KWALIFIKACJA OGR4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 6.
Za pomocą niwelatora i jednej łaty niwelacyjnej można dokonać w terenie pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niwelator z łatą służy do pomiarów wysokościowych metodą niwelacji.
Ustawiając jedną łatę kolejno w dwóch punktach i wykonując odczyty, wyznacza się różnicę wysokości między tymi punktami. Do azymutu i kąta pionowego potrzebne są inne przyrządy/metody.

Pełne wyjaśnienie:

Niwelator i łata niwelacyjna tworzą zestaw do pomiarów wysokościowych, czyli do niwelacji. W praktyce terenowej, mając jedną łatę, można wykonać odczyt na łacie ustawionej w pierwszym punkcie, a następnie przenieść tę samą łatę do drugiego punktu i wykonać kolejny odczyt. Z różnicy odczytów (przy zachowaniu poprawnej procedury pracy) otrzymuje się różnicę wysokości pomiędzy punktami.

Dlaczego nie "wysokości"? Sama "wysokość" w sensie bezwzględnym wymaga odniesienia do znanego punktu wysokościowego (reperu) lub innego ustalonego poziomu odniesienia. Bez takiego odniesienia typowy, podstawowy wynik z niwelatora i łaty to właśnie różnica wysokości między punktami w terenie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Kąta pionowego – to wielkość kątowa. Standardowy niwelator służy do wyznaczania linii celowej poziomej i odczytów na łacie, a nie do pomiaru kątów pionowych jako celu podstawowego tego zestawu.
  • Azymutu – azymut dotyczy kierunku w płaszczyźnie poziomej i wymaga pomiarów kierunkowych/odniesienia do północy oraz odpowiednich metod. Zestaw niwelator + łata jest przeznaczony do wysokości, nie do wyznaczania azymutów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się niwelator i łata, myśl o "wysokościach", a gdy w odpowiedziach rozróżniono "wysokość" i "różnicę wysokości", najczęściej poprawna jest różnica wysokości (bo nie zawsze podano punkt odniesienia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niwelator z łatą służy do pomiarów wysokościowych. Najczęściej wyznacza się różnicę wysokości między punktami (np. spadek terenu), wykonując odczyty na łacie ustawianej kolejno w różnych miejscach.
"Wysokość" bezwzględna wymaga punktu odniesienia (np. reperu o znanej rzędnej). Mając tylko niwelator i jedną łatę, najprościej i najpewniej wyznacza się różnicę wysokości między dwoma punktami przez porównanie odczytów.
Łatę ustawia się w punkcie A i wykonuje odczyt, potem przenosi się tę samą łatę do punktu B i wykonuje drugi odczyt. Zestawienie odczytów pozwala obliczyć różnicę wysokości A–B. Kluczowe jest stabilne ustawienie łaty i poprawny odczyt.
W typowym ujęciu egzaminacyjnym niwelator z łatą służy do niwelacji, a nie do pomiarów kątowych. Kąt pionowy jest wielkością kątową i zwykle wiąże się z innymi metodami/przyrządami niż podstawowy zestaw niwelacyjny.
Łata niwelacyjna to przymiar z podziałką, na którym wykonuje się odczyt przez lunetę niwelatora. Dzięki temu można wyznaczać różnice poziomów terenu i kontrolować rzędne przy pracach ziemnych oraz montażu elementów małej architektury.
Typowe błędy to: niedokładne wypionowanie łaty, przestawienie łaty w trakcie odczytu, odczyt "między kreskami" bez zachowania zasad oraz pomylenie stron/podziałki. Na egzaminie warto pamiętać, że niwelacja opiera się na precyzji odczytu.
Niwelacja dotyczy wysokości (różnic wysokości, spadków), a azymut dotyczy kierunku w poziomie. Jeśli w treści pojawia się niwelator i łata, pytanie prawie zawsze sprawdza pomiary wysokościowe, a nie wyznaczanie kierunków.
Niwelacja jest potrzebna m.in. przy wyznaczaniu spadków pod ścieżki i nawierzchnie, projektowaniu odwodnienia, ustawianiu krawężników/obrzeży, budowie schodów terenowych i murków oraz kontroli rzędnych pod fundamenty małej architektury.
Najważniejsze są: wysokość, różnica wysokości, reper/punkt odniesienia, odczyt na łacie, linia celowa pozioma oraz spadek terenu. Warto też rozróżniać pomiary wysokościowe od sytuacyjnych i kątowych.
Do spadku potrzebujesz różnicy wysokości oraz odległości w poziomie między punktami. Niwelator i łata dają różnicę wysokości, a odległość można uzyskać inną metodą (np. taśmą/kołem pomiarowym). Dopiero wtedy oblicza się spadek.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Niwelator z łatą służy do pomiarów wysokościowych metodą niwelacji.Ustawiając jedną łatę kolejno w dwóch punktach i wykonując odczyty, wyznacza się różnicę wysokości między tymi punktami."

Materiały:

  • Notatki z działu: niwelacja geometryczna (zasada pomiaru różnicy wysokości)
  • Instrukcje szkolne/branżowe do ćwiczeń z niwelatorem i łatą w terenie
  • Podręczniki do podstaw geodezji w pracach budowlanych i terenowych (sekcje o niwelacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego