KWALIFIKACJA INF2 + INF3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 38.
Które z poleceń w systemie Linux służy do zmiany praw dostępu do plików i katalogów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Polecenie "chmod" służy do zmiany praw dostępu (trybu) plików i katalogów, np. odczytu, zapisu i wykonania dla właściciela, grupy i innych.
Polecenie "chown" zmienia właściciela/grupę, a "man chmod" i "man chown" jedynie wyświetlają dokumentację tych poleceń.

Pełne wyjaśnienie:

W systemach Linux/Unix uprawnienia plików i katalogów określają, kto może dany obiekt czytać, modyfikować oraz uruchamiać (dla katalogów: wchodzić/przeglądać). Do zmiany tych praw dostępu służy polecenie chmod (od "change mode").

Dlaczego "chmod" jest właściwe?

  • Zmienia bity uprawnień dla właściciela, grupy i pozostałych użytkowników.
  • Obsługuje zapis symboliczny (np. dodawanie/odejmowanie praw) oraz numeryczny (ósemkowy), co jest standardem w praktyce administracyjnej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "chown" dotyczy własności pliku/katalogu, czyli zmiany właściciela (użytkownika) i/lub grupy. Nie ustawia bezpośrednio praw odczytu/zapisu/wykonania.
  • "man chown" nie wykonuje zmiany w systemie plików, tylko otwiera stronę podręcznika z opisem polecenia chown. To narzędzie pomocy, nie narzędzie modyfikacji uprawnień.
  • "man chmod" analogicznie wyświetla dokumentację polecenia chmod, ale samo w sobie nie zmienia uprawnień.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie mówi o prawach dostępu (permissions), myśl "chmod". Gdy mówi o właścicielu lub grupie — zwykle chodzi o "chown". Jeśli w odpowiedzi pojawia się "man …", to najczęściej jest to komenda do czytania pomocy, a nie do zmiany ustawień.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Polecenie chmod zmienia uprawnienia (prawa dostępu) do plików i katalogów, czyli kto może je czytać, zapisywać i wykonywać. Działa na poziomie właściciela, grupy i pozostałych użytkowników, co jest kluczowe w administracji systemem.
chmod zmienia uprawnienia (r/w/x), a chown zmienia właściciela i/lub grupę pliku albo katalogu. To dwa różne obszary kontroli dostępu: jedno steruje prawami, drugie przypisaniem do użytkownika/grupy.
man chmod uruchamia przeglądarkę stron podręcznika i pokazuje dokumentację polecenia chmod. Nie wykonuje żadnej operacji na plikach. To częsty haczyk na testach: "man …" oznacza czytanie opisu, a nie działanie administracyjne.
Najczęściej używa się ls -l, które pokazuje ciąg uprawnień (np. -rwxr-x---), właściciela i grupę. Dzięki temu łatwo ocenić, czy problem z dostępem wynika z braku prawa odczytu/zapisu/wykonania i czy potrzebne jest użycie chmod.
Dla skryptu, który ma się uruchamiać, kluczowe jest nadanie prawa wykonania. W praktyce często ustawia się je tak, aby właściciel mógł uruchomić skrypt, a reszta miała tylko niezbędne prawa. Zawsze dobieraj uprawnienia do wymagań bezpieczeństwa.
Na katalogach chmod używa się, gdy trzeba kontrolować możliwość wejścia do katalogu, listowania jego zawartości oraz tworzenia/usuwania plików. To ważne np. przy katalogach współdzielonych w zespole, katalogach usług serwerowych lub w miejscach z danymi wrażliwymi.
r oznacza odczyt, w zapis (modyfikację), a x wykonanie. Dla katalogów "x" zwykle oznacza możliwość wejścia do katalogu, a "r" możliwość odczytu listy plików. Zrozumienie tych liter ułatwia dobór chmod.
Tak. Uprawnienia są rozdzielone na trzy zestawy: dla właściciela, dla grupy oraz dla pozostałych. To pozwala np. dać pełne prawa właścicielowi, ograniczone prawa grupie roboczej i brak dostępu innym użytkownikom.
Najczęstsze pomyłki to wybór chown zamiast chmod (mylenie właściciela z uprawnieniami) oraz traktowanie man chmod jako polecenia zmiany ustawień. W testach warto zapamiętać: chmod = prawa dostępu, chown = właściciel/grupa.
Przećwicz rozpoznawanie poleceń: chmod, chown, ls -l. Zrozum, co oznaczają r/w/x dla plików i katalogów oraz kto to właściciel, grupa i inni. Rozwiązuj testy, zwracając uwagę na haczyki z "man …".
info

Statystycznie 83% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Linux man-pages / manual system: chmod(1) — https://man7.org/linux/man-pages/man1/chmod.1.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Linux man-pages / manual system: chown(1) — https://man7.org/linux/man-pages/man1/chown.1.html (dostęp: 2026-03-01)
  • GNU Coreutils Manual: "chmod invocation" — https://www.gnu.org/software/coreutils/manual/html_node/chmod-invocation.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Strona podręcznika: man chmod (sekcje opis i przykłady)
  • Strona podręcznika: man chown (dla porównania pojęć właściciel/grupa)
  • Dokumentacja GNU coreutils dotycząca chmod

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego