KWALIFIKACJA ROL12 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 12.
Zabrania się podawania zwierzętom gospodarskim
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tyreostatyki są co do zasady zakazane u zwierząt gospodarskich, ponieważ hamują czynność tarczycy i mogą być nadużywane do sztucznego zwiększania masy oraz stwarzają ryzyko dla konsumenta. Pozostałe grupy (sulfonamidy, neuroleptyki, kokcydiostatyki) mogą być stosowane legalnie, o ile są wskazania i zachowana karencja.

Pełne wyjaśnienie:

Zakaz dotyczy tyreostatyków, czyli substancji o działaniu przeciwtarczycowym. Ich podawanie zwierzętom gospodarskim jest problematyczne, bo poprzez zahamowanie czynności tarczycy może obniżać metabolizm i być nadużywane w celu uzyskania sztucznego przyrostu masy (m.in. przez zwiększenie wypełnienia przewodu pokarmowego i retencję wody w mięśniach). To przekłada się na ryzyko pozostałości w żywności i zagrożenie dla zdrowia konsumentów.

W praktyce dopuszcza się jedynie zastosowanie terapeutyczne pod nadzorem lekarza weterynarii, natomiast użycie w celach "produkcyjnych" jest zakazane. Dlatego odpowiedź "tyreostatyków" najlepiej odpowiada ogólnej zasadzie zakazu podawania tej grupy substancji zwierzętom gospodarskim.

Pozostałe odpowiedzi są mylące, bo dotyczą leków, które mogą być stosowane w weterynarii zgodnie z zasadami:

  • "sulfonamidów" – to leki przeciwbakteryjne; ich użycie jest dopuszczalne, ale wymaga przestrzegania wskazań i okresu karencji.
  • "neuroleptyków" – leki działające uspokajająco/psychotropowo; w określonych sytuacjach mogą być stosowane pod kontrolą lekarza weterynarii, nie stanowią jednak ogólnej kategorii "bezwzględnie zakazanej" jak tyreostatyki.
  • "kokcydiostatyków" – środki przeciw kokcydiozie (częstej chorobie pasożytniczej, zwłaszcza u drobiu); ich stosowanie jest możliwe w ramach leczenia/profilaktyki zgodnie z wymaganiami i karencją.

Na egzaminie warto zapamiętać, że w produkcji zwierzęcej szczególnie rygorystycznie traktuje się substancje, które mogą fałszować przyrosty masy lub wpływać na bezpieczeństwo żywności. Pytanie sprawdza umiejętność odróżnienia substancji zakazanej od leków dopuszczonych warunkowo (z karencją i nadzorem).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tyreostatyki to leki/substancje hamujące czynność tarczycy (działanie przeciwtarczycowe). Mogą obniżać tempo metabolizmu, a w hodowli były nadużywane do sztucznego zwiększania masy. Z tego powodu ich stosowanie u zwierząt gospodarskich jest co do zasady zakazane poza leczeniem pod nadzorem lekarza weterynarii.
Zakaz wynika z ryzyka dla bezpieczeństwa żywności i możliwości nadużyć produkcyjnych. Tyreostatyki mogą powodować zmiany prowadzące do "sztucznego" zwiększania masy zwierzęcia oraz pozostawiać pozostałości w tkankach. To zagraża konsumentom produktów pochodzenia zwierzęcego i narusza zasady uczciwej produkcji.
Nie w każdym sensie. Co do zasady zakazane jest stosowanie tyreostatyków u zwierząt gospodarskich w celach innych niż lecznicze. Dopuszczalne może być użycie terapeutyczne, ale wyłącznie przy realnych wskazaniach i pod nadzorem lekarza weterynarii, z właściwą dokumentacją oraz kontrolą bezpieczeństwa żywności.
Karencja to czas od podania leku do momentu, kiedy produkty od zwierzęcia (mięso, mleko, jaja) mogą bezpiecznie trafić do obrotu. Jest kluczowa, bo ogranicza ryzyko pozostałości leków w żywności. Wiele leków jest dozwolonych, ale tylko przy bezwzględnym przestrzeganiu karencji.
Nie są z definicji "bezwzględnie zakazane" jak tyreostatyki. Sulfonamidy to leki przeciwbakteryjne stosowane w weterynarii. Warunkiem legalnego użycia są wskazania terapeutyczne, właściwe dawkowanie, dokumentacja leczenia oraz zachowanie okresu karencji, tak aby żywność była bezpieczna dla konsumenta.
Kokcydiostatyki służą do zwalczania kokcydiozy i w praktyce weterynaryjnej bywają stosowane zgodnie z wymaganiami dla danego produktu oraz z zachowaniem karencji. Nie należy ich mylić z tyreostatykami: sama nazwa "-statyk" nie oznacza automatycznie substancji zakazanej w produkcji zwierzęcej.
Neuroleptyki kojarzą się z silnym działaniem na układ nerwowy, więc łatwo uznać je intuicyjnie za zakazane. W tym typie pytania sprawdza się jednak wiedzę o grupach substancji szczególnie regulowanych w produkcji żywności. Kluczowa jest kategoria "tyreostatyki", a nie ogólne skojarzenie z "mocnym lekiem".
Kontrole mogą obejmować analizę próbek biologicznych i tkanek (np. krew, mocz, tkanki) pod kątem obecności substancji niedozwolonych. Celem jest ochrona konsumenta oraz zapewnienie zgodności produkcji z wymaganiami. Wykrycie zakazanej substancji może skutkować wstrzymaniem uboju i zakazem wprowadzenia mięsa do obrotu.
Najczęściej myli się zakaz tyreostatyków z innymi grupami leków, które są dozwolone pod warunkiem karencji. Druga typowa pułapka to kierowanie się końcówką nazwy (np. "-statyk") zamiast znaczeniem farmakologicznym. Warto uczyć się grupami: zakazane poza leczeniem vs dozwolone z karencją.
Najlepiej łączyć farmakologię z zasadami bezpieczeństwa żywności: zapamiętać, że tyreostatyki (podobnie jak inne substancje nadużywane produkcyjnie) są szczególnie ograniczane, a wiele antybiotyków i leków przeciwpasożytniczych jest dozwolonych przy karencji. Pomaga też robienie fiszek: grupa → cel → ryzyko → karencja/zakaz.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Tyreostatyki są co do zasady zakazane u zwierząt gospodarskich, ponieważ hamują czynność tarczycy i mogą być nadużywane do sztucznego zwiększania masy oraz stwarzają ryzyko dla konsumenta."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971110724/U/D19970724Lj.pdf
  • Dyrektywa 96/22/WE (zakaz stosowania substancji o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i beta-agonistycznym) – EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/ (wyszukiwanie: "96/22/WE")
  • Ustawa o ochronie zwierząt, art. 12 ust. 3, Dz.U. 1997 Nr 111 poz. 724 (jak w danych kontekstowych i uzasadnieniu tiebreakera)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z farmakologii weterynaryjnej dla technika weterynarii (działy: leki hormonalne/anty-hormonalne, substancje zakazane)
  • Aktualne komunikaty i materiały szkoleniowe Inspekcji Weterynaryjnej dotyczące kontroli pozostałości
  • Teksty aktów prawnych wskazanych w podstawie prawnej (dla zrozumienia celu zakazów i wyjątków terapeutycznych)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego