KWALIFIKACJA EKA4 - TEST WIEDZY NR 6

PYTANIE NR 39.
Które z poniższych jest prawem powszechnie obowiązującym i wiążącym wszystkich obywateli, niezależnie od ich woli?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawo powszechnie obowiązujące to akty normatywne wskazane w Konstytucji (m.in. ustawy i rozporządzenia). Ustawa jest aktem stanowienia prawa o mocy powszechnej, wiążącym wszystkich adresatów. Orzeczenie sądu jest aktem stosowania prawa w konkretnej sprawie, a nie źródłem prawa powszechnego.

Pełne wyjaśnienie:

Prawo powszechnie obowiązujące to takie, które ustanawia normy generalne i abstrakcyjne, czyli skierowane do nieoznaczonego imiennie kręgu adresatów i odnoszące się do powtarzalnych sytuacji. Z perspektywy obywatela oznacza to, że obowiązek lub uprawnienie wynika z aktu normatywnego niezależnie od tego, czy dana osoba wyraża na to zgodę.

Odpowiedź "Ustawa" jest poprawna, ponieważ ustawa jest podstawowym aktem stanowienia prawa powszechnie obowiązującego: jest uchwalana w procedurze ustawodawczej i tworzy normy wiążące wszystkich, do których są adresowane.

Odpowiedź "Rozporządzenie" bywa myląca: rozporządzenie także należy do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, ale jest aktem wykonawczym, wydawanym na podstawie upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy. W praktyce egzaminacyjnej pytanie często ma rozróżnić akty normatywne od aktów stosowania prawa; w takim ujęciu ustawa jest najbardziej klasycznym przykładem prawa powszechnego.

Odpowiedź "Orzeczenie sądu" jest nieprawidłowa, ponieważ wyrok/postanowienie sądu to akt stosowania prawa w konkretnej sprawie. Wiąże przede wszystkim strony danego postępowania (skutek "inter partes") i nie tworzy ogólnych norm dla wszystkich obywateli. W Polsce nie funkcjonuje precedens jako formalne źródło prawa powszechnie obowiązującego.

Odpowiedź "Wszystkie powyższe" jest nieprawidłowa, bo obejmuje "orzeczenie sądu", które nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego.

Wskazówka do nauki: zapamiętaj podział: stanowienie prawa (akty normatywne, np. ustawa) vs stosowanie prawa (decyzje i wyroki w indywidualnych sprawach).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To prawo, które wiąże wszystkich adresatów na danym obszarze (np. w całym kraju lub w gminie) i ma postać aktu normatywnego. Zawiera normy generalne i abstrakcyjne, a więc nie dotyczy jednej osoby i jednej sprawy, tylko określonych sytuacji powtarzalnych.
Zgodnie z Konstytucją do źródeł prawa powszechnie obowiązującego należą m.in. ustawy i rozporządzenia oraz ratyfikowane umowy międzynarodowe. Dodatkowo funkcjonują akty prawa miejscowego, które obowiązują na obszarze działania organu, który je ustanowił.
Orzeczenie sądu to akt stosowania prawa w konkretnej sprawie. Rozstrzyga spór lub ocenia zachowanie stron na podstawie przepisów już obowiązujących. Co do zasady wiąże strony i uczestników postępowania, a nie tworzy ogólnych norm dla wszystkich obywateli.
Rozporządzenie może wiązać powszechnie, ale tylko w zakresie, w jakim jest wydane na podstawie upoważnienia ustawowego i służy wykonaniu ustawy. W hierarchii aktów prawnych rozporządzenie nie może być sprzeczne z ustawą i nie może regulować spraw bez odpowiedniej podstawy.
Ustawa to podstawowy akt stanowienia prawa uchwalany w procedurze ustawodawczej. Rozporządzenie jest aktem wykonawczym – doprecyzowuje i realizuje ustawę, a jego wydanie wymaga upoważnienia ustawowego. Różnią się też rangą w hierarchii źródeł prawa.
Akty prawa miejscowego stosuje się wtedy, gdy sprawa dotyczy obszaru działania organu, który je ustanowił (np. gminy lub województwa). Są one powszechnie obowiązujące na tym obszarze, ale nie mają zasięgu ogólnokrajowego jak ustawy czy rozporządzenia.
Oznacza to, że obowiązek przestrzegania przepisów nie zależy od zgody obywatela ani od podpisania umowy. Jeśli dana norma wynika z aktu powszechnie obowiązującego, to jej adresaci muszą się do niej stosować, a naruszenie może powodować określone konsekwencje prawne.
Akt stanowienia prawa tworzy ogólne normy (np. ustawa, rozporządzenie). Akt stosowania prawa rozstrzyga indywidualną sprawę na podstawie tych norm (np. wyrok, decyzja). Pomaga pytanie: czy dokument ustanawia regułę dla wielu sytuacji, czy rozstrzyga jedną konkretną sprawę?
Najczęstsze błędy to uznawanie wyroków za źródło prawa (wpływ myślenia o precedensie), mylenie prawa powszechnego z prawem wewnętrznym oraz nieuwzględnianie hierarchii (np. przekonanie, że rozporządzenie może "zmienić" ustawę).
Najpierw ustal, czy odpowiedź jest aktem normatywnym czy aktem stosowania prawa. Potem sprawdź rangę: ustawa ma wyższą rangę niż rozporządzenie, a akty wewnętrzne (np. zarządzenia) nie są powszechnie obowiązujące. Unikaj odpowiedzi "wszystkie", jeśli wśród opcji jest wyrok lub decyzja.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Prawo powszechnie obowiązujące to akty normatywne wskazane w Konstytucji (m.in. ustawy i rozporządzenia)."

Źródła:

  • [ISAP] https://arslege.pl/katalog-zrodel-prawa-powszechnie-obowiazujacego/k15/a5318/
  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 87 ust. 1–2, Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
  • Serwis Rzeczypospolitej Polskiej (gov.pl): Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – publikacja tekstu, https://www.gov.pl/web/gov/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej (dostęp 2026-03-05)

Materiały:

  • Tekst Konstytucji RP – rozdział dotyczący źródeł prawa
  • Podręczniki do podstaw prawa/elementów prawa dla szkół ponadpodstawowych
  • Materiały edukacyjne o hierarchii aktów prawnych (np. schematy źródeł prawa)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego