KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 50.
Z uszkodzonej cysterny wyciekł na powierzchnię asfaltowej drogi ciężki olej opałowy. Która z metod usuwania skażenia jest nieprawidłowa?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nieprawidłowe jest "Rozcieńczenie rozlanego oleju rozcieńczalnikami organicznymi", ponieważ nie usuwa skażenia, a zwykle zwiększa jego rozprzestrzenianie, emisję lotnych związków i zagrożenie pożarowe. Prawidłowe działania doraźne to ograniczenie rozlewu, związanie sorbentem (np. trociny/piasek) i zebranie mechaniczne.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku rozlewu ciężkiego oleju opałowego na nawierzchnię asfaltową celem działań jest zatrzymanie rozprzestrzeniania i fizyczne usunięcie zanieczyszczenia z powierzchni, a następnie przekazanie zebranych materiałów do właściwego zagospodarowania jako odpadów powstałych w wyniku awarii.

Odpowiedź "Rozcieńczenie rozlanego oleju rozcieńczalnikami organicznymi" jest nieprawidłowa, bo rozpuszczalnik nie "likwiduje" oleju – zwykle powoduje, że mieszanina staje się bardziej mobilna i łatwiej wnika w pory nawierzchni lub spływa dalej. Dodatkowo rozcieńczalniki organiczne mogą zwiększać emisję par (LZO) oraz ryzyko zapłonu, co pogarsza bezpieczeństwo akcji i może prowadzić do wtórnego skażenia większego obszaru.

Pozostałe metody odpowiadają typowej, doraźnej logice postępowania:

  • "Zastosowanie trocin do związania rozlanego oleju" – trociny działają jak prosty sorbent: ograniczają rozlew i umożliwiają zebranie zanieczyszczenia z powierzchni.
  • "Zastosowanie piasku do związania rozlanego oleju" – piasek może pełnić funkcję materiału chłonnego/ograniczającego rozlew (choć istnieją też sorbenty specjalistyczne, zwykle skuteczniejsze).
  • "Mechaniczne zebranie rozlanego oleju" – zebranie (np. łopatą, skrobakiem, odsysaniem) jest kluczowe, bo realnie usuwa substancję z miejsca zdarzenia zamiast ją rozprowadzać.

W praktyce działania często łączy się: zabezpiecza odpływy, stosuje sorbenty i zbiera zanieczyszczony materiał. Największym błędem jest stosowanie rozpuszczalników, które poprawiają "wygląd" powierzchni, ale pogarszają skutki środowiskowe i BHP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw zabezpiecza się miejsce zdarzenia i ogranicza rozprzestrzenianie: odgradza teren, eliminuje źródła zapłonu oraz zabezpiecza studzienki/kratki odpływowe. Dopiero potem stosuje się sorbenty i wykonuje zbiór mechaniczny, aby usunąć substancję z powierzchni.
Rozpuszczalnik nie usuwa oleju, tylko może zwiększyć jego mobilność i rozprzestrzenianie (spływ, wnikanie w nawierzchnię). Dodatkowo rośnie emisja lotnych oparów i ryzyko zapłonu, co pogarsza bezpieczeństwo akcji oraz może zwiększyć zasięg wtórnego skażenia.
Stosuje się sorbenty mineralne i organiczne (np. granulat, maty, rękawy sorpcyjne), a w prostych działaniach doraźnych także materiały chłonne typu piasek czy trociny. Dobór zależy od lepkości oleju, warunków pogodowych i sposobu późniejszego zebrania odpadu.
Piasek może ograniczyć rozlew i ułatwić zebranie, ale często jest mniej skuteczny niż sorbenty przeznaczone do olejów (wymaga większej ilości, bywa cięższy w zbiórce). W zadaniach egzaminacyjnych piasek jest zwykle traktowany jako poprawna metoda doraźna, o ile nie ma lepszych wskazań.
Mechaniczne zebranie polega na usunięciu oleju i zanieczyszczonego sorbentu narzędziami ręcznymi lub sprzętem (np. skrobaki, łopaty, zamiatarki, odsysanie). Kluczowe jest zebranie do pojemników i traktowanie tego materiału jako odpadu poawaryjnego, a nie jego "rozsmarowanie".
Najczęstsze zagrożenia to poślizg na jezdni, kontakt skóry z substancją, wdychanie oparów (zwłaszcza przy użyciu lotnych środków), a także ryzyko pożaru przy obecności źródeł zapłonu. Dlatego stosuje się środki ochrony osobistej i unika rozpuszczalników zwiększających parowanie.
Należy jak najszybciej zabezpieczyć kratki ściekowe i studzienki (np. matami, rękawami sorpcyjnymi, zaporami), uformować obwałowania i kierować rozlew w strefę kontrolowaną. Celem jest zatrzymanie substancji na powierzchni, a następnie jej zebranie i przekazanie do zagospodarowania.
Usuwanie skażenia oznacza fizyczne zebranie substancji lub związanie jej sorbentem i wywóz jako odpadu, tak aby nie mogła się dalej przemieszczać. Maskowanie to działania dające efekt wizualny (np. rozpuszczenie/rozsmarowanie), które nie zmniejszają ładunku zanieczyszczenia w środowisku.
Częsty błąd to intuicyjne "czyszczenie" rozpuszczalnikiem, bo kojarzy się z myciem i odtłuszczaniem. Drugi błąd to pomijanie etapu ograniczenia rozlewu (zabezpieczenie odpływów) i wybór działań, które zwiększają zasięg skażenia. Warto myśleć: zatrzymaj, zwiąż, zbierz.
Ucz się schematu postępowania: zabezpieczenie miejsca, ograniczenie rozprzestrzeniania, dobór sorbentu, zbiór mechaniczny, przekazanie odpadów oraz BHP. Pomaga też analiza kart charakterystyki (SDS) i ćwiczenie rozróżniania metod, które usuwają zanieczyszczenie, od tych, które je tylko przemieszczają.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Prawidłowe działania doraźne to ograniczenie rozlewu, związanie sorbentem (np. trociny/piasek) i zebranie mechaniczne."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe PSP/ratownictwa chemiczno-ekologicznego dotyczące likwidacji rozlewów
  • Karty charakterystyki (SDS) dla oleju opałowego oraz typowych sorbentów
  • Instrukcje producentów sorbentów (maty, rękawy, granulat) i zasady ich stosowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego