterowania siłownikiem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wysunięcie tłoczyska następuje dopiero wtedy, gdy element logiczny typu I (AND) poda sygnał sterujący na zawór 5/2. Taki sygnał pojawia się wyłącznie przy jednoczesnym wciśnięciu obu przycisków doprowadzonych do wejść bramki, czyli 1S0 i 1S1. Naciśnięcie tylko jednego przycisku nie uruchomi wysuwu.

Pełne wyjaśnienie:

W układach pneumatycznych często stosuje się elementy logiczne, aby uzyskać warunki bezpieczeństwa lub sekwencje ruchów. W tym zadaniu wysunięcie siłownika jest sterowane przez element oznaczony jako bramka typu I (AND). Taki element przepuszcza (generuje) sygnał na wyjściu tylko wtedy, gdy na obu wejściach jednocześnie pojawi się ciśnienie sterujące.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "przycisków 1S0 i 1S1": oba przyciski są doprowadzone do dwóch wejść elementu AND (1V1). Dopiero ich równoczesne wciśnięcie powoduje pojawienie się sygnału na wyjściu bramki, a następnie przesterowanie zaworu rozdzielającego 5/2 sterowanego pneumatycznie. W efekcie zawór przełącza zasilanie komór siłownika tak, aby nastąpił wysuw tłoczyska.

Odpowiedź "przycisku 1S0 lub 1S1" jest błędna, ponieważ opisuje działanie logiczne LUB (OR). W bramce AND pojedynczy sygnał z jednego przycisku nie wystarcza do uzyskania sygnału wyjściowego.

Odpowiedzi "przycisków 1S2 i 1S3" oraz "przycisku 1S2 lub 1S3" nie dotyczą warunku wysuwu: druga para przycisków jest zwykle podłączona do drugiego elementu AND (1V2), który steruje przeciwnym sygnałem (ruch powrotny/ wsuw) poprzez drugi port sterujący zaworu 5/2. Zastosowanie dwóch bramek AND pozwala realizować sterowanie dwuręczne osobno dla obu kierunków ruchu.

Wskazówka egzaminacyjna: na schemacie nie wystarczy rozpoznać symbol AND – trzeba jeszcze sprawdzić, które przyciski są do niego faktycznie podłączone oraz czy chodzi o tor sterujący wysuwem, czy wsuwem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka AND (funkcja I, koniunkcja) w pneumatyce podaje sygnał na wyjściu tylko wtedy, gdy na obu wejściach jednocześnie pojawi się ciśnienie sterujące. Pojedynczy sygnał z jednego wejścia jest blokowany, więc układ nie zadziała bez spełnienia dwóch warunków naraz.
Wymóg dwóch przycisków naraz to typowe sterowanie dwuręczne. Zwiększa bezpieczeństwo, bo operator musi użyć obu rąk, a więc trudniej o przypadkowe uruchomienie siłownika, gdy dłoń znajduje się w strefie niebezpiecznej. Realizuje się to najczęściej bramką AND.
Trzeba prześledzić połączenia: przyciski (zawory 3/2) prowadzą do wejść elementu logicznego, a jego wyjście do portu sterującego zaworu 5/2 odpowiedzialnego za wysuw. Kluczowe jest nie "zgadywanie po numerach", tylko sprawdzenie, które linie pneumatyczne są połączone.
Nie, jeśli w torze sterowania jest bramka AND. W takim układzie pojedynczy sygnał nie przejdzie na wyjście elementu logicznego, więc zawór 5/2 nie zostanie przesterowany. Wyjątkiem byłby układ z logiką OR albo obejściem (bypass), ale to musiałoby wynikać ze schematu.
AND wymaga spełnienia dwóch warunków jednocześnie (dwa sygnały na wejściu), a OR wymaga co najmniej jednego sygnału. Na egzaminie to częsta pułapka: odpowiedzi z "lub" pasują do OR, a odpowiedzi z "i" do AND, ale zawsze trzeba potwierdzić to na schemacie połączeń.
Zawór 5/2 bistabilny stosuje się, gdy siłownik dwustronnego działania ma pozostać w ostatnim stanie po zaniku sygnału sterującego (zawór "pamięta" położenie). Jest to typowe w prostych układach sekwencyjnych oraz tam, gdzie sygnały sterujące są krótkotrwałe (np. z przycisków 3/2).
Najczęstsze błędy to: mylenie AND z OR, nieuwzględnianie wymogu jednoczesności, wybór "lub" bo brzmi naturalnie, oraz przypisanie złej pary przycisków do ruchu (np. pomylenie toru wysuwu z torem wsuwu). Pomaga świadome śledzenie połączeń od przycisków do siłownika.
Oznaczenia typu 1S0–1S3 zwykle dotyczą elementów sygnałowych, np. ręcznych zaworów 3/2 uruchamianych przyciskiem. Litera S bywa używana dla elementów sterujących/sygnalizacyjnych. Kluczowe na egzaminie jest nie samo oznaczenie, lecz do czego dany element jest podłączony.
Jest kusząca, bo wygląda symetrycznie (też są dwa przyciski), jednak na schemacie zwykle tworzą one drugi tor AND sterujący przeciwnym ruchem (powrotem). Bez sprawdzenia, do którego portu sterującego zaworu 5/2 prowadzi dany tor, łatwo wybrać złą parę.
Najpierw znajdź element logiczny (zawór dwuczłonowy) między przyciskami a zaworem 5/2. Jeśli widać, że ma dwa wejścia z dwóch przycisków i jedno wyjście do sterowania, to zwykle oznacza funkcję AND i wymóg jednoczesności. Potem potwierdź, że to tor odpowiedzialny za wysuw.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Wysunięcie tłoczyska następuje dopiero wtedy, gdy element logiczny typu I (AND) poda sygnał sterujący na zawór 5/2."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki (logika pneumatyczna, zawory 3/2 i 5/2, sterowanie siłowników)
  • Zadania z czytania schematów pneumatycznych (identyfikacja funkcji AND/OR na podstawie połączeń)
  • Instrukcje/zeszyty ćwiczeń Festo Didactic dotyczące podstaw pneumatyki i elementów logicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego