KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2021 (test 2)

PYTANIE NR 38.
Zakład, który posiada pozwolenie wodnoprawne pobrał z własnej studni głębinowej 3000 m3 wody podziemnej na potrzeby socjalno-bytowe. Woda w celu zapewnienia jej odpowiedniej jakości została poddana procesom odżelaziania i odmanganiania. Oblicz opłatę za usługi wodne.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z opłatami za usługi wodne, co jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opłatę zmienną wylicza się jako iloczyn: ilość pobranej wody × stawka jednostkowa dla celu poboru × współczynnik różnicujący. Dla celów socjalno-bytowych stawka wynosi 0,068 zł/m³. Przy kilku procesach uzdatniania przyjmuje się najwyższy współczynnik: 1,25 (odżelazianie). Zatem 3000 × 0,068 × 1,25 = 255,00 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba obliczyć opłatę za usługę wodną – pobór wód podziemnych. Zgodnie z podaną metodą obliczeń opłata (zmienna) jest iloczynem trzech elementów:

  • ilości pobranej wody [m³],
  • jednostkowej stawki opłaty [zł/m³] właściwej dla celu poboru,
  • współczynnika różnicującego (zależnego od sposobu uzdatniania).

Krok 1 – ilość wody: zakład pobrał 3000 m³.

Krok 2 – stawka jednostkowa: cel poboru to potrzeby socjalno-bytowe, więc stosuje się stawkę 0,068 zł/m³ (nie stawkę "ogólną" 0,115 zł/m³ i nie stawkę dla produkcji żywności 0,097 zł/m³).

Krok 3 – współczynnik uzdatniania: zastosowano odżelazianie (1,25) oraz odmanganianie (1,0). Kluczowa zasada mówi, że gdy jest kilka procesów, do obliczeń przyjmuje się proces o najwyższym współczynniku. Zatem wybieramy 1,25.

Obliczenie:

Opłata = 3000 m³ × 0,068 zł/m³ × 1,25 = 3000 × 0,085 = 255,00 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 204,00 zł – typowo wynika z pominięcia współczynnika (3000 × 0,068 = 204) albo błędnego założenia, że uzdatnianie nie wpływa na opłatę.
  • 102,00 zł – wskazuje na dodatkowe, nieuprawnione "zmniejszanie" wyniku (np. dzielenie przez 2) lub błędne użycie innej zasady doboru współczynnika.
  • 408,00 zł – często pojawia się, gdy ktoś bierze najwyższy współczynnik, ale myli stawkę (np. używa stawki ogólnej 0,115 zł/m³: 3000 × 0,115 = 345, a po dalszych błędach rachunkowych wynik rośnie) albo niepoprawnie "składa" procesy uzdatniania.

Na egzaminie warto zawsze sprawdzić: (1) czy stawka odpowiada celowi poboru, (2) czy współczynnik jest wybrany zgodnie z regułą "najwyższego", (3) czy jednostki dają wynik w zł.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się wzór: opłata = ilość pobranej wody × stawka jednostkowa × współczynnik różnicujący. Ilość podaje się w m³, stawkę dobiera do celu poboru (np. socjalno-bytowego), a współczynnik do sposobu uzdatniania.
To stawka przypisana do celu poboru wody na potrzeby socjalno-bytowe. W obliczeniach należy ją mnożyć przez ilość pobranej wody oraz właściwy współczynnik uzdatniania. Użycie stawki "ogólnej" zamiast tej stawki to częsty błąd.
Zasada rozliczania zakłada, że do ustalenia opłaty przyjmuje się proces uzdatniania o najwyższym współczynniku różnicującym. Nie sumuje się ani nie mnoży współczynników, tylko wybiera jeden – największy – spośród zastosowanych procesów.
Dla typowych zadań egzaminacyjnych: odżelazianie/utlenianie ma współczynnik 1,25, a odmanganianie ma współczynnik 1,0. Jeśli występują oba procesy, do obliczeń przyjmuje się 1,25 jako wartość wyższą.
Nie. W tym modelu obliczeń nie mnoży się i nie sumuje współczynników z kilku procesów. Gdy woda jest uzdatniana na kilka sposobów, wybiera się jeden współczynnik przypisany do procesu o najwyższej wartości.
Decyduje cel poboru wskazany w treści zadania. Jeśli woda jest pobierana na potrzeby socjalno-bytowe, stosuje się stawkę dla tego celu. Stawka "ogólna" dotyczy poboru wód podziemnych bez wskazania szczególnego celu lub dla innych zastosowań.
Sprawdź jednostki: m³ × (zł/m³) daje zł, a współczynnik jest bezwymiarowy. Potem oceń rząd wielkości: 3000 m³ przy stawce 0,068 zł/m³ to 204 zł, a po zastosowaniu współczynnika 1,25 wynik powinien być większy (255 zł).
Współczynnik stosuje się, gdy opłata zależy od sposobu uzdatniania ujmowanej wody (np. odżelazianie, odmanganianie). W zadaniach egzaminacyjnych jest on wybierany z tabeli współczynników i mnożony przez ilość wody oraz stawkę jednostkową.
204 zł to wynik obliczenia bez współczynnika: 3000 × 0,068 = 204. Uczniowie często wpadają w automatyzm i kończą liczenie po pomnożeniu ilości przez stawkę, pomijając współczynnik uzdatniania lub nie zauważając zasady wyboru najwyższego współczynnika.
Najczęściej: wybranie złej stawki (np. ogólnej zamiast socjalno-bytowej), zastosowanie niewłaściwego współczynnika (najniższego zamiast najwyższego), mnożenie kilku współczynników, a także błędy rachunkowe i brak sprawdzenia sensu wyniku względem wartości pośrednich.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że opłatę zmienną wylicza się jako iloczyn: ilość pobranej wody × stawka jednostkowa dla celu poboru × współczynnik różnicujący.

Źródła:

  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, Dz.U. 2023 poz. 2471
  • Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, Dz.U. 2025 poz. 960

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (tabele stawek i współczynników)
  • Prawo wodne – rozdziały dotyczące opłat za usługi wodne i obowiązków podmiotów
  • Materiały dydaktyczne o gospodarowaniu wodami: rodzaje poboru, cele poboru, uzdatnianie wody

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego