KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2025

To zabezpieczenie, które wyłącza napęd przy zbyt dużym prądzie utrzymującym się przez dłuższy czas, aby nie dopuścić do przegrzania uzwojeń.

W praktyce realizuje je najczęściej wyłącznik silnikowy lub przekaźnik termiczny współpracujący ze stycznikiem.

Szukaj urządzenia z nastawą prądową dla silnika i elementem reagującym zwłocznie (termicznie) na przeciążenie. Często ma pokrętło nastawy w amperach oraz przyciski test/reset.

Nie myl go ze stycznikiem, który służy głównie do łączenia.

Stycznik jest aparatem łączeniowym: umożliwia zdalne załączanie i wyłączanie obwodu silnika. Nie mierzy i nie ocenia przeciążenia w czasie, więc nie chroni uzwojeń przed przegrzaniem.

Do ochrony przeciążeniowej potrzebny jest osobny człon zabezpieczający.

Bezpiecznik bardzo dobrze ogranicza skutki zwarć, ale ochrona przeciążeniowa silników wymaga zwykle charakterystyki dostosowanej do rozruchu i przeciążeń długotrwałych.

Dlatego w praktyce często łączy się zabezpieczenie zwarciowe z aparatem przeciążeniowym dedykowanym do silnika.

Najczęściej: zbyt duże obciążenie mechaniczne, zatarte łożyska, uszkodzenie przekładni, niewłaściwe nastawy układu, zablokowany wirnik lub ciężkie warunki pracy.

Przeciążenie objawia się wzrostem prądu i temperatury oraz zadziałaniem zabezpieczenia termicznego.

Przekaźnik termiczny reaguje na wzrost prądu w czasie (efekt cieplny), a po przekroczeniu nastawy rozłącza obwód sterowania (zwykle cewkę stycznika), co wyłącza silnik.

Po zadziałaniu często wymaga resetu ręcznego lub samoczynnego, zależnie od wykonania.

Wyłącznik silnikowy bywa stosowany, gdy chce się mieć kompaktowe zabezpieczenie dla silnika z nastawą prądową i funkcją wyłączania, często w prostszych układach.

W bardziej rozbudowanych układach sterowania spotyka się układ stycznik + przekaźnik termiczny oraz osobne zabezpieczenie zwarciowe.

Najczęściej wybiera się aparat, który "jest przy silniku", ale nie pełni funkcji ochronnej (np. stycznik). Inny błąd to utożsamienie przeciążenia ze zwarciem i wskazanie wyłącznie bezpiecznika.

Warto pamiętać: przeciążenie = ochrona termiczna/zwłoczna.

Nie wprost. Wyłącznik różnicowoprądowy reaguje na prądy upływu (różnicę prądów w torach), więc chroni głównie ludzi i instalację przy uszkodzeniu izolacji.

Przeciążenie silnika to zbyt duży prąd roboczy utrzymujący się w czasie i do tego potrzebne jest zabezpieczenie przeciążeniowe.

Ćwicz rozpoznawanie: stycznika, wyłącznika silnikowego, przekaźnika termicznego, bezpieczników i wyłączników nadprądowych na zdjęciach oraz schematach.

Dodatkowo ucz się przypisywać funkcję: sterowanie, ochrona zwarciowa, ochrona przeciążeniowa, ochrona przeciwporażeniowa.