KWALIFIKACJA BUD20 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 27.
Załóżmy, że pracujesz nad projektem instalacji gazowej dla budynku mieszkalnego. W trakcie obliczeń zauważasz, że przepływ gazu wynosi 5 m3/h. Wykorzystując nomogram do wymiarowania instalacji gazowych, określ średnicę rury, którą powinieneś zastosować.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór średnicy z nomogramu polega na odczycie DN dla zadanego przepływu przy określonych warunkach (rodzaj gazu, ciśnienie, długość, dopuszczalny spadek).
Dla typowych nomogramów niskociśnieniowej instalacji gazu ziemnego przepływ ok. 5 m3/h odpowiada zwykle DN25 (25 mm), podczas gdy 20 mm bywa za małe, a 30–35 mm jest dobierane dla większych przepływów lub dłuższych odcinków.

Pełne wyjaśnienie:

Nomogram do wymiarowania instalacji gazowych jest narzędziem graficznym, które upraszcza obliczenia hydrauliczne. Nie wystarcza sama wartość przepływu – na dobór wpływają też co najmniej: rodzaj gazu (np. ziemny/propan), ciśnienie robocze, długość odcinka instalacji oraz dopuszczalny spadek ciśnienia. Dopiero dla takich założeń odczytuje się z nomogramu zalecaną średnicę.

W praktyce projektowej dla gazu ziemnego przy niskim ciśnieniu spotyka się typowe zależności, w których przepływ rzędu 5 m3/h mieści się w przedziale obsługiwanym przez DN25 (25 mm). Taki dobór ogranicza ryzyko zbyt dużych strat ciśnienia oraz zbyt dużej prędkości przepływu, a jednocześnie nie prowadzi do niepotrzebnego "przewymiarowania" instalacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w typowym odczycie nomogramu?

  • 20 mm – dla wielu standardowych nomogramów odpowiada niższym przepływom; przy 5 m3/h może powodować zbyt duży spadek ciśnienia, szczególnie na dłuższych odcinkach.
  • 30 mm – zwykle jest rozważane, gdy przepływ jest większy albo gdy warunki (np. długość lub ograniczony spadek) wymuszają większy przekrój; dla 5 m3/h często nie jest minimalnie potrzebne.
  • 35 mm – to rozmiar typowy raczej dla jeszcze większych przepływów lub bardzo niekorzystnych warunków hydraulicznych; przy standardowych założeniach będzie nadmiarowy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu pojawia się słowo nomogram, zawsze upewnij się, że znasz jego wariant (gaz/ciśnienie/spadek/długość). Bez tych danych wynik może się różnić, choć w typowych zestawieniach dla 5 m3/h najczęściej wypada DN25.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Nomogram to wykres, z którego odczytuje się zalecaną średnicę przewodu (DN) na podstawie przepływu oraz warunków pracy instalacji.

Typowo uwzględnia: rodzaj gazu, ciśnienie robocze, długość odcinka i dopuszczalny spadek ciśnienia.

Najczęściej potrzebujesz: rodzaju gazu (np. ziemny/propan), ciśnienia roboczego, długości odcinka, dopuszczalnego spadku ciśnienia i często także danych o oporach miejscowych.

Bez tych parametrów nie da się jednoznacznie dobrać średnicy tylko "z przepływu".

Im dłuższy przewód, tym większe straty ciśnienia na tarcie przepływającego gazu.

Aby utrzymać spadek ciśnienia w dopuszczalnych granicach, dla dłuższych odcinków często trzeba zastosować większe DN, nawet przy tym samym przepływie m³/h.

Zbyt mała średnica może powodować nadmierny spadek ciśnienia, przez co odbiorniki (np. kocioł) mogą pracować niestabilnie lub z obniżoną mocą.

Może też zwiększać prędkość przepływu i hałas, a projekt może nie spełniać założeń dopuszczalnych strat.

Często daje się pewną rezerwę, ale "zawsze większa" nie jest optymalna.

Większe DN to zwykle wyższy koszt materiału i montażu oraz większe gabaryty prowadzenia instalacji. W projektowaniu dąży się do spełnienia warunków spadku ciśnienia przy racjonalnym doborze średnic.

W kontekście egzaminowym często wskazuje się normę PN-EN 1775 dotyczącą przewodów gazowych w budynkach oraz wymagania ogólne z warunków technicznych dla budynków.

Na tej podstawie dobiera się rozwiązania spełniające wymagania bezpieczeństwa i użytkowe.

Zawsze sprawdź tytuł/legendę nomogramu: powinno być podane, dla jakiego gazu jest przygotowany oraz dla jakiego zakresu ciśnień.

Mylenie nomogramów to częsty błąd, bo dla różnych gazów (gęstość, właściwości) ten sam przepływ może wymagać innego DN.

Najczęstsze błędy to: odczyt z niewłaściwej skali, pominięcie długości odcinka, użycie nomogramu dla innego gazu lub ciśnienia oraz nieuwzględnienie, że DN to wartość nominalna (nie zawsze równa średnicy zewnętrznej rury).

Warto wykonywać odczyt "kontrolnie" drugi raz.

Tak. Zbyt duża prędkość może zwiększać straty ciśnienia i powodować niepożądane zjawiska eksploatacyjne (np. hałas).

W praktyce projektowej sprawdza się, czy prędkość nie przekracza przyjętych wartości granicznych, a w razie potrzeby zwiększa DN.

Ćwicz odczyt z różnych nomogramów/tabel i zawsze zapisuj komplet założeń (gaz, ciśnienie, długość, spadek).

Rób krótką kontrolę wyniku: czy DN nie jest "podejrzanie małe" dla danego przepływu i czy wybór ma sens w kontekście spadku ciśnienia oraz typowych zakresów DN.

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • PN-EN 1775:2009, "Zaopatrzenie w gaz – Przewody gazowe w budynkach" (norma przywołana w kontekście zadania; wymagania i zasady doboru przewodów).
  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz.U. 2022 poz. 1225).

Materiały:

  • PN-EN 1775:2009 – rozdziały dotyczące przewodów gazowych w budynkach i zasad doboru
  • Tekst jednolity warunków technicznych (Dz.U. 2022 poz. 1225) – wymagania ogólne dla instalacji w budynkach
  • Materiały dydaktyczne z projektowania instalacji gazowych (nomogramy, przykłady obliczeń spadków ciśnienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego