KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 5.
Z jaką prędkością obrotową wiruje w Polsce generator synchroniczny z jedną parą biegunów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Generator synchroniczny ma prędkość synchroniczną zależną od częstotliwości sieci i liczby par biegunów: ns = 60·f / p. W Polsce f=50 Hz, a dla jednej pary biegunów p=1, więc ns=60·50=3000 obr./min. Pozostałe wartości odpowiadają innym liczbom par biegunów lub innej częstotliwości.

Pełne wyjaśnienie:

W generatorze synchronicznym (i ogólnie w maszynie synchronicznej) prędkość obrotowa wirnika w stanie ustalonym jest związana z prędkością pola wirującego stojana. Ta prędkość nazywa się prędkością synchroniczną i wynika bezpośrednio z częstotliwości zasilania/ pracy z siecią oraz z budowy biegunowej maszyny.

Stosuje się zależność:

ns = 60 · f / p, gdzie:
f – częstotliwość (w Hz),
p – liczba par biegunów,
ns – prędkość synchroniczna w obr./min.

Dla warunków w Polsce przyjmuje się częstotliwość sieci elektroenergetycznej f = 50 Hz. Jeżeli generator ma jedną parę biegunów (czyli p = 1, co odpowiada maszynie dwubiegunowej), to:

ns = 60 · 50 / 1 = 3000 obr./min.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1500 obr./min – to typowa prędkość synchroniczna dla p=2 (cztery bieguny) przy 50 Hz. Częsty błąd wynika z mylenia "liczby biegunów" z "liczbą par biegunów".
  • 750 obr./min – odpowiada jeszcze większej liczbie par biegunów (np. p=4) przy 50 Hz, czyli maszynie wielobiegunowej.
  • 6000 obr./min – taka wartość wymagałaby wyższej częstotliwości (np. 100 Hz) albo innej interpretacji danych; dla standardowej pracy z siecią 50 Hz i p=1 nie jest to prędkość synchroniczna.

W praktyce znajomość tej zależności pomaga przy doborze zespołu prądotwórczego (turbina–generator), ocenie wymagań mechanicznych (np. dopuszczalna prędkość), a także w zagadnieniach synchronizacji generatora z siecią.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prędkość synchroniczna to prędkość, z jaką musi obracać się wirnik maszyny synchronicznej, aby częstotliwość generowanego napięcia była zgodna z częstotliwością sieci. Zależy od częstotliwości f i liczby par biegunów p, a nie od obciążenia (w idealnym ujęciu).
Użyj wzoru ns=60·f/p, gdzie f jest w Hz, a p to liczba par biegunów. Dla 50 Hz podstawiasz f=50. Potem dzielisz przez p (np. p=1 daje 3000 obr./min, p=2 daje 1500 obr./min).
Jedna para biegunów oznacza p=1 (maszyna dwubiegunowa). Dla sieci 50 Hz prędkość pola wirującego wynosi 60·50=3000 obr./min. Wirnik generatora synchronicznego "trzyma się" tej prędkości, aby utrzymać synchronizm i właściwą częstotliwość.
To informacja o budowie magnetycznej: p=1 oznacza dwie sztuki biegunów (N i S), czyli łącznie 2 bieguny. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozróżnienie: liczba biegunów = 2·p, a do wzoru na prędkość synchroniczną wchodzi właśnie liczba par biegunów.
W pracy synchronicznej prędkość jest zasadniczo stała, bo wynika z częstotliwości sieci i liczby par biegunów. W praktyce mogą występować krótkotrwałe odchylenia podczas zaburzeń, rozruchu lub regulacji napędu, ale w stanie ustalonym generator utrzymuje prędkość synchroniczną.
1500 obr./min jest typowe dla maszyn synchronicznych pracujących przy 50 Hz z p=2 (cztery bieguny). Takie rozwiązania stosuje się, gdy napęd (np. turbina wodna, silnik) pracuje optymalnie z niższą prędkością lub gdy konstrukcja wielobiegunowa jest korzystna technologicznie.
Dla standardowej pracy w sieci 50 Hz i p=1 prędkość synchroniczna wynosi 3000 obr./min. 6000 obr./min odpowiadałoby wyższej częstotliwości (np. 100 Hz) albo nietypowym układom. W zadaniach o "w Polsce" domyślnie chodzi o system 50 Hz, więc 6000 obr./min nie pasuje.
Najczęściej myli się liczbę biegunów z liczbą par biegunów (np. podstawia się 2 zamiast 1), mechanicznie zapamiętuje 1500 obr./min jako "standard", albo gubi się współczynnik 60 (zamiana sekund na minuty). Pomaga zapis: p = (liczba biegunów)/2.
Tak, ale wtedy zmienia się wymagana prędkość synchroniczna. W układach wyspowych, w przemyśle lub przy zastosowaniu przekształtników częstotliwość może być inna niż 50 Hz, co wpływa na ns. W pytaniach z dopiskiem "w Polsce" zwykle przyjmuje się sieć 50 Hz.
Zapamiętaj prostą regułę dla 50 Hz: ns=3000/p. Wystarczy podzielić 3000 przez liczbę par biegunów. Dla p=1 wynik to 3000 obr./min, dla p=2 wynik to 1500 obr./min itd. To szybka kontrola poprawności odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Generator synchroniczny ma prędkość synchroniczną zależną od częstotliwości sieci i liczby par biegunów: ns = 60·f / p."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Maszyna synchroniczna" – zależność prędkości synchronicznej od częstotliwości i liczby biegunów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Maszyna_synchroniczna (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (en): "Synchronous motor" – synchronous speed formula and pole pairs concept, https://en.wikipedia.org/wiki/Synchronous_motor (accessed: 2026-02-27)
  • Electrical4U: "Synchronous Motor – Working Principle & Synchronous Speed", https://www.electrical4u.com/synchronous-motor/ (accessed: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu "Maszyny elektryczne" (prędkość synchroniczna, liczba biegunów)
  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji generatorów synchronicznych i synchronizacji z siecią
  • Notatki ze wzorów: n_s = 60·f / p (p – liczba par biegunów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego