Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA PGF3 - CZERWIEC 2018



PYTANIE NR 34.
Z podanych wymiarów tektury wybierz najwłaściwsze do wykonania okładki przylegającej do wkładu formatu A5 o szerokości grzbietu 20 mm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
A5 ma 148 × 210 mm. Okładka przylegająca musi objąć dwie okładki oraz grzbiet 20 mm, a także mieć naddatki na obróbkę i zagięcia. Wymiar 325 × 215 mm uwzględnia te zapasy; 210 × 148 mm to tylko format wkładu, a pozostałe arkusze są nieadekwatne. Dzięki temu po oklejeniu brzegi się zrównają.

Pełne wyjaśnienie:
Format A5 ma wymiary 148 × 210 mm (szerokość × wysokość przy typowej orientacji). Aby wykonać okładkę przylegającą do wkładu, nie można przyjąć rozmiaru równego samemu wkładowi, bo okładka obejmuje:
- przednią stronę (148 mm),
- tylną stronę (148 mm),
- grzbiet o zadanej szerokości 20 mm. Sama "geometria" bez zapasów daje więc szerokość co najmniej 148 + 20 + 148 = 316 mm oraz wysokość co najmniej 210 mm. W praktyce technologicznej potrzebne są jeszcze naddatki (marginesy) na obróbkę introligatorską: wyrównanie po oklejeniu, ewentualne luzowanie na bigach, tolerancje cięcia i dopasowanie do wkładu. Dlatego poprawny wybór to arkusz większy niż 316 × 210 mm. Wymiar 325 × 215 mm spełnia te warunki: jest większy od minimalnego rozwinięcia, a jednocześnie nie jest skrajnie przewymiarowany. Zapewnia zapas zarówno w szerokości (na całość z grzbietem i obróbkę krawędzi), jak i w wysokości (na wyrównanie góra–dół). Odpowiedź "210 mm × 148 mm" odpowiada formatowi A5 i jest typową pułapką: to rozmiar wkładu, nie rozwiniętej okładki z grzbietem. Rozmiary "350 mm × 398 mm" oraz "200 mm × 420 mm" są na tyle duże i/lub o niepasujących proporcjach, że nie stanowią "najwłaściwszego" wyboru: generują niepotrzebny odpad i nie wynikają z wymiarów A5 + 20 mm grzbietu z typowymi, niewielkimi naddatkami. Na egzaminie warto zawsze policzyć minimalne rozwinięcie (2 × szerokość + grzbiet) i dopiero potem ocenić, który wariant daje rozsądny zapas technologiczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć minimalną szerokość okładki do wkładu A5 z grzbietem 20 mm?
Minimalna szerokość rozwiniętej okładki to: 2 × szerokość wkładu + szerokość grzbietu. Dla A5: 2 × 148 mm + 20 mm = 316 mm. Potem dodaje się jeszcze niewielkie naddatki technologiczne na obróbkę i tolerancje.
Dlaczego nie można wybrać tektury 210 × 148 mm dla okładki do A5?
Ponieważ 210 × 148 mm to rozmiar samego wkładu. Okładka musi mieć rozwinięcie obejmujące przód, tył i grzbiet, więc jej szerokość jest znacznie większa niż 148 mm. Bez tego okładka nie zamknie wkładu i nie uwzględni grzbietu.
Co oznacza w introligatorstwie "okładka przylegająca"?
To okładka dopasowana do wkładu (bez nadmiernych luzów), której wymiary wynikają z formatu bloku i grubości grzbietu. Zwykle przewiduje się niewielkie naddatki potrzebne do cięcia, bigowania i wyrównania po oklejeniu.
Jakie naddatki technologiczne uwzględnia się przy doborze wymiarów okładki?
Najczęściej uwzględnia się zapas na: wyrównanie po oklejeniu, tolerancje cięcia, dopasowanie na bigach oraz ewentualne minimalne różnice w wymiarach wkładu. Kluczowe jest, aby arkusz był nieco większy od minimalnego rozwinięcia 2×szerokość+grzbiet.
Czy szerokość grzbietu zawsze dodaje się między dwie okładki?
Tak, w rozwinięciu okładki grzbiet jest częścią środkową między przednią i tylną stroną. Dlatego do obliczeń przyjmuje się: szerokość przodu + grzbiet + szerokość tyłu. Pominięcie grzbietu to najczęstszy błąd w takich zadaniach.
Kiedy przy doborze tektury ważniejsze jest ograniczenie odpadu niż duży zapas?
Gdy pracujesz seryjnie lub z droższą tekturą, nadmiernie duży format zwiększa koszt i odpad. W zadaniach egzaminacyjnych "najwłaściwsze" zwykle znaczy: wystarczający zapas technologiczny, ale bez przesadnego przewymiarowania.
Jak sprawdzić, czy podany wymiar okładki pasuje do formatu A5?
Najpierw policz minimalne rozwinięcie: 316 mm szerokości i 210 mm wysokości. Następnie porównaj z opcjami: prawidłowy arkusz powinien być większy od tych wartości (o naddatki). Jeśli jest mniejszy lub równo A5, to na pewno nie jest okładką z grzbietem.
Dlaczego w odpowiedziach pojawia się 215 mm wysokości zamiast 210 mm?
Wyższy wymiar oznacza zapas na obróbkę (np. wyrównanie po oklejaniu lub cięciu). W praktyce okładkę często przygotowuje się z niewielkim naddatkiem, a dopiero po procesach introligatorskich docina do wymaganego wymiaru końcowego.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w zadaniach o okładce i grzbiecie?
Typowe pomyłki to: wybór formatu równego wkładowi, nieuwzględnienie grzbietu, zamiana szerokości z wysokością oraz wybór zbyt dużego arkusza "na wszelki wypadek". Pomaga schemat: 2×szerokość + grzbiet i dopiero potem naddatki.
Czy orientacja A5 (pion/poziom) ma znaczenie przy obliczaniu okładki?
Tak, bo zamienia się wtedy, co traktujesz jako "szerokość" i "wysokość" wkładu. Na egzaminie przyjmuje się zwykle standardowo 148 × 210 mm, ale warto upewnić się, czy zadanie nie sugeruje układu poziomego. Zasada liczenia pozostaje taka sama.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że a5 ma 148 × 210 mm. Okładka przylegająca musi objąć dwie okładki oraz grzbiet 20 mm, a także mieć naddatki na obróbkę i zagięcia.

Źródła:

  • Wikipedia: "ISO 216" (formaty papieru serii A) — https://pl.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia: "A5" — https://pl.wikipedia.org/wiki/A5 (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • tablice formatów papieru serii A (A0–A10) wraz z wymiarami
  • skrypty i podręczniki do podstaw introligatorstwa (wymiarowanie okładek, naddatki)
  • ćwiczenia z obliczania rozwinięć okładek dla różnych formatów i grubości grzbietu
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego