KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2025 (test 2)

PYTANIE NR 17.
Które z przedstawionych narzędzi jest przeznaczone do demontażu łożysk z wałów silników elektrycznych?
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia, które mogą być używane w kontekście elektromechaniki, szczególnie w demontażu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do demontażu łożysk z wału stosuje się ściągacz, który równomiernie przenosi siłę na pierścień łożyska i opiera śrubę na czole wału.
"Narzędzie 3" ma typową budowę ściągacza dwuramiennego (łapy + śruba centralna), dlatego jest właściwe do zdejmowania łożysk bez uszkodzeń.

Pełne wyjaśnienie:

Łożyska toczne w silnikach elektrycznych są zwykle osadzone na wale z wciskiem, aby podczas pracy nie miały luzu i nie obracały się na czopie wału. Z tego powodu nie powinno się ich zdejmować przez podważanie czy uderzanie młotkiem, bo łatwo uszkodzić bieżnie, elementy toczne, czop wału lub krawędzie oprawy.

Prawidłowym narzędziem do takiej czynności jest ściągacz łożysk. Odpowiedź "Narzędzie 3." jest poprawna, ponieważ przedstawia klasyczny ściągacz dwuramienny: ma poprzeczkę z regulowanymi łapami, które chwytają łożysko, oraz śrubę centralną, która opiera się o czoło wału. Wkręcanie śruby powoduje kontrolowane, osiowe zsuwanie łożyska, a siła rozkłada się równomiernie.

Pozostałe narzędzia nie służą do zdejmowania łożysk z wału:

  • "Narzędzie 1." (klucz hakowy) stosuje się do nakrętek łożyskowych lub pierścieni z nacięciami, a nie do wyciągania samego łożyska.
  • "Narzędzie 2." (szczypce zaciskowe) służą do zaciskania i przytrzymywania elementów; nie zapewniają osiowego, równomiernego ściągania z wału i mogą uszkodzić powierzchnie.
  • "Narzędzie 4." (klucz łańcuchowy) przeznaczony jest do obejmowania i odkręcania elementów o kształcie walcowym (np. rur), a nie do demontażu łożysk osadzonych z wciskiem.

Wskazówki praktyczne: dobierz rozmiar ściągacza tak, aby łapy pewnie oparły się o pierścień łożyska, wycentruj śrubę na osi wału i dokręcaj ją płynnie. Przy zapieczeniu pomaga środek penetrujący lub kontrolowane podgrzanie (z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i technologii).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Ściągacz do łożysk to narzędzie z ramionami (łapami) i śrubą centralną, które umożliwia osiowe zsuwanie łożyska z wału lub z gniazda.

Dzięki równomiernemu przyłożeniu siły zmniejsza ryzyko uszkodzenia wału, pierścieni łożyska i oprawy.

Uderzenia przenoszą się przez elementy toczne i bieżnie, co może spowodować wgniecenia i mikropęknięcia oraz skrócić żywotność nowego lub ponownie użytego łożyska.

Można też uszkodzić czop wału i spowodować niewspółosiowość lub problemy z montażem.

Typowy ściągacz dwuramienny ma dwie łapy zaczepiające o demontowany element oraz śrubę centralną przechodzącą przez poprzeczkę.

Śruba ma zwykle stożkowy koniec opierający się o czoło wału i łeb do dokręcania kluczem.

Do nakrętek łożyskowych z nacięciami stosuje się klucz hakowy (czasem nazywany kluczem do nakrętek rowkowych).

To inne zastosowanie niż demontaż łożyska z wału: klucz działa na nakrętkę, a ściągacz działa na pierścień łożyska.

Nie powinny zastępować ściągacza, bo nie zapewniają osiowego i równomiernego ściągania łożyska z wału.

Łatwo wtedy o ześlizgnięcie, uszkodzenie powierzchni współpracujących lub wygięcie elementu. Szczypce zaciskowe są narzędziem do chwytania i blokowania, nie do demontażu wcisków.

Dobierz ściągacz tak, aby łapy mogły stabilnie oprzeć się o pierścień łożyska (bez ryzyka zsunięcia) oraz aby skok śruby centralnej wystarczył do pełnego zsunięcia.

Zbyt mały ściągacz będzie się ześlizgiwał, a zbyt duży utrudni centrowanie i kontrolę pracy.

Najpierw ustaw łapy symetrycznie i pewnie zaczep je o pierścień łożyska. Następnie wycentruj śrubę centralną na osi wału i oprzyj ją o czoło wału.

Dokręcaj stopniowo, kontrolując czy ściągacz nie pracuje skośnie i czy łapy nie tracą oparcia.

Podgrzewanie stosuje się pomocniczo, gdy połączenie jest zapieczone lub mocno osadzone i ściągacz wymagałby bardzo dużej siły.

Należy robić to kontrolowanie i zgodnie z technologią, aby nie przegrzać elementów silnika i nie uszkodzić izolacji ani smarów.

Najczęstsze błędy to: źle dobrany rozmiar (łapy się ześlizgują), brak centrowania śruby (ściąganie po skosie) oraz oparcie łap w niewłaściwym miejscu.

Skutkiem bywa uszkodzenie gwintu, zadzior na wale lub pęknięcie krawędzi pierścienia łożyska.

Klucz łańcuchowy służy głównie do odkręcania elementów walcowych (np. rur, obudów, filtrów) poprzez opasanie ich łańcuchem.

Nie jest narzędziem do zdejmowania łożysk z wału, bo nie zapewnia osiowego wyciągania i łatwo prowadzi do uszkodzeń powierzchni.

info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • SKF, "Bearing Maintenance and Service Handbook" (poradnik serwisowy dotyczący obsługi łożysk; rozdziały o demontażu/montażu i użyciu ściągaczy)
  • Schaeffler (FAG/INA), "Mounting and Maintenance of Rolling Bearings" (opracowanie techniczne; część o demontażu łożysk i narzędziach typu puller)
  • NSK, "Bearings Installation and Maintenance" / "Bearing Handling and Maintenance" (materiały techniczne producenta; sekcja o zdejmowaniu łożysk z wałów przy użyciu ściągaczy)

Materiały:

  • Instrukcje producentów łożysk dotyczące demontażu i montażu (poradniki serwisowe)
  • Katalogi narzędzi do obsługi łożysk (ściągacze, zestawy montażowe)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni elektromechaniki: naprawa i konserwacja maszyn wirujących

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego