KWALIFIKACJA TWO5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 14.
Za pomocą teodolitu mierzy się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Teodolit jest przyrządem geodezyjnym przeznaczonym do pomiaru kątów: w płaszczyźnie poziomej (kąt poziomy) oraz w płaszczyźnie pionowej (kąt pionowy). Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych wielkości i innych przyrządów: chropowatościomierzy, termometrów/czujników temperatury oraz narzędzi do pomiaru średnic.

Pełne wyjaśnienie:

Teodolit to klasyczny instrument geodezyjny, którego podstawowym zadaniem jest pomiar kierunków i kątów. W praktyce wykonuje się nim:

  • pomiar kątów poziomych (w płaszczyźnie poziomej) – czyli zmian kierunku w planie, przydatnych np. przy wyznaczaniu osi, linii montażowych i kierunków trasowania,
  • pomiar kątów pionowych (w płaszczyźnie pionowej) – czyli nachyleń/elewacji, wykorzystywanych m.in. przy kontroli ustawienia elementów i wyznaczaniu zależności wysokościowych w połączeniu z innymi metodami.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "wartości kątów pionowego i poziomego." – opisuje ona dokładnie te wielkości, do których teodolit został zaprojektowany.

Odpowiedź "chropowatość powierzchni." jest nieprawidłowa, ponieważ chropowatość ocenia się przyrządami profilometrycznymi (chropowatościomierz/profilometr), a nie instrumentem do pomiarów kątowych. To inna dziedzina pomiarów: mikrogeometria powierzchni.

Odpowiedź "temperaturę gazów." jest błędna, bo temperaturę mierzy się czujnikami temperatury (np. termoparami, czujnikami rezystancyjnymi) lub pirometrami; teodolit nie jest urządzeniem termometrycznym i nie ma funkcji pomiaru temperatury.

Odpowiedź "średnicę otworów." także jest błędna: średnice mierzy się narzędziami do pomiarów długości/wymiarów (np. suwmiarką, mikrometrem, średnicówką). Teodolit nie służy do pomiaru wymiarów liniowych detalu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach widzisz mieszankę: kąty, wymiary, chropowatość i temperaturę, rozpoznaj najpierw klasę przyrządu. Teodolit = instrument kątowy (kierunki i kąty), a nie przyrząd do kontroli wymiarów lub parametrów fizycznych materiału/medium.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Teodolit to instrument geodezyjny do pomiaru kątów (poziomych i pionowych). Używa się go do wyznaczania kierunków, osi i linii podczas trasowania oraz do kontroli geometrii ustawienia elementów konstrukcji.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych teodolit służy do pomiaru kątów poziomych oraz kątów pionowych. Nie jest to przyrząd do pomiaru temperatury, chropowatości ani średnic otworów.
Budowa teodolitu jest oparta o koła i podziałki kątowe oraz układ celowniczy, więc naturalnie służy do odczytu kątów. Pomiar odległości wymaga innych rozwiązań (np. dalmierza), które nie są podstawową funkcją klasycznego teodolitu.
Teodolit kojarz z kątami (pionowy i poziomy). Niwelator kojarz z różnicą wysokości i niwelacją (poziomą linią celową). Jeśli w odpowiedziach są "kąty" i "wysokości", wybór zależy od tego, czy pytanie dotyczy kątów czy przewyższeń.
Może być używany pomocniczo, bo pozwala przenosić i kontrolować kierunki oraz kąty w przestrzeni roboczej (np. na stanowisku montażowym). W praktyce często spotyka się też tachimetry, ale zasada rozpoznania: instrument kątowy = pomiary kierunków.
Najczęściej mylą teodolit z przyrządami do pomiaru wymiarów (suwmiarka, mikrometr) albo z urządzeniami do badań materiałowych (chropowatościomierz). Pomaga zasada: teodolit odpowiada na pytanie "jaki jest kąt?", a nie "jaki jest wymiar lub temperatura?".
Kąt poziomy to kąt mierzony w płaszczyźnie poziomej pomiędzy dwoma kierunkami celowania. W praktyce służy do wyznaczania zwrotu osi, kierunków trasowania i kontroli odchylenia kierunku ustawienia elementów względem przyjętej bazy.
Kąt pionowy opisuje nachylenie kierunku celowania w płaszczyźnie pionowej (w górę lub w dół). W zadaniach testowych kluczowe jest rozpoznanie, że to nadal pomiar kąta, a nie bezpośredni pomiar wysokości czy odległości.
Nie. Chropowatość mierzy się specjalnymi przyrządami (profilometr/chropowatościomierz), które analizują mikroprofil powierzchni. Teodolit jest instrumentem geodezyjnym i jego funkcją jest pomiar kątów, nie parametrów jakości powierzchni.
Najpierw rozpoznaj przyrząd: teodolit = geodezja = kąty. Następnie wybierz odpowiedź mówiącą o kątach w dwóch płaszczyznach (poziomej i pionowej). Pozostałe opcje zwykle dotyczą innych klas pomiarów: wymiary, temperatura lub chropowatość.
info

Statystycznie 82% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że teodolit jest przyrządem geodezyjnym przeznaczonym do pomiaru kątów: w płaszczyźnie poziomej (kąt poziomy) oraz w płaszczyźnie pionowej (kąt pionowy).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Teodolit" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodolit (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyclopaedia Britannica: "theodolite" – https://www.britannica.com/technology/theodolite (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyklopedia PWN: "teodolit" – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/teodolit;3986982.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały szkolne z metrologii i pomiarów warsztatowych
  • Wprowadzenie do geodezji inżynieryjnej (rozdziały o pomiarach kątowych i instrumentach)
  • Instrukcje obsługi teodolitów/tachimetrów (część: mierzone wielkości i odczyt kątów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego