KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 27.
Które z leków, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia, którego fragment przedstawiono, mogą być traktowane jako surowce farmaceutyczne przy sporządzaniu leków recepturowych?
Ilustracja przedstawia fragment wykazu leków, które mogą być traktowane jako surowce farmaceutyczne przy sporządzaniu leków
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny zestaw obejmuje produkty, które w przytoczonym fragmencie rozporządzenia wskazano jako możliwe do traktowania jak surowce farmaceutyczne w recepturze.
Pozostałe odpowiedzi zawierają preparaty/postacie, które nie spełniają warunku z wykazu lub nie są w nim ujęte w takim zakresie.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność praktycznej interpretacji wykazu z rozporządzenia: nie każdy produkt leczniczy dostępny w aptece może być użyty przy sporządzaniu leku recepturowego jak surowiec farmaceutyczny. W przepisach (w przedstawionym fragmencie) wskazuje się konkretne przykłady lub grupy produktów, które wyjątkowo mogą pełnić rolę surowca, mimo że są produktami gotowymi (np. określone soki roślinne, wybrane witaminy w wskazanych postaciach).

Odpowiedź "Succus Hyperici, Vit. E liq., Vit. B 6 amp." jest poprawna, ponieważ wszystkie trzy pozycje odpowiadają wpisom/zakresom dopuszczonym w pokazanym fragmencie wykazu (kluczowe jest łączne spełnienie warunku: nazwa + właściwa postać, np. płyn lub ampułki).

  • "Succus Betulae, Vit. C liq., Vit. PP tabl." jest błędna, bo zawiera elementy, które nie wynikają z przedstawionego fragmentu wykazu w takim ujęciu (typowy błąd to uznanie, że dowolny sok roślinny i dowolna witamina "pasują").
  • "Altacetżel, Neomycini ung., Vit. D3 caps." jest błędna, ponieważ obejmuje preparaty o charakterze gotowych postaci do stosowania zewnętrznego oraz kapsułki, które nie muszą być dopuszczone do traktowania jako surowce w recepturze na podstawie wskazanego wykazu.
  • "Calendulae tinct., Ung. Ichtyoli, Vit. A caps." jest błędna: nalewki/maści/kapsułki często są mylone z surowcami przez podobieństwo nazewnictwa łacińskiego, jednak o dopuszczeniu decyduje zgodność z wykazem i wskazaną postacią.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw identyfikuj postacie (succus/tinct./ung./amp./liq./caps./tabl.), a dopiero potem sprawdzaj, czy dana para "nazwa–postać" jest wymieniona w fragmencie aktu. Jeden niepasujący składnik dyskwalifikuje całą odpowiedź.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że przepisy dopuszczają użycie określonego produktu leczniczego gotowego jako składnika do sporządzania leku recepturowego, podobnie jak surowca. Nie dotyczy to wszystkich leków – zwykle tylko tych wymienionych w wykazie oraz w określonej postaci (np. płyn, ampułki).
Surowiec jest przeznaczony do sporządzania (ma określoną jakość/farmakopeę i opis do receptury), a produkt leczniczy ma gotową postać do stosowania przez pacjenta. W zadaniach egzaminacyjnych o dopuszczeniu w recepturze często rozstrzyga wykaz w przepisach, a nie sama nazwa.
To skróty postaci leku używane w praktyce i w dokumentacji recepturowej: ampułki, płyn, kapsułki, tabletki. W wielu wykazach prawnych dopuszczenie dotyczy nie tylko substancji, ale też konkretnej postaci. Zmiana postaci (np. tabletki zamiast płynu) może zmienić kwalifikację.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi "na skojarzenie" (np. witaminy = na pewno można), bez weryfikacji, czy dana nazwa i postać są wymienione w pokazanym fragmencie. Drugi błąd to nieuwzględnienie, że jedna pozycja niezgodna z wykazem dyskwalifikuje cały zestaw.
Nie. Sama forma nazwy łacińskiej (np. Succus) nie wystarcza. Dopuszczenie zależy od tego, czy dany produkt i jego postać są ujęte w obowiązującym wykazie lub dopuszczone innymi przepisami. Na egzaminie trzeba opierać się na wskazanym fragmencie rozporządzenia.
Zwykle nie traktuje się gotowych maści i żeli jako surowców, chyba że konkretny produkt jest wyraźnie dopuszczony przepisami. W praktyce receptury częściej korzysta się z podłoży recepturowych i substancji czynnych jako surowców, a produkty gotowe mają ograniczone zastosowanie.
Najpierw rozdziel nazwę na część określającą postać (np. tinct., ung., succus) i na właściwą nazwę składnika. Potem sprawdź, czy dokładnie taka para (nazwa + postać) występuje w wykazie. Nie zakładaj, że podobna nazwa oznacza to samo.
Gdy pojawia się wątpliwość, czy dany składnik jest dopuszczony do użycia jako surowiec (np. lek gotowy zamiast surowca), gdy postać leku nie pasuje do wykazu lub gdy istnieje ryzyko niezgodności formalnej. Konsultacja jest ważna także przy niejasnym zapisie na recepcie.
Tak. Jeżeli pytanie odwołuje się do rozporządzenia i jego wykazu, to zmiana przepisów może zmienić prawidłową odpowiedź. Dlatego na egzaminie liczy się treść wskazanego fragmentu oraz aktualnie obowiązujące regulacje w praktyce aptecznej.
Zastosuj metodę "trzech kontroli": (1) czy dana nazwa jest wymieniona, (2) czy zgadza się postać (amp./liq./tabl./caps.), (3) czy wszystkie elementy zestawu spełniają warunek. Jeśli choć jeden składnik nie pasuje do wykazu, odrzuć całą odpowiedź i przejdź do kolejnej.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki z receptury aptecznej dla techników farmaceutycznych (działy: surowce, substancje pomocnicze, postacie leku)
  • Materiały szkoleniowe z interpretacji skrótów łacińskich i nazw surowców w farmacji
  • Aktualne wykazy/komunikaty urzędowe dotyczące sporządzania leków recepturowych (do weryfikacji u prowadzącego lub w aptece)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego