Chloropromazyna jest klasycznym neuroleptykiem I generacji. Jej działania niepożądane wynikają m.in. z blokady receptorów dopaminowych D2 (objawy pozapiramidowe) oraz wpływu na inne układy receptorowe (np. H1 i α1).
W pytaniu kluczowa jest rama czasowa: "w ciągu kilku godzin". W tej fazie po podaniu neuroleptyku najbardziej typowe są ostre reakcje, czyli takie, które mogą wystąpić od godzin do ok. 48 godzin.
Dlaczego poprawne są "ostre dystonie"?
Ostre dystonie to nagłe, bolesne skurcze mięśni (np. szyi, gałek ocznych, języka, mięśni żuchwy). Należą do ostrych działań pozapiramidowych i mogą pojawić się szybko po rozpoczęciu leczenia lub po większej dawce. Z praktycznego punktu widzenia są ważne, bo często wymagają pilnej interwencji.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Parkinsonizm polekowy" (bradykinezja, sztywność, drżenie, chód szurający) to zwykle reakcja podostra – rozwija się po kilku dniach lub tygodniach terapii, a nie w ciągu kilku godzin.
- "Późne dyskinezy" to działania późne, typowo związane z długotrwałym leczeniem (miesiące–lata). Nie pasują do ostrego początku po pojedynczej dawce.
- "Hiperprolaktynemia" wynika z blokady D2 w szlaku guzowo-lejkowym i prowadzi do objawów rozwijających się w czasie (np. zaburzeń miesiączkowania, mlekotoku). To nie jest typowe działanie, które pojawia się w ciągu kilku godzin.
Wskazówka do nauki: zapamiętaj podział czasowy EPS: ostre dystonie (godziny–48 h), akatyzja (często wczesna), parkinsonizm (dni–tygodnie), późne dyskinezy (miesiące–lata). W zadaniach egzaminacyjnych ograniczenie czasowe zwykle jest najważniejszą informacją.
