KWALIFIKACJA BUD2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 23.
Które z wymienionych elementów konstrukcji więźby dachowej występują zawsze parami?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kleszcze są elementem z definicji podwójnym: tworzą je dwie belki/deski obejmujące krokwie po obu stronach i połączone ze sobą, aby je spiąć oraz usztywnić układ. Płatwie, słupki i jętki mogą występować pojedynczo lub w różnej liczbie zależnie od typu więźby.

Pełne wyjaśnienie:

W więźbie dachowej część elementów może występować w liczbie zależnej od rozpiętości, schematu statycznego i przyjętego typu więźby. Pytanie dotyczy jednak elementu, który konstrukcyjnie jest tworzony jako para, czyli składa się z dwóch równoległych części pracujących razem.

Kleszcze to właśnie taki element: są montowane po obu stronach pary krokwi (lub węzła), a następnie łączone (np. śrubami, wkrętami, gwoździami lub łącznikami) tak, aby objąć i spiąć krokwie. Z tego powodu mówimy o nich jako o elemencie występującym "zawsze parami" — pojedyncza deska po jednej stronie nie spełnia definicji kleszczy, byłaby co najwyżej jednostronnym wzmocnieniem.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne, bo nie mają cechy "z definicji podwójne":

  • Płatwie są belkami podpierającymi krokwie. W zależności od układu mogą być jedna, dwie lub więcej (np. płatew kalenicowa, pośrednie), ale nie muszą tworzyć pary po obu stronach tego samego elementu.
  • Słupki (stolce/słupy w układach płatwiowych) przenoszą obciążenia na niższe elementy. Ich liczba zależy od rozstawu i układu podparć; mogą występować pojedynczo w danym miejscu.
  • Jętki łączą parę krokwi w wyższej strefie, ograniczając ich rozchylenie. Choć występują w wielu sztukach w dachu, każda jętka jest zwykle pojedynczym elementem łączącym krokwie, a nie parą elementów obejmujących je z dwóch stron.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w nazwie/definicji elementu kluczowe jest "obejmowanie z dwóch stron" i skręcanie/ściąganie, to najczęściej chodzi o element podwójny (para), a nie o element, którego jest po prostu dużo na dachu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kleszcze to element usztywniający więźbę, zwykle złożony z dwóch desek/balek montowanych po obu stronach krokwi i połączonych ze sobą. Ich zadaniem jest spięcie krokwi, poprawa sztywności węzła oraz ograniczenie przemieszczeń elementów.
Bo kleszcze działają jak "obejma": jedna część jest po jednej stronie krokwi, druga po drugiej, a dopiero ich połączenie (np. śrubami) daje efekt ściągnięcia i usztywnienia. Pojedyncza deska nie spełnia funkcji kleszczy w rozumieniu konstrukcyjnym.
Jętka to zwykle pojedyncza belka łącząca parę krokwi na pewnej wysokości. Kleszcze to dwie deski/belki po bokach krokwi, które są ze sobą skręcone/zbite. Patrz na liczbę elementów i sposób ich pracy w węźle.
W praktyce można spotkać różne rozwiązania, ale płatew nie jest elementem z definicji "podwójnym". To belka podpierająca krokwie, a jej liczba wynika z układu (kalenicowa, pośrednie). "Para" nie jest cechą rozpoznawczą płatwi.
W takim układzie kleszcze współpracują z innymi elementami usztywniającymi: spinają krokwie i poprawiają stateczność strefy podparcia oraz węzłów. Pomagają ograniczać rozchodzenie się krokwi i przenosić część sił poprzez połączenia węzłowe.
Jętki stosuje się w więźbach krokwiowo-jętkowych, gdy trzeba zmniejszyć rozpiętość efektywną krokwi i ograniczyć ich ugięcie/rozchylenie. Łączą parę krokwi, tworząc trójkąt usztywniający. Liczba jętek zależy od rozstawu krokwi i projektu.
Nie. Słupki (elementy stolcowe) dobiera się do schematu podparć i rozstawu płatwi. Mogą występować pojedynczo w danym miejscu, w szeregu lub w układzie ramowym. Ich liczba wynika z konstrukcji, a nie z definicji elementu jako "pary".
Najczęściej myli się nazwy: jętka, kleszcze, płatew i murłata, bo wszystkie są belkami/deskami. Drugi błąd to mylenie "występuje parami" z "występuje często". Warto zapamiętać: kleszcze to zawsze dwa elementy po obu stronach.
W praktyce spotyka się połączenia mechaniczne zapewniające dociąg i współpracę dwóch części: np. śruby z podkładkami, wkręty konstrukcyjne, gwoździe oraz łączniki ciesielskie. Dobór zależy od projektu, przekrojów, drewna i obciążeń.
Najlepiej łączyć nazwę z funkcją i "miejscem pracy": murłata na ścianie, krokwie po połaci, płatew jako podparcie krokwi, jętka łączy krokwie, a kleszcze obejmują krokwie z dwóch stron. Pomagają zdjęcia i szkice prostych układów.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Kleszcze są elementem z definicji podwójnym: tworzą je dwie belki/deski obejmujące krokwie po obu stronach i połączone ze sobą, aby je spiąć oraz usztywnić układ."

Materiały:

  • PN-EN 1995-1-1 (Eurokod 5) – projektowanie konstrukcji drewnianych (rozdziały o elementach i połączeniach)
  • Podręczniki i skrypty do kwalifikacji BUD.2 dotyczące konstrukcji ciesielskich i więźb dachowych
  • Atlas/rysunki detali ciesielskich (więźby: krokwiowa, jętkowa, płatwiowo-kleszczowa) używane w nauczaniu zawodu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego