KWALIFIKACJA MEC2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 4.
Z tabeli wynika, że stal, która po obróbce cieplnej pozwoli na uzyskanie twardości w granicach
365+380 HB, to stal
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi twardości różnych rodzajów stali po obróbce cieplnej, mierzonej w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tym typie zadania poprawną stal wybiera się przez odczyt z tabeli zakresu twardości po obróbce cieplnej.
Trzeba znaleźć w tabeli wiersz, w którym twardość mieści się w przedziale 365–380 HB, a następnie wskazać odpowiadający mu gatunek stali. Zgodnie z tabelą jest to "50HF".

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność czytania tabel materiałowych i powiązania ich z wymaganiem technologicznym: "jaka stal po obróbce cieplnej da twardość w danym przedziale". Kluczowe jest to, że nie pytamy o twardość "ogólnie", tylko o twardość po obróbce cieplnej (np. po hartowaniu i ewentualnym odpuszczaniu), czyli o wartości podane w tabeli dla danego gatunku i stanu.

Jak poprawnie rozwiązać takie pytanie krok po kroku:

  • Najpierw odczytaj wymagany przedział: 365–380 HB (to zakres, a nie działanie).
  • Następnie w tabeli wyszukaj pozycję, w której podany zakres twardości zawiera się w tym przedziale lub jest z nim zgodny (zależnie od sposobu zapisu w tabeli).
  • Na końcu przepisz oznaczenie gatunku stali z tej pozycji jako odpowiedź.

Odpowiedź "50HF" jest poprawna, ponieważ to ten gatunek stali w tabeli odpowiada zakresowi 365–380 HB po obróbce cieplnej.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne w tym pytaniu? Ponieważ, zgodnie z tabelą będącą podstawą zadania, ich wartości twardości po obróbce cieplnej nie mieszczą się w wymaganym przedziale (albo mają inny zakres, albo inną wartość typową). W tego typu zadaniach częstym błędem jest sugerowanie się samą "podobnością" oznaczeń (np. zaczynają się od 50…), zamiast sprawdzenia twardości w tabeli. Innym błędem jest pominięcie warunku "po obróbce cieplnej" i wybór stali na podstawie intuicji o składzie, a nie na podstawie danych tabelarycznych.

W praktyce kowalskiej taki odczyt jest potrzebny, gdy trzeba dobrać materiał na wyrób, który po odpowiednim procesie ma osiągnąć określoną twardość (np. narzędzia uderzane, elementy robocze), a następnie potwierdzić to pomiarem twardości w skali Brinella.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
HB to miara twardości metalu wyznaczana metodą Brinella (wciskanie kulki i pomiar odcisku). W zadaniach egzaminacyjnych HB służy do porównania, czy po obróbce cieplnej stal osiągnie wymagany przedział twardości. Zwykle nie liczysz HB, tylko odczytujesz je z tabel.
To przedział wartości: dolna granica to 365 HB, górna 380 HB. Trzeba znaleźć w tabeli stal, której twardość po obróbce cieplnej mieści się w tym przedziale (albo ma podany w tabeli zakres pokrywający się z tymi wartościami). Nie jest to działanie matematyczne.
Dopisek oznacza, że interesują Cię własności stali po procesie technologicznym (np. hartowaniu i odpuszczaniu), a nie w stanie wyjściowym. W tabelach często są różne wartości dla różnych stanów materiału. Pominięcie tego dopisku prowadzi do złego doboru stali.
Najczęściej uczniowie: (1) wybierają "na oko" po podobnym oznaczeniu zamiast sprawdzić wartości, (2) mylą zakres z pojedynczą liczbą, (3) nie zauważają jednostki/skali (HB), (4) pomijają warunek "po obróbce cieplnej". Pomaga praca krokami: odczyt zakresu → wyszukanie w tabeli → dopasowanie.
Zwykle nie. Jeśli polecenie mówi "Z tabeli wynika…", to kluczowa jest umiejętność odczytu danych z tabeli, a nie pamięciowe znanie składu. Znajomość oznaczeń bywa pomocna, ale nie zastępuje odczytu właściwej kolumny/wiersza w tabeli.
Gdy wyrób ma pracować w warunkach zużycia lub uderzeń i musi mieć określoną twardość po hartowaniu/odpuszczaniu, np. elementy robocze narzędzi, bijaki, przebijaki. Wtedy dobór gatunku i procesu cieplnego musi zapewnić wymagany zakres twardości kontrolowany pomiarem.
Jeśli w treści pojawia się "z tabeli wynika" lub "na podstawie tabeli", zwykle nie wykonujesz obliczeń, tylko wyszukujesz odpowiedni wiersz/kolumnę. Obliczenia pojawiają się wtedy, gdy podano wzór, zależność lub proszą o wyliczenie parametru z danych liczbowych.
Bo działają podobnie mechanizmy pamięci: wzrokowo litery i cyfry wyglądają podobnie, a pod presją czasu mózg "dopowiada" resztę oznaczenia. Żeby uniknąć pomyłki, warto czytać pełne oznaczenie i zawsze potwierdzić wybór wartościami z tabeli, nie samą nazwą.
Porównujesz granice: tabela często podaje "od–do". Żeby pasowało do wymogu 365–380 HB, zakres z tabeli musi być zgodny z tym przedziałem według instrukcji w zadaniu (najczęściej: mieści się w nim lub go obejmuje). Jeśli tabela daje wartości poza granicami, odpowiedź odpada.
Ćwicz trzy rzeczy: (1) pojęcia: hartowanie, odpuszczanie, normalizowanie; (2) interpretację tabel własności (HB, wytrzymałość, stan materiału); (3) typowe zastosowania stali na narzędzia i elementy robocze. Rozwiązuj zadania "z tabeli" z zegarkiem, by wyrobić nawyk pracy krokami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Zgodnie z tabelą jest to "50HF"."

Materiały:

  • Podręcznik do materiałoznawstwa/metalurgii dla szkół branżowych (działy: stale, obróbka cieplna, twardość)
  • Materiały szkolne z technologii kowalstwa: hartowanie i odpuszczanie narzędzi
  • Instrukcje stanowiskowe do pomiaru twardości (Brinell) w pracowni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego