KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 44.
Z uwagi na bezpieczeństwo pracowników wymaga się aby co najmniej dwie osoby uczestniczyły w pobieraniu próbek
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pobieranie próbek osadu z komory fermentacyjnej wiąże się z ekspozycją na przestrzeń zamkniętą o zagrożeniu gazowym (np. metan, CO2, siarkowodór) i ryzykiem uduszenia lub wybuchu.
Dlatego wymagana jest asekuracja: pracuje jedna osoba, a druga pozostaje na zewnątrz w stałym kontakcie i gotowości do wezwania pomocy.

Pełne wyjaśnienie:

Wymóg udziału co najmniej dwóch osób przy pobieraniu próbek dotyczy sytuacji, w których praca odbywa się w przestrzeni zamkniętej lub w warunkach narażenia na atmosferę takiej przestrzeni. Komora fermentacyjna w oczyszczalni ścieków jest obiektem technologicznym, gdzie zachodzi beztlenowa fermentacja osadów i wydziela się biogaz. W praktyce oznacza to możliwość występowania:

  • niedoboru tlenu (ryzyko uduszenia),
  • gazów palnych (ryzyko zapłonu/wybuchu, np. metan),
  • gazów toksycznych (np. siarkowodór – ryzyko zatrucia).

Dlatego przy pobieraniu próbki osadu z komory fermentacyjnej organizuje się pracę w układzie asekuracyjnym: jedna osoba wykonuje czynność, a druga pozostaje na zewnątrz, utrzymuje kontakt i może niezwłocznie wezwać pomoc oraz podjąć działania ratunkowe. Taki model pracy minimalizuje ryzyko, że w razie zasłabnięcia pracownika nikt nie zauważy zagrożenia lub sam wejdzie bez zabezpieczeń.

Pozostałe wskazane rodzaje poboru próbek typowo nie mają charakteru pracy w przestrzeni zamkniętej z atmosferą potencjalnie niebezpieczną:

  • Gleba z profilu glebowego – mimo że bywa to praca w wykopie, standardowo jest to środowisko otwarte; ryzyka są inne (osunięcie, narzędzia), ale sam opis nie wskazuje na obowiązkową asekurację jak przy zbiornikach.
  • Powietrze metodą aspiracyjną – najczęściej wykonywane w pomieszczeniach lub na zewnątrz bez wchodzenia do zbiorników; nie jest to tożsame z wejściem do przestrzeni zamkniętej o zagrożeniu gazowym.
  • Woda z piezometru – pobór z punktu monitoringowego realizuje się na powierzchni terenu; wymaga ostrożności, lecz nie jest typowo pracą w zbiorniku z atmosferą o zmiennym składzie.

Na egzaminie warto zapamiętać regułę: przestrzeń zamknięta + ryzyko atmosfery (tlen/gazy) = praca z asekuracją, czyli minimum dwie osoby.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Komora fermentacyjna jest przestrzenią zamkniętą z ryzykiem niebezpiecznej atmosfery (niedobór tlenu, gazy palne i toksyczne). Dlatego jedna osoba wykonuje czynność, a druga asekuruję z zewnątrz, utrzymuje kontakt i może szybko wezwać pomoc lub rozpocząć działania ratunkowe.
Asekuracja to zorganizowanie pracy tak, aby osoba wykonująca czynność w strefie zagrożenia była nadzorowana przez drugą osobę pozostającą w bezpiecznym miejscu. Asekurujący utrzymuje stały kontakt, reaguje na sygnały zagrożenia i może powiadomić służby ratunkowe.
W komorach fermentacyjnych mogą występować gazy palne (np. metan), gazy duszące (np. CO2 wypierający tlen) oraz gazy toksyczne (np. siarkowodór). Skutkiem mogą być: utrata przytomności, zatrucie, a w sprzyjających warunkach także zapłon lub wybuch.
Zwykle nie, ponieważ pobór wody z piezometru odbywa się na powierzchni terenu, bez wchodzenia do przestrzeni zamkniętej o niebezpiecznej atmosferze. Nadal trzeba stosować zasady BHP (np. zabezpieczenie stanowiska, ostrożność przy narzędziach), ale sam charakter pracy jest inny niż w zbiorniku.
Stosuje się m.in. przewietrzenie, ocenę atmosfery (sprawdzenie tlenu i obecności gazów niebezpiecznych), dobranie środków ochrony indywidualnej oraz organizację asekuracji. Celem jest potwierdzenie, że pracownik nie będzie narażony na uduszenie, zatrucie lub zapłon mieszaniny gazów.
Gdy pobór wymaga wejścia do zbiornika/komory lub gdy pracownik jest narażony na atmosferę takiej przestrzeni (np. przy otwartym włazie, w strefie możliwej emisji biogazu). Wtedy kluczowe są: ocena atmosfery, zabezpieczenia i obecność osoby asekurującej.
Najczęstsze błędy to: utożsamianie wymogu dwóch osób z "każdą pracą w terenie", ignorowanie zagrożeń gazowych w komorach fermentacyjnych oraz mylenie wykopu glebowego z przestrzenią zamkniętą. W pytaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi o asekurację przy pracy w zbiorniku.
Oznacza to, że ryzyko wypadku jest podwyższone z powodu ograniczonych dróg ewakuacji oraz możliwości wystąpienia niebezpiecznej atmosfery. W praktyce wymusza to dodatkowe środki: nadzór, asekurację, kontrolę powietrza i przygotowanie procedur ratunkowych.
Szukaj słów i kontekstu wskazujących na zbiorniki, komory, kanały, włazy i obiekty technologiczne oczyszczalni. Jeśli pojawia się fermentacja osadów, biogaz albo praca "wewnątrz" obiektu, to jest sygnał przestrzeni zamkniętej, gdzie typowo wymaga się osoby asekurującej.
W przestrzeniach zamkniętych zagrożenie może pojawić się nagle: spadek tlenu, nagromadzenie toksycznych gazów lub osłabienie pracownika. Osoba pracująca sama może nie być w stanie wezwać pomocy. Drugi pracownik na zewnątrz skraca czas reakcji i zwiększa szanse bezpiecznego ratunku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, §84
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 1 października 1993 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w oczyszczalniach ścieków

Materiały:

  • Treść rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP – część dotycząca prac w zbiornikach i asekuracji
  • Materiały szkoleniowe BHP dla pracowników oczyszczalni ścieków (przestrzenie zamknięte, gazy niebezpieczne)
  • Instrukcje zakładowe/IBWR dotyczące pobierania próbek osadów i zasad asekuracji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego