KWALIFIKACJA BPO3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 20.
Za pomocą wytwornicy pianowej wytworzono 30 m3piany średniej. Wiedząc, że stężenie wodnego roztworu środka pianotwórczego wynosiło 3% i użyto do niego 6 litrów środka typu FP możnastwierdzić, że liczba spienienia wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczba spienienia to stosunek objętości uzyskanej piany do objętości roztworu roboczego. Skoro 6 l koncentratu stanowi 3% roztworu, to roztworu było 6/0,03 = 200 l = 0,2 m3. Dla 30 m3 piany: 30 / 0,2 = 150, więc poprawna wartość to 150.

Pełne wyjaśnienie:

Liczba spienienia (często zapisywana jako Ls) opisuje, ile razy wzrosła objętość mieszaniny po wytworzeniu piany. W ujęciu obliczeniowym jest to:

Ls = V(piany) / V(roztworu roboczego).

W treści podano, że uzyskano 30 m3 piany średniej oraz że roztwór wodny środka pianotwórczego miał stężenie 3%. Podano także, że zużyto 6 litrów środka typu FP, czyli 6 l koncentratu.

Najpierw trzeba obliczyć, jaka była objętość roztworu roboczego (woda + koncentrat). Jeśli 6 l stanowi 3% całości, to:

V(roztworu) = 6 l / 0,03 = 200 l.

Następnie wykonujemy poprawne przeliczenie jednostek: 200 l = 0,2 m3.

Teraz można policzyć liczbę spienienia:

Ls = 30 m3 / 0,2 m3 = 150.

Dlatego odpowiedź "150" jest zgodna z definicją i danymi zadania.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Zwykle wynikają z typowych pomyłek rachunkowych:

  • "120" lub "180" może wyjść po błędnym zaokrąglaniu albo po przyjęciu niewłaściwej objętości roztworu (np. pomyleniu 3% z 30% lub 0,3%).
  • "210" bywa skutkiem użycia niepoprawnego przelicznika litr–metr sześcienny lub doliczenia/odjęcia wody w sposób niezgodny z procentowym stężeniem.

Na egzaminie warto zapamiętać dwie kontrolne wskazówki: (1) 3% to 0,03, a nie 3; (2) 1000 l = 1 m3, więc 200 l to 0,2 m3. To pozwala szybko wychwycić błąd rzędu wielkości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Liczba spienienia to wskaźnik, który mówi, ile razy większą objętość ma wytworzona piana w porównaniu do objętości roztworu roboczego użytego do jej wytworzenia. W obliczeniach przyjmuje się: Ls = V piany / V roztworu. Im większa wartość, tym "lżejsza" objętościowo piana.
Jeśli podana ilość koncentratu stanowi określony procent roztworu, to objętość roztworu liczysz jako: V(roztworu) = V(koncentratu) / (stężenie), gdzie stężenie zapisujesz w postaci ułamka (np. 3% = 0,03). Dopiero potem liczysz dalsze parametry, np. liczbę spienienia.
W rachunkach procenty muszą być przeliczone na ułamek dziesiętny, bo dopiero wtedy działają poprawnie w mnożeniu i dzieleniu. Zapis "3%" oznacza 3 na 100, czyli 3/100 = 0,03. Użycie "3" zamiast "0,03" daje wynik 100 razy zaniżony lub zawyżony.
Najprostsza reguła to: 1000 l = 1 m3. Czyli dzielisz litry przez 1000. Przykład: 200 l = 0,2 m3. Ten krok jest kluczowy, bo liczba spienienia jest bezwymiarowa i wymaga zgodnych jednostek w liczniku i mianowniku.
Nie, bo 6 l w zadaniu to ilość koncentratu, a liczba spienienia porównuje objętość piany do objętości roztworu roboczego (woda + koncentrat). Trzeba najpierw wyznaczyć, ile było całego roztworu przy stężeniu 3%, a dopiero potem wykonać iloraz V(piany)/V(roztworu).
Najczęściej pojawiają się: pomylenie 3% z 0,3 lub 3; uznanie, że podana ilość środka to roztwór, a nie koncentrat; brak przeliczenia litrów na m3; oraz odwrócenie wzoru (roztwór/piana zamiast piana/roztwór). Warto zawsze zrobić szybki "test sensowności" wyniku.
Takie obliczenia pomagają ocenić efektywność wytwarzania piany i zaplanować zużycie środka pianotwórczego oraz wody. W działaniach gaśniczych jest to przydatne przy doborze sprzętu (wytwornice, prądownice), przy organizacji zaopatrzenia wodnego oraz przy kontroli, czy przygotowany roztwór ma właściwe stężenie.
W kontekście tego typu zadania informacja o "pianie średniej" pełni głównie rolę opisową (rodzaj piany), natomiast sam sposób liczenia liczby spienienia opiera się na relacji objętości piany do objętości roztworu roboczego. Kluczowe są dane liczbowe: objętość piany, stężenie i ilość koncentratu.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: jeśli 6 l to 3% roztworu, to roztworu musi być dużo więcej niż 6 l (dokładnie kilkaset litrów). Następnie 30 m3 to 30 000 l, więc dzieląc przez ok. 200 l dostajesz liczbę rzędu setek. Wynik 150 mieści się w tej logice.
Opanuj definicje (roztwór roboczy, koncentrat, liczba spienienia) i trenuj schemat: procent → objętość roztworu → przeliczenie jednostek → iloraz objętości. Rozwiązuj krótkie zadania z różnymi stężeniami (np. 1%, 3%, 6%) i zawsze zapisuj jednostki, by uniknąć błędów o rząd wielkości.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że liczba spienienia to stosunek objętości uzyskanej piany do objętości roztworu roboczego.

Materiały:

  • Notatki/opracowania z działu: środki gaśnicze i piany gaśnicze (definicje, parametry pian)
  • Zestaw zadań rachunkowych z procentów i przeliczeń jednostek używanych w pożarnictwie
  • Instrukcje użytkowania wytwornic pianowych i prądownic pianowych (zakres: ogólne zasady pracy i parametry)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego