KWALIFIKACJA SPC6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 36.
Zafałszowanie mleka substancjami o odczynie alkalicznym najlepiej oznaczyć, miareczkując podejrzaną próbkę roztworem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Substancje o odczynie alkalicznym mają charakter zasadowy, więc do ich wykrywania w podejrzanej próbce stosuje się miareczkowanie roztworem kwasu. Roztwór kwasu solnego (HCl) jest typowym titrantem w miareczkowaniu kwas–zasada i pozwala na zobojętnienie zasadowej domieszki.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "substancje o odczynie alkalicznym" oznacza, że w próbce mogą znajdować się domieszki zasadowe (podwyższające zasadowość/zmieniające odczyn w kierunku zasadowym). W analizie chemicznej, aby wykryć lub potwierdzić obecność takiej domieszki, stosuje się reakcję zobojętniania, czyli miareczkowanie kwas–zasada.

Odpowiedź "kwasu solnego" jest poprawna, ponieważ roztwór HCl jest roztworem kwasu i może służyć jako titrant do miareczkowania próbki o charakterze zasadowym. Podczas miareczkowania kwas reaguje z zasadą, a punkt końcowy można wyznaczać wskaźnikiem lub aparaturowo (np. pH-metrem), w zależności od procedury laboratoryjnej.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do tego celu?

  • "kwasu mlekowego" – to również kwas, ale w kontekście rutynowej analityki miareczkowej typowym, prostym titrantem jest mocny kwas mineralny. W dodatku wybór tej opcji bywa wynikiem skojarzenia z mlekiem, a nie analizy roli odczynnika.
  • "wodorotlenku sodu" – jest zasadą, więc nie służy do miareczkowania domieszki zasadowej; używa się go raczej do miareczkowania kwasów (np. oznaczania kwasowości).
  • "wodorotlenku wapnia" – także jest zasadą; analogicznie jak NaOH nie jest właściwym titrantem do neutralizacji domieszki alkalicznej. Dodatkowo roztwory Ca(OH)2 mają ograniczoną rozpuszczalność, co utrudnia precyzyjne miareczkowanie w praktyce.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "alkaliczny/zasadowy", automatycznie sprawdź, czy w odpowiedziach jest kwas jako odczynnik miareczkujący (i odwrotnie: dla "kwaśny" szukaj zasady).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to dodatek związków o charakterze zasadowym, które podnoszą odczyn w kierunku zasadowym i mogą maskować naturalną kwasowość lub zmiany wynikające z psucia. W praktyce jest to nieprawidłowość wykrywana w kontroli jakości surowca.
Miareczkowanie polega na stopniowym dodawaniu roztworu o znanym stężeniu, aż do zobojętnienia składnika reagującego. Jeśli podejrzewa się domieszkę zasadową, dodaje się kwas, który reaguje z zasadą. Punkt końcowy ocenia się wskaźnikiem lub pomiarem odczynu.
Bo w miareczkowaniu kwas–zasada wykorzystuje się reakcję zobojętniania: kwas reaguje z zasadą. Dodanie zasady do próbki już zasadowej nie wskaże domieszki, tylko dodatkowo podniesie zasadowość. Kluczowe jest dobranie odczynnika o przeciwnym charakterze.
Tak, mocne kwasy mineralne (takie jak HCl) są często wykorzystywane jako titranty, bo dają wyraźną reakcję zobojętniania i pozwalają prowadzić miareczkowanie w sposób powtarzalny. Warunkiem jest stosowanie roztworu o znanym stężeniu i właściwa procedura.
Najczęstszy błąd to automatyczne wybieranie NaOH, bo kojarzy się z miareczkowaniem, bez sprawdzenia, czy próbka jest kwaśna czy zasadowa. Drugi błąd to wybór odpowiedzi "pasującej tematycznie" (np. kwas mlekowy do mleka), a nie chemicznie.
Oznaczanie kwasowości polega na miareczkowaniu składników kwaśnych roztworem zasady (często NaOH). Wykrywanie alkalizacji dotyczy sytuacji odwrotnej: podejrzewa się domieszkę zasadową, więc stosuje się kwas do neutralizacji i obserwuje, czy zachodzi reakcja zgodna z obecnością zasady.
Najczęściej na etapie przyjęcia mleka (kontrola surowca) lub w trakcie dochodzenia przyczyn nietypowych wyników jakościowych. Badanie bywa elementem szerszej diagnostyki, gdy wyniki kwasowości, stabilności lub inne parametry sugerują nieprawidłowości w surowcu.
W ujęciu ogólnym będą to związki o charakterze zasadowym, np. różne zasady lub ich mieszaniny, które neutralizują kwasowość. W pytaniach egzaminacyjnych zwykle nie trzeba wskazywać konkretnej substancji, tylko rozpoznać, że "alkaliczny" oznacza "zasadowy".
Może, ale w innym celu: roztwór NaOH stosuje się typowo do miareczkowania składników kwaśnych (np. w oznaczaniu kwasowości miareczkowej). Jeśli jednak celem jest wykrycie domieszki zasadowej, NaOH nie będzie właściwym odczynnikiem, bo jest też zasadą.
Warto ćwiczyć schemat: kwaśne miareczkuję zasadą, a zasadowe miareczkuję kwasem. Do tego powtarzaj pojęcia: odczyn, zobojętnianie, wskaźnik, roztwór mianowany. Pomaga też rozwiązywanie testów z kontroli jakości mleka.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Substancje o odczynie alkalicznym mają charakter zasadowy, więc do ich wykrywania w podejrzanej próbce stosuje się miareczkowanie roztworem kwasu."

Materiały:

  • Podręcznik z chemii analitycznej: miareczkowania kwasowo-zasadowe (część o zobojętnianiu i doborze titranta)
  • Materiały dydaktyczne z kontroli jakości mleka (rozdział o wykrywaniu nieprawidłowości i zafałszowań)
  • Instrukcje laboratoryjne zakładowe dotyczące oznaczania kwasowości/alkaliczności i pracy z roztworami mianowanymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego