KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 30.
Z otrzymanego wyniku analizy spalin wynika, że silnik spala mieszankę paliwowo-powietrzną
Ilustracja przedstawia ekran urządzenia do analizy spalin, które jest używane w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Współczynnik λ informuje o składzie mieszanki: gdy λ < 1, do cylindra trafia za mało powietrza w stosunku do paliwa, czyli mieszanka jest bogata. Jednocześnie HC = 35 ppm to mała ilość węglowodorów, typowa dla sprawnego spalania i układu wydechowego.

Pełne wyjaśnienie:

Analizator spalin pozwala wnioskować o składzie mieszanki paliwowo-powietrznej oraz o jakości spalania. Kluczowym parametrem jest współczynnik lambda (λ), czyli stosunek ilości powietrza rzeczywistej do teoretycznie potrzebnej do całkowitego spalenia paliwa.

Interpretacja λ:

  • λ = 1 oznacza mieszankę stechiometryczną (proporcja "idealna").
  • λ < 1 oznacza mieszankę bogatą (nadmiar paliwa lub niedobór powietrza).
  • λ > 1 oznacza mieszankę ubogą (nadmiar powietrza).

Jeżeli odczyt wskazuje λ = 0,907, to jest to wartość mniejsza od 1, więc silnik pracuje na mieszance bogatej. W praktyce bogata mieszanka często wiąże się z podwyższonym CO i bardzo niskim O2 w spalinach, bo dostępny tlen zostaje zużyty w procesie spalania.

Drugim elementem odpowiedzi są węglowodory (HC) wyrażane w ppm. HC to w dużej mierze miara niespalonego paliwa (lub przerw w zapłonie), a ich interpretacja bywa jakościowa:

  • wartości poniżej ok. 100 ppm uznaje się za małe,
  • wyższe wartości sugerują pogorszenie spalania lub nieskuteczność układu oczyszczania spalin.

Przy HC = 35 ppm mówimy o małej ilości węglowodorów. To ważne, bo obala częsty skrót myślowy: "bogata mieszanka zawsze daje duże HC". W rzeczywistości, przy sprawnym zapłonie i prawidłowym dopalaniu w układzie wydechowym, HC mogą pozostać niskie mimo wzbogacenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Warianty z "ubogą" są sprzeczne z definicją λ, bo przy λ < 1 nie ma nadmiaru powietrza.
  • Warianty z "duże ilości węglowodorów" nie pasują do odczytu 35 ppm, który jest wartością niską.

Na egzaminie warto zawsze sprawdzić, czy oba człony odpowiedzi (mieszanka + HC) jednocześnie pasują do wyników analizatora.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lambda (λ) to stosunek ilości powietrza rzeczywistej do ilości teoretycznie potrzebnej do spalenia paliwa. λ = 1 oznacza mieszankę stechiometryczną, λ < 1 mieszankę bogatą (za dużo paliwa), a λ > 1 mieszankę ubogą (za dużo powietrza).
Najpewniejsza wskazówka to λ < 1. Często towarzyszy temu bardzo niskie O2 w spalinach (tlen zużyty w spalaniu) oraz podwyższone CO. Dodatkowo analizator może pokazywać opis typu "Bogata", ale zawsze warto potwierdzić liczbą λ.
Bo λ opisuje "nadmiar powietrza". Gdy λ < 1, powietrza jest mniej niż potrzeba do pełnego spalenia dawki paliwa, więc paliwa jest relatywnie za dużo. Ubogą mieszankę masz dopiero wtedy, gdy λ > 1, czyli powietrza jest w nadmiarze.
HC (węglowodory) to miara niespalonych składników paliwa w spalinach. Jednostka ppm oznacza "części na milion". Niskie HC zwykle świadczy o dobrym spalaniu i sprawnym układzie zapłonowym, a wysokie HC może wskazywać np. wypadanie zapłonów, problemy z mieszanką lub słabą skuteczność oczyszczania spalin.
Nie zawsze. Bogata mieszanka częściej podnosi CO, ale HC zależy głównie od jakości spalania (zapłon, kompresja) i dopalania w układzie wydechowym. Gdy zapłon jest sprawny, a spalanie stabilne, HC może pozostać niskie nawet przy wzbogaceniu.
Typowe objawy to większe zużycie paliwa, zapach benzyny w spalinach, osadzanie nagaru, czasem nierówna praca na biegu jałowym. Diagnostycznie często widzi się λ < 1 i tendencję do wyższego CO. Przy długotrwałej jeździe może ucierpieć katalizator.
O2 pokazuje, ile tlenu "zostało" w spalinach. Przy mieszance bogatej tlenu zwykle jest bardzo mało (może być blisko zera), bo zostaje zużyty w spalaniu. Przy mieszance ubogiej często widać wyraźnie wykrywalny O2, bo powietrze jest w nadmiarze.
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie znaczenia nierówności (λ < 1 mylone z ubogą), uznanie każdej wartości HC za "dużą" bez skali oraz wybieranie odpowiedzi po jednym parametrze (np. tylko po CO) zamiast sprawdzenia, czy oba człony odpowiedzi pasują jednocześnie.
Wysokie HC przy λ bliskiej 1 może wynikać z problemów niezwiązanych bezpośrednio z dawkowaniem powietrza: wypadanie zapłonów (świece, cewki, przewody), niska kompresja, nieszczelności, a także nieskuteczność dopalania w układzie wydechowym. Wtedy mieszanka może być "teoretycznie dobra", ale spalanie nie.
Najlepiej ćwiczyć na zestawach wyników: przypisz λ do typu mieszanki, a potem oceń HC, CO i O2 jako wzajemnie spójne lub niespójne. Pomaga prosta reguła: "λ mówi o mieszance, a HC mówi o jakości spalania". Rób krótkie notatki z typowych scenariuszy usterek.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że współczynnik λ informuje o składzie mieszanki: gdy λ &lt; 1, do cylindra trafia za mało powietrza w stosunku do paliwa, czyli mieszanka jest bogata.

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", rozdział dotyczący składu spalin i współczynnika lambda (λ), wydanie anglojęzyczne (kolejne wydania zawierają te definicje).
  • John B. Heywood, "Internal Combustion Engine Fundamentals", część dotycząca stosunku powietrze–paliwo i definicji współczynnika nadmiaru powietrza (λ).

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z diagnostyki silników ZI (lambda, skład spalin)
  • Instrukcje obsługi analizatorów spalin używanych w warsztatach (interpretacja CO/HC/O2/λ)
  • Materiałowe tabele/ściągi progów diagnostycznych HC i zależności λ od składu mieszanki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego