Niwelator i łata niwelacyjna tworzą zestaw do pomiarów wysokościowych, czyli do niwelacji. W praktyce terenowej, mając jedną łatę, można wykonać odczyt na łacie ustawionej w pierwszym punkcie, a następnie przenieść tę samą łatę do drugiego punktu i wykonać kolejny odczyt. Z różnicy odczytów (przy zachowaniu poprawnej procedury pracy) otrzymuje się różnicę wysokości pomiędzy punktami.
Dlaczego nie "wysokości"? Sama "wysokość" w sensie bezwzględnym wymaga odniesienia do znanego punktu wysokościowego (reperu) lub innego ustalonego poziomu odniesienia. Bez takiego odniesienia typowy, podstawowy wynik z niwelatora i łaty to właśnie różnica wysokości między punktami w terenie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Kąta pionowego – to wielkość kątowa. Standardowy niwelator służy do wyznaczania linii celowej poziomej i odczytów na łacie, a nie do pomiaru kątów pionowych jako celu podstawowego tego zestawu.
- Azymutu – azymut dotyczy kierunku w płaszczyźnie poziomej i wymaga pomiarów kierunkowych/odniesienia do północy oraz odpowiednich metod. Zestaw niwelator + łata jest przeznaczony do wysokości, nie do wyznaczania azymutów.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się niwelator i łata, myśl o "wysokościach", a gdy w odpowiedziach rozróżniono "wysokość" i "różnicę wysokości", najczęściej poprawna jest różnica wysokości (bo nie zawsze podano punkt odniesienia).