KWALIFIKACJA ROL3 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 18.
Które z poniższych stwierdzeń najlepiej opisuje wpływ środków ochrony roślin na pszczoły miodne?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Środki ochrony roślin mogą szkodzić pszczołom, jeśli dojdzie do narażenia (np. kontakt z cieczą roboczą lub zanieczyszczonym pyłkiem/nektarem). Dlatego najbardziej trafne jest stwierdzenie, że mogą powodować spadek liczebności populacji. Tezy "wszystkie są bezpieczne" i "zawsze zabijają" są zbyt absolutne.

Pełne wyjaśnienie:

Najtrafniejsze jest stwierdzenie: "Środki ochrony roślin mogą powodować zmniejszenie populacji pszczół miodnych." W praktyce wpływ zależy od rodzaju preparatu (szczególnie substancji czynnej), dawki, terminu zabiegu, sposobu aplikacji oraz tego, czy pszczoły mają możliwość kontaktu z pozostałościami na roślinach lub w środowisku. Oprócz ostrych zatruć istotne są także skutki subletalne (np. osłabienie orientacji czy zdolności żerowania), które pośrednio mogą przekładać się na kondycję rodziny i liczebność populacji.

Stwierdzenie "Wszystkie środki ochrony roślin są bezpieczne dla pszczół miodnych." jest nieprawidłowe, bo obejmuje "wszystkie" środki, a ich profil ryzyka bywa różny; część substancji jest niebezpieczna dla owadów i wymaga szczególnych ograniczeń stosowania.

Stwierdzenie "Środki ochrony roślin zawsze zabijają pszczoły miodne." również jest błędne, ponieważ słowo "zawsze" czyni tezę fałszywą: nie każdy preparat jest insektycydem, a nawet przy preparatach stwarzających ryzyko efekt zależy od ekspozycji (np. wykonania zabiegu poza aktywnością oblotu i zgodnie z zaleceniami).

Stwierdzenie "Środki ochrony roślin zwiększają produktywność pszczół miodnych." nie opisuje typowego, oczekiwanego działania tych środków. Celem środków ochrony roślin jest ograniczanie agrofagów, a nie poprawa biologicznej "produktywności" pszczół; ewentualne pośrednie korzyści dla plonu roślin nie oznaczają wzrostu wydajności rodzin pszczelich.

W przygotowaniu do egzaminu warto zapamiętać zasadę: ryzyko dla pszczół = toksyczność × narażenie. Nawet substancja toksyczna może stanowić mniejsze ryzyko, gdy ograniczy się narażenie przez właściwy termin i sposób wykonania zabiegu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Środki ochrony roślin to preparaty używane do zwalczania chorób, szkodników i chwastów. Na pszczoły mogą działać negatywnie, jeśli dojdzie do narażenia, np. przez kontakt z cieczą roboczą lub pozostałościami na kwiatach. Skutek zależy od substancji czynnej i warunków użycia.
Bo nie wszystkie środki działają tak samo, ale część może szkodzić pszczołom i prowadzić do osłabienia rodzin lub strat liczebności. To stwierdzenie jest warunkowe i zgodne z praktyką oceny ryzyka: znaczenie mają dawka, termin oprysku i możliwość kontaktu pszczół z pozostałościami.
Nie. Różne substancje czynne mają różną toksyczność dla owadów, a ryzyko zależy też od sposobu stosowania. Preparat może być potencjalnie szkodliwy, ale przy ograniczeniu narażenia ryzyko spada. Dlatego nie można uczciwie powiedzieć, że "wszystkie" są bezpieczne albo że "wszystkie" zabijają.
Największe ryzyko pojawia się, gdy zabieg wykonuje się w czasie aktywnego oblotu i gdy pszczoły mają dostęp do kwitnących roślin lub spadzi. Ryzyko rośnie też przy znoszeniu cieczy na sąsiednie kwitnące rośliny. W praktyce kluczowe jest unikanie ekspozycji zapylaczy.
Pszczoły mogą narazić się przez bezpośredni kontakt podczas zabiegu, kontakt z osadem na roślinach, a także przez pobieranie zanieczyszczonego nektaru i pyłku. Znaczenie ma też pylenie i obecność kwitnących chwastów w łanie. Dlatego ważne są termin i technika aplikacji.
To zwykle sygnał odpowiedzi zbyt absolutnej. W ochronie roślin większość zjawisk jest zależna od warunków: dawki, pogody, fazy rozwoju roślin i obecności zapylaczy. Odpowiedzi z "zawsze/wszystkie" często są fałszywe, bo ignorują wyjątki i zmienność ryzyka w praktyce.
Najważniejsze jest ograniczenie narażenia: dobór preparatu i terminu, unikanie zabiegów na kwitnące rośliny oraz kontrola znoszenia cieczy. W praktyce pomaga też utrzymanie komunikacji z pszczelarzami w okolicy. Zawsze trzeba kierować się informacjami z etykiety środka.
Bo "zawsze" oznacza brak wyjątków, a w rzeczywistości nie każdy środek jest insektycydem i nie każdy kontakt kończy się śmiercią owada. Skutek zależy od dawki, ekspozycji i wrażliwości pszczół. Odpowiedź skrajna upraszcza temat i nie oddaje realiów ochrony roślin.
Tak, jeśli ograniczają liczebność lub aktywność zapylaczy, może to pogorszyć zapylanie i pośrednio obniżyć plon lub jakość owoców. Dlatego w ogrodnictwie łączy się ochronę roślin z troską o owady pożyteczne. Kluczowe jest planowanie zabiegów tak, aby nie narażać pszczół.
Ucz się zależności: toksyczność + ekspozycja = ryzyko. Rozpoznawaj odpowiedzi skrajne ("zawsze", "wszystkie") i szukaj stwierdzeń warunkowych. Warto też znać podstawy integrowanej ochrony roślin i ogólne zasady bezpiecznego wykonywania zabiegów w okresie kwitnienia.
info

Statystycznie 75% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Środki ochrony roślin mogą szkodzić pszczołom, jeśli dojdzie do narażenia (np. kontakt z cieczą roboczą lub zanieczyszczonym pyłkiem/nektarem)."

Źródła:

  • European Food Safety Authority (EFSA), "Guidance on the risk assessment of plant protection products on bees (Apis mellifera, Bombus spp. and solitary bees)", EFSA Journal 2013;11(7):3295
  • Regulation (EC) No 1107/2009 of the European Parliament and of the Council of 21 October 2009 concerning the placing of plant protection products on the market (EUR-Lex), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32009R1107 (dostęp: 2026-02-27)
  • European Commission, "EU Pollinators Initiative" (informacje o zagrożeniach dla zapylaczy, w tym pestycydach), https://environment.ec.europa.eu/topics/nature-and-biodiversity/pollinators_en (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin (IOR) dla upraw ogrodniczych
  • Poradniki dotyczące ochrony zapylaczy w rolnictwie i ogrodnictwie (praktyki ograniczania znoszenia i ekspozycji)
  • Dokumenty i opinie naukowe dotyczące oceny ryzyka pestycydów dla pszczół (instytucje UE)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego