KWALIFIKACJA ELM1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 35.
Jak zachowa się układ, którego schemat przedstawiono na rysunkach, po włączeniu mediów zasilających zasilacz elektryczny?
Ilustracja przedstawia schemat układu elektropneumatycznego składający się z dwóch części: schematu pneumatycznego (po
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po włączeniu zasilania, bez naciśnięcia S1, przekaźnik K1 nie załącza cewek Y1 i Y2, więc zawory 5/2 pozostają w położeniu sprężynowym.
W tym położeniu zasilanie jest podane do komory tłoczyskowej, a druga komora jest odpowietrzana, co utrzymuje oba siłowniki w pozycji wsuniętej.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba jednocześnie ocenić część elektryczną i część pneumatyczną układu.

1) Analiza obwodu elektrycznego
Na schemacie przycisk S1 jest zwierny, ale w stanie spoczynkowym pozostaje otwarty. Po samym włączeniu zasilacza 24 V DC nie pojawia się sygnał sterujący na cewce przekaźnika K1. Skoro K1 nie jest zasilony, jego styki w torach wykonawczych nie podają napięcia na cewki elektrozaworów Y1 i Y2. Wniosek: oba zawory rozdzielające pozostają w położeniu wymuszonym sprężyną.

2) Analiza zaworów 5/2 i kierunku ruchu siłownika
Zawory są typu 5/2 (5 dróg, 2 pozycje) z powrotem sprężynowym. Sprężyna narysowana po prawej stronie symbolu oznacza, że położeniem spoczynkowym jest prawa "kratka" symbolu. W tym położeniu połączenia są takie, że port zasilania (1) łączy się z portem wyjściowym (2), a drugi port roboczy (4) łączy się z wydechem (5). Z rysunku wynika, że port 2 zasila komorę przednią (tłoczyskową) siłownika, a port 4 jest połączony z komorą tylną.

3) Skutek dla obu siłowników
Podanie ciśnienia do komory tłoczyskowej oraz jednoczesne odpowietrzenie komory tylnej powoduje ruch w kierunku cofania albo utrzymanie tłoczyska w stanie wsuniętym (jeśli już jest wsunięte). Ponieważ oba siłowniki A1 i A2 są sterowane analogicznie (oddzielne zawory, ale identyczna logika sterowania), po włączeniu zasilania bez uruchomienia S1 oba tłoczyska pozostaną wsunięte.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Wysunie się tłoczysko siłownika A1." – wymagałoby zmiany położenia zaworu A1 (zasilenia odpowiedniej cewki), a to nie następuje bez zadziałania K1.
  • "Tłoczyska obu siłowników wysuną się." – to odpowiada sytuacji po podaniu ciśnienia do komór tylnych, czyli po przełączeniu zaworów po zasileniu Y1 i Y2, a nie w stanie spoczynkowym.
  • "Wysunie się tłoczysko siłownika A2." – analogicznie jak wyżej: brak sygnału na Y2 nie przełącza zaworu, więc nie ma warunków do wysuwu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaczynaj od pytania: "Czy cewka/element sterujący jest zasilony w stanie początkowym?". Dopiero potem interpretuj połączenia w zaworze i kierunek zasilania komór siłownika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprężyna oznacza pozycję spoczynkową rozdzielacza, czyli stan, w którym zawór pozostaje, gdy cewka elektromagnesu nie jest zasilona. Strona ze sprężyną wskazuje, która "kratka" symbolu jest aktywna bez sterowania elektrycznego.
Najpierw sprawdź obwód elektryczny: jeśli cewka (np. Y1/Y2) nie ma napięcia, zawór wraca sprężyną do spoczynku. Dopiero potem odczytaj połączenia w odpowiedniej kratce symbolu (tej wskazanej przez sprężynę).
Bo sam zasilacz nie daje jeszcze sygnału sterującego. Przy otwartym S1 przekaźnik K1 nie zadziała, a jego styki nie podadzą napięcia na cewki Y1 i Y2. Bez zasilonych cewek rozdzielacze 5/2 pozostają w położeniu sprężynowym.
To oznaczenia króćców (portów). Zasilanie jest zwykle oznaczone jako 1, króćce robocze prowadzące do siłownika to 2 i 4, a wydechy/odpowietrzenia to m.in. 5. Dokładny sens wynika z symbolu i podłączeń na schemacie.
Wysuw następuje wtedy, gdy sprężone powietrze jest podane do komory tylnej (tłokowej), a komora po stronie tłoczyska jest odpowietrzana. Odwrotne zasilanie (na komorę tłoczyskową) powoduje cofanie lub utrzymanie w położeniu wsuniętym.
Najczęściej myli się położenie spoczynkowe z roboczym (ignoruje sprężynę) oraz zakłada się, że po włączeniu zasilania cewki są od razu aktywne. Częsty jest też błąd w przypisaniu, która komora siłownika jest zasilana przez port 2, a która przez port 4.
Nie zawsze, ale w tym typie schematu często mają wspólne sterowanie elektryczne (np. przez K1), a każdy ma własny zawór 5/2. Jeśli oba zawory są identycznie podłączone i obie cewki są sterowane równocześnie, to skutkiem jest zwykle taki sam kierunek ruchu obu siłowników.
K1 działa jak element pośredniczący: po zasileniu jego cewki zamyka swoje styki w obwodach wykonawczych. Te styki dopiero wtedy podają napięcie na Y1 i Y2. Dzięki temu jednym sygnałem (np. z S1) można jednocześnie sterować kilkoma odbiornikami.
Wtedy, gdy pojawi się sygnał sterujący: naciśnięcie S1 zasila cewkę K1, a styki K1 podają napięcie na Y1 i Y2. Zasilone cewki przełączają rozdzielacze 5/2 na pozycję roboczą, która kieruje powietrze do komór tylnych siłowników.
Użyj schematu w 3 krokach: (1) czy wejście sterujące jest aktywne (S1)? (2) czy przekaźnik/cewka jest zasilona (K1, Y1/Y2)? (3) odczytaj połączenia w położeniu sprężynowym zaworu i sprawdź, która komora siłownika dostaje ciśnienie.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektropneumatyki (rozdzielacze 5/2, siłowniki dwustronnego działania)
  • Karty katalogowe zaworów 5/2 monostabilnych (opis położenia spoczynkowego i po zasileniu cewki)
  • Norma ISO dotycząca symboli układów pneumatycznych (ISO 1219-1) – interpretacja symboli

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego