Odwary (Decocta) to płynne postaci leku będące świeżymi wodnymi wyciągami z suchych surowców roślinnych, uzyskiwanymi przez wytrawianie w wysokiej temperaturze (powyżej 90°C) przez dłuższy czas. W praktyce receptury aptecznej kluczowe jest stosowanie ustalonych proporcji, gdy recepta nie podaje odmiennych wskazań.
Dla surowców roślinnych obowiązuje zasada, że z 1 części surowca zwykłego wykonuje się 10 części odwaru (1:10). Natomiast dla surowca roślinnego silnie działającego standard jest inny: z 1 części surowca wykonuje się 100 części odwaru (1:100). Taka proporcja wynika z konieczności bezpiecznego dawkowania – surowce silnie działające zawierają substancje aktywne w wyższych stężeniach, więc wymagają większego rozcieńczenia wyciągu.
Odpowiedź "100 części odwaru" jest zatem poprawna, bo odpowiada standardowi 1:100 stosowanemu wtedy, gdy lekarz nie zapisał innego sposobu sporządzenia. Pozostałe propozycje (10, 20, 50 części) są błędne, ponieważ prowadzą do zbyt małego rozcieńczenia w porównaniu ze standardem dla surowców silnie działających. Najczęstsze nieporozumienie polega na przeniesieniu proporcji 1:10 (typowej dla surowców zwykłych) na surowce silnie działające albo na "uśrednianiu" wartości i wybieraniu 20 lub 50 bez rozpoznania kategorii surowca.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw rozstrzygnij, czy surowiec jest zwykły czy silnie działający, a dopiero potem dobieraj proporcję odwaru. Zwrot "o ile lekarz nie zapisze inaczej" oznacza, że standard obowiązuje tylko wtedy, gdy brak indywidualnego zalecenia na recepcie.
