KWALIFIKACJA MOT6 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 4.
Z tabeli wynika, że w skrzyni biegów samochodu z silnikiem typu 1AD55 należy zastosować olej klasy
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego kwalifikacji zawodowej TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "SAE 75W90" wskazuje klasę lepkości typową dla oleju przekładniowego stosowanego w skrzyniach biegów.
"SAE 15W40" dotyczy oleju silnikowego, a "SAE 75W80" i "SAE 80W" to inne klasy lepkości – poprawny dobór wynika z tabeli dla danego pojazdu/zespołu.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy doboru oleju do skrzyni biegów na podstawie tabeli (zwykle z instrukcji serwisowej lub materiałów producenta). W takim zadaniu kluczowe jest, że skrzynie biegów stosują najczęściej oleje przekładniowe, a ich lepkość opisuje się klasami SAE właściwymi dla przekładni (np. 75W90, 75W80, 80W).

Odpowiedź "SAE 75W90" jest poprawna, ponieważ odpowiada klasie lepkości oleju przekładniowego, którą – zgodnie z założeniem zadania – wskazuje tabela dla skrzyni biegów współpracującej z danym typem silnika/pojazdu. W praktyce warsztatowej taka informacja jest pobierana z dokumentacji producenta i ma pierwszeństwo przed "typowymi" przyzwyczajeniami.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "SAE 15W40" to oznaczenie spotykane dla olejów silnikowych. Wybór tej opcji wynika zwykle z pomylenia układów smarowania: silnik i skrzynia biegów mają inne wymagania (m.in. praca przekładni zębnych i synchronizatorów).
  • "SAE 75W80" to również olej przekładniowy, ale o innej lepkości w wysokiej temperaturze ("80" zamiast "90"). Bez tabeli może brzmieć wiarygodnie, jednak zadanie sprawdza umiejętność odczytu konkretnego wymogu.
  • "SAE 80W" wskazuje inną klasę (zwykle inną charakterystykę temperaturową). To typowy "zmyłkowy" wybór oparty na podobieństwie zapisu do 75W90.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy pytanie dotyczy oleju silnikowego czy przekładniowego, a dopiero potem porównuj klasy SAE. Jeśli w treści jest "skrzynia biegów", to 15W40 jest podejrzane już na starcie, ale ostateczny wybór między klasami przekładniowymi powinien wynikać z tabeli/dokumentacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
75W90 to oznaczenie lepkości oleju przekładniowego. Liczba z "W" odnosi się do zachowania w niższych temperaturach, a druga liczba do lepkości w wyższej temperaturze pracy. Dobór musi być zgodny z dokumentacją skrzyni, bo wpływa na smarowanie kół zębatych i pracę synchronizatorów.
"15W40" to typowa klasa lepkości oleju silnikowego, a nie przekładniowego. Skrzynia biegów ma inne warunki tarcia i obciążenia, a także często wymaga oleju o określonych właściwościach dla przekładni i synchronizatorów. Zły olej może pogorszyć zmianę biegów i przyspieszyć zużycie.
Najprościej: w praktyce oleje silnikowe często mają klasy typu 5W30 lub 15W40, a przekładniowe klasy typu 75W80, 75W90, 80W. To nie jest jedyne kryterium, ale na egzaminie pomaga szybko wychwycić oczywistą pomyłkę "silnik vs skrzynia".
75W80 stosuje się wtedy, gdy tak wskazuje producent skrzyni/pojazdu (np. ze względu na konstrukcję, opory wewnętrzne i wymagania dotyczące pracy synchronizatorów). Różnica dotyczy głównie lepkości w temperaturze pracy. Na egzaminie decydujący jest zapis w tabeli serwisowej dla danego modelu.
Zbyt "gęsty" olej może zwiększyć opory pracy przekładni, pogorszyć smarowanie w fazie rozruchu na zimno i utrudnić pracę synchronizatorów, co bywa odczuwalne jako cięższa zmiana biegów. Może też podnieść temperaturę pracy. Dlatego nie należy dobierać lepkości "na oko", tylko według zaleceń.
Nie zawsze. Klasa SAE opisuje lepkość, ale w doborze liczą się też wymagania producenta dotyczące właściwości użytkowych (np. odporności na naciski, kompatybilności z elementami skrzyni). W zadaniach egzaminacyjnych często sprawdza się podstawowy odczyt lepkości, ale w praktyce trzeba patrzeć na pełną specyfikację z dokumentacji.
Najczęściej w instrukcji obsługi (dział: płyny eksploatacyjne) lub w instrukcji serwisowej dla warsztatów. W zadaniach z tabelą/ilustracją to właśnie ta tabela jest źródłem wymaganej klasy oleju. W realnym serwisie warto też sprawdzić biuletyny producenta i aktualizacje zaleceń.
Najczęstsze błędy to: wybór oleju silnikowego zamiast przekładniowego (sugestia znanego 15W40), ignorowanie tabeli i kierowanie się "typowym" 75W90, oraz mylenie podobnych zapisów 75W80/75W90/80W. Pomaga zasada: najpierw identyfikuj układ (skrzynia), potem dopasuj klasę z tabeli.
Nie. To różne klasy lepkości w systemie dla olejów przekładniowych i mogą się inaczej zachowywać w temperaturach pracy. Nawet jeśli obie opcje "wyglądają przekładniowo", nie należy ich traktować zamiennie bez potwierdzenia w dokumentacji producenta. Na egzaminie poprawny wybór wynika z tabeli.
Ćwicz odczyt danych z tabel i kart serwisowych oraz rozróżnianie klas SAE dla olejów silnikowych i przekładniowych. Zwracaj uwagę na słowa kluczowe w treści ("skrzynia biegów", "most", "silnik"). Dobrą metodą jest też porównywanie podobnych oznaczeń i zapamiętanie, że 15W40 to zwykle olej silnikowy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • SAE International, "SAE J306 — Automotive Gear Lubricant Viscosity Classification" (klasy lepkości olejów przekładniowych), aktualna wersja dokumentu SAE J306
  • SAE International, "SAE J300 — Engine Oil Viscosity Classification" (klasy lepkości olejów silnikowych), aktualna wersja dokumentu SAE J300

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i instrukcje serwisowe producentów pojazdów (tabele doboru olejów)
  • Materiały szkoleniowe z eksploatacji i obsługi układów przeniesienia napędu
  • Opracowania dotyczące klasyfikacji lepkości SAE dla olejów silnikowych i przekładniowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego