Pytanie sprawdza rozróżnienie między postępowaniami wszczynanymi na wniosek a postępowaniami, które organ może wszcząć z urzędu. "Żądanie strony" (czyli wniosek) jest warunkiem typowym dla spraw, w których obywatel ubiega się o określone uprawnienie, świadczenie albo dokument.
Odpowiedź "o nałożenie kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia" pasuje do logiki postępowania sankcyjnego: organ, gdy poweźmie informację o naruszeniu (np. z kontroli, zawiadomienia, własnych ustaleń), może rozpocząć działania samodzielnie. W takim modelu inicjatywa strony nie jest koniecznym warunkiem wszczęcia, bo celem jest reakcja organu na naruszenie prawa.
Pozostałe sprawy są co do zasady wnioskowe:
- "o przyznanie zasiłku dla bezrobotnych" – świadczenia wymagają złożenia wniosku i wykazania przesłanek przez osobę zainteresowaną.
- "o przyznanie dodatku mieszkaniowego" – to również typowa sprawa świadczeniowa, gdzie bez wniosku organ nie ma podstaw do merytorycznego rozpoznania.
- "o wydanie dowodu osobistego" – wydanie dokumentu następuje na wniosek osoby, której dokument dotyczy; organ nie "wydaje z urzędu" w zwykłym trybie obsługi klienta.
Na egzaminie warto zapamiętać praktyczną wskazówkę: jeśli sprawa dotyczy świadczenia lub dokumentu, zwykle wymaga wniosku. Jeśli dotyczy sankcji/odpowiedzialności administracyjnej, często może ruszyć z urzędu po ustaleniu naruszenia.
