KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 35.
Za pomocą wiskozymetru typu Fann nie wyznacza się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wiskozymetr typu Fann służy do oceny właściwości reologicznych płuczki (odczyty przy różnych prędkościach) i na tej podstawie wyznacza się m.in. lepkość pozorną, plastyczną oraz granicę płynięcia. Gęstość mierzy się innym przyrządem (wagą płuczkową). Dlatego nie wyznacza się nim gęstości płuczki.

Pełne wyjaśnienie:

Wiskozymetr typu Fann (wiskozymetr obrotowy) jest narzędziem do oceny reologii płuczki wiertniczej. W praktyce wykonuje się odczyty wskazań przy ustalonych prędkościach obrotowych, co pozwala opisać zachowanie płuczki podczas ścinania, czyli jej "płynięcie" w warunkach zbliżonych do przepływu w obiegu wiertniczym.

Z takich odczytów wyznacza się typowe parametry reologiczne, m.in.:

  • lepkość pozorną – uogólniony opis "oporu płynięcia" przy danym ścinaniu,
  • lepkość plastyczną – składnik związany z tarciem wewnętrznym i zawartością fazy stałej,
  • granicę płynięcia – parametr opisujący, jakie naprężenie trzeba przyłożyć, aby płuczka zaczęła płynąć jak ciecz.

Natomiast gęstość płuczki nie jest parametrem reologicznym i nie wynika z odczytów wiskozymetru. Do gęstości stosuje się inne przyrządy (np. wagę płuczkową), bo jest to pomiar masy przypadającej na jednostkę objętości.

Dlatego odpowiedź "gęstości płuczki wiertniczej" jest poprawna, a pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ odnoszą się do wielkości, które standardowo wyznacza się na podstawie pomiarów wiskozymetrem obrotowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wiskozymetr typu Fann służy do oceny reologii płuczki, czyli jej zachowania podczas ścinania. Wykonuje się odczyty przy ustalonych prędkościach, a następnie interpretuje je jako parametry lepkościowe i płynięcia (np. lepkość pozorna, plastyczna, granica płynięcia).
Gęstość to parametr fizyczny (masa na jednostkę objętości), a wiskozymetr Fann mierzy opór ruchu/ścinania płynu w układzie obrotowym. Z odczytów wiskozymetru nie da się bezpośrednio uzyskać gęstości, dlatego stosuje się do tego osobny przyrząd (np. wagę płuczkową).
Z odczytów przy dwóch lub większej liczbie prędkości obrotowych wyznacza się parametry opisujące płynięcie płuczki. W praktyce egzaminacyjnej najczęściej pojawiają się: lepkość pozorna, lepkość plastyczna oraz granica płynięcia (interpretowane z odczytów).
Gęstość odpowiada na pytanie "ile waży dana objętość płuczki" i wiąże się z kontrolą ciśnienia hydrostatycznego. Lepkość i parametry reologiczne odpowiadają na pytanie "jak płuczka płynie" i wpływają m.in. na wynoszenie zwiercin. Jeśli w pytaniu jest Fann, zwykle chodzi o reologię, nie gęstość.
Pomiar wykonuje się podczas bieżącej kontroli płuczki, zwłaszcza po zmianach składu (dodatki, rozcieńczanie), po wejściu w inną strefę litologiczną lub gdy pojawiają się problemy technologiczne (np. gorsze wynoszenie zwiercin). Celem jest szybka ocena zmian reologii i decyzja o korekcie płuczki.
Nie. Lepkość pozorna jest uogólnioną miarą "jak lepki" wydaje się płyn w określonych warunkach ścinania, a lepkość plastyczna jest parametrem modelowym opisującym część oporu płynięcia niezależną od progu płynięcia. W testach wiertniczych oba pojęcia rozróżnia się i mogą zmieniać się niezależnie.
Najczęstszy błąd to przypisanie wiskozymetrowi pomiaru wszystkich właściwości płuczki "bo dotyczą płynu". Uczniowie mylą też parametry reologiczne z innymi badaniami terenowymi (gęstość, filtracja). Pomaga zapamiętać: Fann = reologia, a gęstość mierzy się osobnym przyrządem.
Poza reologią ocenia się m.in. gęstość, właściwości filtracyjne, zawartość fazy stałej, zasolenie lub inne parametry wymagane technologią. Każde z tych badań ma typowe narzędzia i procedury terenowe. Na egzaminie warto kojarzyć przyrząd z parametrem, który rzeczywiście mierzy.
Reologia wpływa na to, czy płuczka skutecznie wynosi zwierciny, jak zachowuje się w spoczynku i podczas pompowania oraz jakie straty ciśnienia generuje w obiegu. Zbyt niska lepkość może pogorszyć transport zwiercin, a zbyt wysoka zwiększyć opory przepływu. Dlatego pomiary wiskozymetrem są kluczowe dla kontroli procesu.
Ułóż mapę skojarzeń: parametr → przyrząd → cel pomiaru. Trenuj rozpoznawanie, co wynika z reologii (Fann), a co z pomiarów masowo-objętościowych (gęstość) i filtracji. Przerób typowe zestawy pytań: "czego nie wyznacza dany przyrząd" oraz "do czego służy badanie".
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Wiskozymetr typu Fann służy do oceny właściwości reologicznych płuczki (odczyty przy różnych prędkościach) i na tej podstawie wyznacza się m.in. lepkość pozorną, plastyczną oraz granicę płynięcia."

Źródła:

  • ISO 10414-1:2008, Petroleum and natural gas industries — Field testing of drilling fluids — Part 1: Water-based fluids
  • ISO 10414-2:2008, Petroleum and natural gas industries — Field testing of drilling fluids — Part 2: Oil-based fluids
  • API Recommended Practice 13B-1, Recommended Practice for Field Testing Water-Based Drilling Fluids (aktualna edycja wg API)

Materiały:

  • Instrukcje laboratoryjne/terenowe do badań płuczek wiertniczych (procedury pomiaru reologii)
  • Normy i zalecenia dotyczące badań płynów wiertniczych (w tym reologii i gęstości)
  • Materiały szkolne z technologii wierceń i płuczek wiertniczych (tabele definicji PV/YP/AV)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego