Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2015



PYTANIE NR 38.
Z partii materiału pobiera się próbkę ogólną w ilości rzędu promila partii.
Na podstawie zamieszczonej informacji wskaż, ile próbek pierwotnych, każda o masie 10 g, należy pobrać z partii cukru o masie 0,5 t, aby uzyskać reprezentatywną próbkę ogólną.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Promil to 1/1000 masy partii. Dla 0,5 t: 0,5 t = 500 kg = 500 000 g. Masa próbki ogólnej ≈ 1‰ · 500 000 g = 500 g. Jeśli jedna próbka pierwotna ma 10 g, to liczba próbek wynosi 500 g / 10 g = 50.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu wykorzystujesz zasadę, że masa próbki ogólnej ma stanowić około 1‰ (jednego promila) masy całej partii. Próbka ogólna jest sumą wielu próbek pierwotnych pobranych z różnych miejsc partii, aby zachować reprezentatywność.

Krok 1: przelicz masę partii na gramy.
0,5 t = 500 kg, a 1 kg = 1000 g, więc 500 kg = 500 000 g.

Krok 2: oblicz 1‰ masy partii (masę próbki ogólnej).
1‰ = 1/1000 = 0,001.
500 000 g · 0,001 = 500 g. To jest docelowa masa próbki ogólnej.

Krok 3: oblicz liczbę próbek pierwotnych.
Jedna próbka pierwotna ma 10 g, więc liczba próbek = 500 g / 10 g = 50.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • Wyniki bardzo małe (np. 5 lub 10) zwykle wynikają z pomylenia, czym jest promil albo z pominięcia przeliczenia ton na gramy.
  • Wynik 100 może pojawić się, gdy ktoś błędnie przyjmie większą masę próbki ogólnej (np. jak dla 2‰) albo wykona podwójne przeliczenie jednostek.

W praktyce laboratoryjnej pamiętaj, że sama poprawna masa to nie wszystko: próbki pierwotne trzeba pobierać z różnych miejsc partii, połączyć, a następnie ujednorodnić (homogenizować) przed dalszym etapem przygotowania do analizy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest próbka ogólna w analizie laboratoryjnej?
Próbka ogólna (zbiorcza) to próbka powstała przez połączenie wielu próbek pierwotnych pobranych z różnych miejsc partii materiału. Jej celem jest jak najlepsze odzwierciedlenie składu całej partii, zanim przygotuje się próbkę do badań analitycznych.
Co to jest próbka pierwotna i po co pobiera się ich wiele?
Próbka pierwotna to pojedyncze pobranie materiału z jednego miejsca partii (np. z określonego worka lub poziomu w zbiorniku). Pobiera się ich wiele, bo materiał może być niejednorodny; dopiero suma pobrań zwiększa reprezentatywność próbki ogólnej.
Jak przeliczyć 1‰ masy partii na masę próbki ogólnej?
Promil to 1/1000, czyli 0,001. Najpierw sprowadź masę partii do tych samych jednostek (najczęściej do gramów), a potem pomnóż przez 0,001. Otrzymasz masę próbki ogólnej, którą dalej dzielisz na masę pojedynczej próbki pierwotnej.
Dlaczego trzeba przeliczyć tony na gramy w takich zadaniach?
Bo masa jednej próbki pierwotnej jest zwykle podana w gramach (np. 10 g). Żeby poprawnie podzielić masę próbki ogólnej przez 10 g, obie wartości muszą być w tych samych jednostkach. Pominięcie konwersji to częsta przyczyna błędnych wyników.
Jakie są najczęstsze błędy przy obliczaniu liczby próbek z promila?
Najczęściej myli się promil z procentem (1/1000 vs 1/100), wykonuje obliczenia na niezgodnych jednostkach (t zamiast g) albo traktuje promil jako liczbę próbek, a nie jako masę próbki ogólnej. Błąd powoduje też pominięcie dzielenia przez masę próbki pierwotnej.
Jak obliczyć liczbę próbek pierwotnych, gdy każda ma 10 g?
Najpierw oblicz masę próbki ogólnej (np. 1‰ masy partii), a potem zastosuj wzór: liczba próbek = masa próbki ogólnej / 10 g. Wynik zaokrąglaj zgodnie z poleceniem/zasadami w pracowni, ale w typowych zadaniach egzaminacyjnych wychodzi liczba całkowita.
Dlaczego próbki pobiera się z różnych miejsc partii cukru?
Nawet w pozornie jednorodnym materiale sypkim mogą występować różnice (np. zawilgocenie, zbrylenia, segregacja ziaren). Pobranie z różnych miejsc (góra/środek/dół, różne opakowania) ogranicza ryzyko, że wynik analizy będzie dotyczył tylko fragmentu partii, a nie całości.
Czy promil (‰) zawsze oznacza dokładnie 1/1000 w zadaniach?
Tak, symbol ‰ oznacza dokładnie 1/1000. W treści może pojawić się sformułowanie "rzędu promila", co sugeruje wartość przybliżoną stosowaną praktycznie przy pobieraniu próbek, ale w zadaniach rachunkowych zwykle przyjmuje się wprost 1‰, jeśli nie podano inaczej.
Jak odróżnić próbkę ogólną od próbki laboratoryjnej?
Próbka ogólna to mieszanina próbek pierwotnych reprezentująca partię. Próbka laboratoryjna to część próbki ogólnej (po wymieszaniu i ewentualnym podziale), którą faktycznie kieruje się do oznaczeń. Mylenie tych pojęć prowadzi do błędów w obliczeniach i procedurach.
Jak przygotować się do zadań z pobierania próbek na egzaminie technika analityka?
Ćwicz schemat: jednostki → promil/procent → masa próbki ogólnej → podział na próbki pierwotne. Zapisuj kroki i jednostki przy każdej liczbie. Dodatkowo powtórz definicje: próbka pierwotna, ogólna, reprezentatywność i homogenizacja, bo często pojawiają się w pytaniach opisowych.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że promil to 1/1000 masy partii. Dla 0,5 t: 0,5 t = 500 kg = 500 000 g.

Źródła:

  • PN-85/A-74856, "Cukier — Pobieranie próbek" (przywołana w kontekście zadania; szczegółowa weryfikacja treści normy wymaga dostępu do dokumentu).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu pobierania i przygotowania próbek do analizy (skrypty szkolne dla technika analityka)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania jednostek i promili (matematyka stosowana w chemii)
  • PN-85/A-74856 (jeśli dostępna w pracowni) – zasady pobierania próbek cukru
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego