KWALIFIKACJA OGR3 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 25.
Z których roślin można utworzyć grupę o czerwonych i czerwono-brązowych pędach ozdobnych zimą?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dekoracyjne pędy zimą to cecha widoczna w okresie bezlistnym, dlatego wybiera się gatunki znane z intensywnie czerwonych lub czerwono‑brązowych przyrostów. Zestaw "dereń biały" i "berberys Thunberga" odpowiada temu kryterium, natomiast pozostałe pary kojarzą się częściej z kwiatami, owocami lub innymi walorami niż z barwą pędów zimą.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy doboru roślin do grupy krzewów o ozdobnych pędach zimą, czyli w okresie, gdy większość roślin liściastych nie ma liści. W takich kompozycjach kluczowa jest barwa jednorocznych (i dwuletnich) pędów oraz ich widoczność na tle śniegu, trawnika lub ciemnych iglaków.

Odpowiedź "Dereń biały (Cornus alba), berberys Thunberga (Berberis thunbergii)" jest zgodna z ideą nasadzeń zimowych, ponieważ dereń biały jest powszechnie wykorzystywany właśnie ze względu na intensywnie wybarwione pędy (często w tonach czerwieni). Berberys Thunberga może tworzyć pędy w odcieniach czerwono‑brązowych, co pozwala zestawić go z dereniem w jednej grupie o zbliżonej gamie barw.

Pozostałe zestawy są mniej trafne wprost pod wymaganie "czerwone i czerwono‑brązowe pędy zimą", bo ich główne walory dekoracyjne typowo kojarzy się z innymi cechami:

  • "Kalina angielska, dereń kousa" – oba gatunki są częściej wybierane ze względu na kwitnienie i pokrój; nie są klasycznym doborem pod intensywnie czerwone pędy zimą.
  • "Bez czarny, pigwowiec pośredni" – pigwowiec jest znany m.in. z kwiatów i owoców, a bez czarny nie jest typowym gatunkiem do ekspozycji barwy pędów w czerwieni zimą.
  • "Ognik szkarłatny, wawrzynek wilczełyko" – ognik wyróżnia się przede wszystkim owocami (i zimozielonością liści w łagodniejszych warunkach), a wawrzynek kojarzony jest z wczesnym kwitnieniem; nie jest to standardowy duet do uzyskania efektu czerwonych pędów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się słowo "pędy ozdobne zimą", myśl o roślinach cenionych za barwę kory/pędów (derenie, wierzby o barwnych pędach, czasem jeżyny o ciekawych pędach), a nie o roślinach "czerwonych" przez owoce czy kwiaty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chodzi o walor dekoracyjny widoczny w okresie bezlistnym: barwę i fakturę młodych pędów/kory, ich połysk oraz kontrast na tle śniegu lub ciemnej zieleni. To inny typ ozdoby niż kwiaty czy owoce, bo działa wtedy, gdy roślina nie ma liści.
Najczęściej wykorzystuje się krzewy, których młode pędy naturalnie wybarwiają się na czerwono lub czerwono‑brązowo. W praktyce często spotkasz derenie o barwnych pędach oraz krzewy o ciemniejących, brązowoczerwonych przyrostach, zestawiane w grupy dla wzmocnienia efektu.
U derenia biały efekt zimowy wynika z intensywnie wybarwionych młodych pędów, które są dobrze widoczne po opadnięciu liści. Dzięki temu roślina "pracuje" w kompozycji także zimą, szczególnie po cięciu odnawiającym, które pobudza wyrastanie młodych przyrostów.
Częsty błąd to mylenie "czerwieni" owoców lub kwiatów z "czerwienią pędów". Uczniowie wybierają ognik (czerwone owoce) zamiast gatunków z czerwonymi pędami. Drugi błąd to wybór roślin znanych z zapachu lub kwitnienia, bez odniesienia do pędów zimą.
Nie. Czerwone owoce to walor owocowania (często jesienno‑zimowy, ale zależny od utrzymania owoców). Czerwone pędy to cecha pędów/kory widoczna po opadnięciu liści i utrzymująca się niezależnie od owoców. W pytaniu o pędy trzeba skupić się na barwie przyrostów.
Najlepsza ekspozycja jest zimą i wczesną wiosną: po opadnięciu liści, w dobrym świetle, przy tle kontrastowym (śnieg, ciemne iglaki, mur). Barwa pędów bywa najmocniejsza na młodych przyrostach, więc zabiegi pielęgnacyjne mogą wpływać na efekt.
Najłatwiej uzyskać efekt, gdy krzewy stoją na tle jednolitym i ciemnym (np. żywopłot z iglaków, ciemna elewacja) albo na jasnym tle śniegu. Unika się "szumu" wizualnego z wielu kolorów, bo wtedy barwa pędów traci czytelność i grupa wygląda chaotycznie.
Dobór pary sprawdza umiejętność tworzenia grupy roślin o spójnym efekcie dekoracyjnym. W praktyce projektowej rzadko sadzi się jeden krzew "na efekt zimowy" – częściej komponuje się kilka gatunków o podobnej cesze, aby wzmocnić barwę i rytm w założeniu.
Poza barwą liczy się połysk, nalot woskowy, prążkowanie, korkowacenie, a także pokrój i układ pędów (np. łukowaty, skręcony). Czasem walorem jest też kontrast między starszymi a młodszymi pędami. Na egzaminie zwykle chodzi o cechy łatwe do wskazania: kolor i pokrój.
Najskuteczniejsze jest łączenie teorii z obserwacją: zimą obejrzyj rośliny w parku lub szkółce i zrób zdjęcia z podpisami. Twórz fiszki "gatunek → walor zimowy", osobno dla pędów, kory i owoców. Na testach zwracaj uwagę na słowa klucze: "pędy", "kora", "owoce", "zimozielone".
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Dekoracyjne pędy zimą to cecha widoczna w okresie bezlistnym, dlatego wybiera się gatunki znane z intensywnie czerwonych lub czerwono‑brązowych przyrostów."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – hasło: "Dereń biały" (Cornus alba): https://pl.wikipedia.org/wiki/Dere%C5%84_bia%C5%82y (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – hasło: "Berberys Thunberga" (Berberis thunbergii): https://pl.wikipedia.org/wiki/Berberys_Thunberga (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Atlasy dendrologiczne/encyklopedie roślin ozdobnych (hasła: derenie, berberysy i cechy pędów)
  • Notatki własne/karteczki z walorami sezonowymi najczęściej stosowanych krzewów
  • Ćwiczenia terenowe: obserwacja barwy pędów zimą w szkółkach i parkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego