KWALIFIKACJA AUD2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 40.
Z którego narożnika matrycy aparatu cyfrowego należy usunąć zabrudzenia, jeżeli są one widoczne na wyświetlaczu LCD w lewym górnym rogu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Plamka widoczna w lewym górnym rogu podglądu nie odpowiada temu samemu narożnikowi matrycy.
W typowym torze optycznym obraz na matrycy jest odwrócony w pionie i poziomie względem sceny/podglądu, więc zabrudzenie widoczne "lewo-góra" wskazuje na "prawo-dół" na matrycy.

Pełne wyjaśnienie:

W aparacie z obiektywem obraz tworzony przez układ soczewek na płaszczyźnie rejestracji (matrycy) jest z natury odwrócony względem sceny: zamienia się góra z dołem oraz lewa strona z prawą. Podgląd na LCD przedstawia kadr w orientacji "dla użytkownika", natomiast zabrudzenie znajdujące się fizycznie na matrycy (lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie, np. na filtrze przed matrycą) pojawia się w kadrze w narożniku przeciwnym.

Dlatego, jeśli na wyświetlaczu LCD widzisz zabrudzenie w lewym górnym rogu, to odpowiada mu obszar prawego dolnego narożnika matrycy. Taka zależność pomaga w praktyce podczas diagnostyki: po wykonaniu zdjęcia testowego (np. jasnego, jednolitego tła) można ocenić, gdzie spodziewać się zabrudzenia na powierzchni sensora i czy po czyszczeniu problem zniknął.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w tym modelu zależności?

  • "Z lewego górnego." – zakłada brak odwrócenia obrazu (1:1), co nie jest zgodne z typowym tworzeniem obrazu przez obiektyw.
  • "Z lewego dolnego." – uwzględnia tylko jedną oś (np. pion), pomijając odwrócenie w drugiej osi.
  • "Z prawego górnego." – analogicznie uwzględnia tylko jedną transformację (np. poziom), a nie pełne odwrócenie.

Uwaga praktyczna: w części nowoczesnych aparatów orientacja podglądu może być dodatkowo modyfikowana programowo (obrót, odbicie w trybach specjalnych). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się standardową orientację podglądu bez takich przekształceń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W typowym aparacie obraz tworzony przez obiektyw na matrycy jest odwrócony w pionie i w poziomie. Dlatego punkt z jednego narożnika sceny/podglądu "mapuje się" na narożnik przeciwny na matrycy. To właśnie powoduje, że lokalizacja zabrudzenia na LCD i na matrycy jest "na krzyż".
Jeśli zabrudzenie jest widoczne w lewym górnym rogu podglądu, to należy szukać go w prawym dolnym narożniku matrycy. Analogicznie pozostałe narożniki także przechodzą na przeciwległe. To wynika z pełnego odwrócenia obrazu przez układ optyczny.
Zwykle nie. Pył na przedniej soczewce obiektywu najczęściej nie daje wyraźnych, ostrych kropek, bo jest daleko od płaszczyzny ostrości i "rozmywa się". Typowe, wyraźne plamki (zwłaszcza na jednolitym tle i przy przymkniętej przysłonie) częściej wskazują na zabrudzenie matrycy lub filtra przed nią.
Najprościej wykonać zdjęcie testowe (np. jasnego, jednolitego tła) i obejrzeć je na innym urządzeniu lub w komputerze. Jeśli plamka jest na pliku zdjęcia, problem dotyczy toru rejestracji (często matrycy). Jeśli plamka jest tylko na ekranie LCD, a nie na zapisanym zdjęciu, to zabrudzenie dotyczy wyświetlacza.
Najczęściej przy małej aperturze (dużej liczbie f, czyli przymkniętej przysłonie) oraz na jasnych, jednolitych powierzchniach, np. niebie lub białej ścianie. W takich warunkach cienie rzucane przez drobinki na filtrze/matrycy stają się wyraźniejsze i łatwiej je zlokalizować.
Tak, w praktyce programowy obrót lub odbicie podglądu mogą zmieniać "mapowanie" narożników na ekranie. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się standardowy podgląd bez dodatkowych przekształceń. W realnej pracy warto wyłączyć nietypowe tryby (obrót, mirror) i dopiero wtedy interpretować położenie zabrudzeń.
Najważniejsze jest bezpieczeństwo: naładowany akumulator (żeby migawka/lustro nie opadły w trakcie), czyste miejsce pracy i odpowiednie narzędzia do sensora. W praktyce stosuje się procedurę producenta oraz dedykowane akcesoria. Jeśli nie masz pewności, lepiej zlecić czyszczenie serwisowi niż ryzykować uszkodzenie filtra przed matrycą.
To znaczy, że punkt znajdujący się "u góry po lewej" w scenie po przejściu przez obiektyw tworzy obraz "na dole po prawej" na płaszczyźnie rejestracji. Jest to typowe zjawisko w optyce soczewkowej. W aparacie podgląd jest zwykle prezentowany w orientacji wygodnej dla fotografa, ale plamki na sensorze podlegają tej transformacji.
To szybki sposób sprawdzenia, czy zdający rozumie zależność między obrazem rejestrowanym a jego orientacją oraz potrafi diagnozować typowe usterki (zabrudzenia). Umiejętność skraca czas lokalizowania problemu, ułatwia kontrolę po czyszczeniu i jest przydatna w pracy fotografa w studiu i w terenie.
Najczęściej myli się zabrudzenia matrycy z zabrudzeniami obiektywu albo zakłada się, że położenie na LCD odpowiada temu samemu narożnikowi matrycy. Częsty błąd to też testowanie na "trudnym tle" (dużo detali), gdzie plamki są słabo widoczne. Najlepszy jest prosty test na jednolitej jasnej powierzchni.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: Camera lens (opis tworzenia odwróconego obrazu przez soczewkę) https://en.wikipedia.org/wiki/Camera_lens - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: Image sensor (informacje ogólne o matrycy jako płaszczyźnie rejestracji obrazu) https://en.wikipedia.org/wiki/Image_sensor - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Instrukcja obsługi aparatu (sekcja: czyszczenie matrycy i orientacja podglądu)
  • Poradniki producentów o czyszczeniu sensora i testach na jednolitym tle
  • Podstawy optyki fotograficznej: tworzenie obrazu przez soczewkę

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego