KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 24.
Z powodu reumatoidalnego zapalenia stawów, u podopiecznej występują zmiany zapalne w stawach paliczkowych i nadgarstkowych oraz deformacje i przykurcze obu rąk. Udogodnienia, które ułatwią jej samodzielne wykonywanie codziennych czynności, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmiany zapalne, deformacje i przykurcze dłoni ograniczają chwyt i precyzję ruchów.
Sztućce z pogrubioną rączką ułatwiają utrzymanie w dłoni przy mniejszym bólu i mniejszej sile zacisku, a chwytak pozwala podnosić przedmioty bez intensywnej pracy palców i nadgarstka.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów z zajęciem stawów paliczkowych i nadgarstkowych typowym problemem w codziennym funkcjonowaniu jest osłabienie chwytu, ból przy zaciskaniu dłoni, mniejszy zakres ruchu oraz trudność w wykonywaniu precyzyjnych manipulacji. Dlatego dobór udogodnień powinien koncentrować się na tym, aby:

  • zmniejszyć potrzebną siłę chwytu,
  • zwiększyć powierzchnię uchwytu,
  • ograniczyć bolesne ruchy palców i nadgarstka,
  • umożliwić sięganie i podnoszenie bez zaciskania dłoni.

Odpowiedź "sztućce z pogrubioną rączką i chwytaki" spełnia te cele. Pogrubiony uchwyt sztućców poprawia stabilność trzymania i kontrolę podczas jedzenia, co ułatwia samoobsługę. Z kolei chwytak (tzw. "reacher") pozwala podnieść przedmiot z podłogi lub sięgnąć po coś z wyższej półki bez konieczności mocnego zginania palców i obciążania nadgarstka.

Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo nie odpowiadają bezpośrednio na problem chwytu albo dotyczą innego obszaru funkcjonowania:

  • "naczynia plastikowe i zapinacz guzików" – plastik może zmniejszać masę naczyń, ale sam w sobie nie poprawia chwytu; zapinacz guzików bywa pomocny, jednak zestaw nie jest tak uniwersalny dla wielu czynności jak chwytak.
  • "balkonik i podciągacz zamka" – balkonik dotyczy lokomocji i równowagi, a nie manipulacji rękami; nie jest kluczowym udogodnieniem dla samodzielności w czynnościach wymagających pracy dłoni.
  • "sztućce plastikowe i chodzik" – sztućce plastikowe zwykle nie poprawiają ergonomii chwytu (często są cienkie i mniej stabilne), a chodzik ponownie odnosi się do chodzenia, nie do ograniczeń manualnych.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: gdy problemem są dłonie, szukaj pomocy poprawiających uchwyt i manipulację (pogrubienia, nakładki, chwytaki), a gdy problemem jest poruszanie – sprzętu do lokomocji (chodziki, balkoniki).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Chwytak to proste narzędzie z uchwytem i szczękami, które pozwala podnosić lub przenosić przedmioty bez mocnego zaciskania palców.

Ułatwia sięganie, zmniejsza ból i obciążenie stawów dłoni, dlatego często wspiera samodzielność w domu.

Pogrubiona rączka zwiększa powierzchnię chwytu, więc do utrzymania sztućca potrzeba mniejszej siły.

To ważne przy bólu, przykurczach i ograniczonej ruchomości palców oraz nadgarstka. Uchwyt jest stabilniejszy, a ruchy mniej męczące.

Najpierw określ czynność (jedzenie, ubieranie, higiena) i barierę (ból, słaby chwyt, brak wyprostu).

Następnie wybieraj pomoce, które zmniejszają siłę chwytu lub poprawiają ergonomię: pogrubienia, antypoślizgi, uchwyty, chwytaki. Sprzęt do chodzenia nie rozwiąże problemu dłoni.

Nie zawsze. Plastik bywa lżejszy i mniej tłukący, ale często nie poprawia samego chwytu (np. cienkie sztućce jednorazowe mogą być trudne do utrzymania).

Kluczowe jest dopasowanie kształtu uchwytu i stabilności, a nie tylko materiału.

Częsty błąd to wybór pomocy "ogólnie rehabilitacyjnych" (np. balkonik, chodzik) mimo że trudność dotyczy dłoni.

Inny błąd to kierowanie się wyłącznie tym, że coś jest lżejsze lub tańsze, zamiast sprawdzić, czy realnie zmniejsza potrzebną siłę chwytu i ból.

Gdy główną barierą są czynności wymagające manipulacji rękami: jedzenie, zapinanie, sięganie, chwytanie małych przedmiotów.

Wtedy pierwszeństwo mają sztućce z pogrubieniem, uchwyty, nakładki, otwieracze i chwytaki. Sprzęt do chodzenia dobiera się, gdy problemem jest lokomocja lub równowaga.

Warto kojarzyć m.in. nakładki pogrubiające na długopisy i szczoteczki, maty antypoślizgowe, otwieracze do słoików, łyżki z wygiętym trzonkiem, uchwyty do kubków oraz dźwignie do klamek.

Łączy je to, że zmniejszają wysiłek dłoni i poprawiają kontrolę.

Balkonik i chodzik służą głównie do podparcia podczas chodzenia, czyli wspierają kończyny dolne i równowagę.

Nie poprawiają chwytu, ruchomości palców ani ergonomii trzymania sztućców. Przy RZS rąk potrzebne są narzędzia kompensujące ograniczenia manualne.

Najpierw pokaż chwytanie większych, lekkich przedmiotów i ćwicz powoli, bez bólu.

Zwróć uwagę na stabilną pozycję ciała, unikanie skrętu nadgarstka i na to, by nie podnosić zbyt ciężkich rzeczy. Dobrą praktyką jest trening w realnych sytuacjach domowych (ubrania, pilot, butelka).

Sygnałem są opisy typu: "stawy paliczkowe", "nadgarstkowe", "deformacje", "przykurcze obu rąk", "trudność w samodzielnych czynnościach".

To wskazuje na ograniczenia manualne, więc szukasz odpowiedzi dotyczących uchwytu i manipulacji, a nie lokomocji.

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • NHS (UK) – "Rheumatoid arthritis" / porady dot. życia z RZS (dział: pomoc w codziennych czynnościach), https://www.nhs.uk/conditions/rheumatoid-arthritis/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Arthritis Foundation – materiały edukacyjne o urządzeniach pomocniczych w zapalnych chorobach stawów (assistive devices/daily living aids), https://www.arthritis.org/ (dostęp: 2026-03-01)
  • OrthoInfo (American Academy of Orthopaedic Surgeons) – informacje dla pacjentów o RZS i ograniczeniach funkcji dłoni oraz postępowaniu wspierającym, https://orthoinfo.aaos.org/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zakresu opieki długoterminowej i doboru sprzętu pomocniczego w ADL
  • Podstawowe opracowania z terapii zajęciowej dotyczące pomocy do jedzenia i chwytu
  • Poradniki ergonomii i adaptacji mieszkania dla osób z ograniczeniami manualnymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego