KWALIFIKACJA HGT12 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 39.
Załóżmy, że prowadzisz usługi cateringowe i dostarczasz posiłki do szkół. Koszt jednego posiłku wynosi 10 zł, a sprzedajesz go za 15 zł. Ile musisz sprzedać posiłków, aby pokryć koszty stałe wynoszące 5 000 zł?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Marża kontrybukcyjna na posiłku wynosi 15 zł − 10 zł = 5 zł, czyli tyle z każdej sprzedaży idzie na pokrycie kosztów stałych.
Próg rentowności to koszty stałe podzielone przez marżę: 5 000 zł / 5 zł = 1 000 posiłków. Poniżej tej wartości jest strata, powyżej – zysk.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza umiejętność wyznaczenia progu rentowności (break-even point) w realiach gastronomii/cateringu. Próg rentowności to taka liczba sprzedanych jednostek, przy której przychody są równe łącznym kosztom, a wynik finansowy wynosi 0.

Krok 1: ustal marżę kontrybukcyjną (wkład na pokrycie kosztów stałych)
W danych: koszt jednego posiłku = 10 zł (koszt zmienny jednostkowy), cena sprzedaży = 15 zł.
Marża kontrybukcyjna na 1 posiłek = 15 − 10 = 5 zł. Oznacza to, że każdy sprzedany posiłek "dokłada" 5 zł do pokrywania kosztów stałych (czynsz, wynagrodzenia, amortyzacja itp.).

Krok 2: oblicz próg rentowności w sztukach
Koszty stałe wynoszą 5 000 zł. Skoro 1 posiłek wnosi 5 zł na ich pokrycie, to liczba posiłków potrzebna do pokrycia kosztów stałych to:
5 000 / 5 = 1 000 posiłków.

Kontrola wyniku (sprawdzenie logiki)

  • Przychód przy 1 000 posiłków: 1 000 × 15 zł = 15 000 zł
  • Koszty zmienne przy 1 000 posiłków: 1 000 × 10 zł = 10 000 zł
  • Koszty stałe: 5 000 zł
  • Łączne koszty: 10 000 zł + 5 000 zł = 15 000 zł

Przychody = koszty, więc wynik = 0, czyli dokładnie próg rentowności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
Odpowiedź "500" zwykle wynika z błędu polegającego na dzieleniu 5 000 zł przez 10 zł lub z pomylenia pojęć (koszty stałe vs koszt jednostkowy). "1 500" i "2 000" to wartości powyżej progu rentowności – przy takich wolumenach koszty stałe byłyby już pokryte, a firma zaczęłaby generować zysk (przy założeniu niezmiennych kosztów i ceny).

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj schemat Próg rentowności = Koszty stałe / (Cena − Koszt zmienny). W gastronomii najczęstsza pomyłka to pominięcie kosztu zmiennego w mianowniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próg rentowności to taka sprzedaż (np. liczba posiłków), przy której przychody z cateringu są równe sumie kosztów stałych i zmiennych. W tym punkcie wynik finansowy wynosi 0: nie ma ani zysku, ani straty. Powyżej progu firma zarabia, poniżej – traci.
Marża kontrybukcyjna (wkład na pokrycie kosztów stałych) to cena sprzedaży minus koszt zmienny jednostkowy. Jeśli posiłek kosztuje zmiennie 10 zł, a sprzedajesz go za 15 zł, to marża wynosi 5 zł. Te 5 zł z każdej sztuki pokrywa koszty stałe.
Bo cena 15 zł nie jest tym, co zostaje na pokrycie kosztów stałych. Najpierw musisz "odjąć" koszty zmienne (np. surowce, opakowania, transport). Dopiero różnica (15 − 10) pokazuje, ile realnie dokłada każda sprzedaż do kosztów stałych.
Najprościej zrobić kontrolę przez podstawienie: policz przychód i koszty dla obliczonej liczby posiłków. Jeśli przychód = koszty całkowite (stałe + zmienne), to jest to próg rentowności. Gdy wychodzi nadwyżka, to znaczy, że liczba posiłków jest już powyżej progu.
Do kosztów stałych zwykle zalicza się te niezależne od liczby wydanych posiłków w krótkim okresie, np. czynsz, stałe wynagrodzenia, część opłat administracyjnych czy amortyzację. W praktyce niektóre koszty mogą być półzmienne, więc ważna jest konsekwentna klasyfikacja.
Koszty zmienne rosną wraz z liczbą posiłków: surowce spożywcze, jednorazowe opakowania, część kosztów transportu zależna od liczby kursów/porcji, dodatki jednorazowe (serwetki itp.). W zadaniach egzaminacyjnych koszt jednostkowy często oznacza właśnie koszt zmienny.
W sztukach liczy się wtedy, gdy pytanie dotyczy liczby porcji/posiłków (wolumenu). W złotych liczy się, gdy potrzebujesz minimalnego przychodu. Na egzaminie rozpoznasz to po jednostce w pytaniu: "ile posiłków" oznacza próg w sztukach.
Nie. Próg rentowności to punkt "zero": koszty stałe są dokładnie pokryte, ale zysk jeszcze nie występuje. Zysk pojawia się dopiero po przekroczeniu progu, gdy kolejne sprzedane posiłki generują dodatni wkład (marżę) już ponad koszty stałe.
Najczęstsze to: mylenie kosztów stałych ze zmiennymi, dzielenie kosztów stałych przez cenę sprzedaży (pomijanie kosztu zmiennego), użycie kosztu 10 zł jako "zysku" zamiast kosztu, oraz brak kontroli wyniku przez sprawdzenie przychodu i kosztów po podstawieniu.
Pozwala szybko ocenić minimalny wolumen i cenę, przy których kontrakt nie generuje straty. Dzięki temu można świadomie ustalać ofertę w przetargu, negocjować warunki (np. minimalną liczbę posiłków) i planować zasoby produkcyjne oraz logistykę dostaw.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Poniżej tej wartości jest strata, powyżej – zysk."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Próg rentowności" – definicja i ujęcie w analizie koszt–wolumen–zysk, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%B3g_rentowno%C5%9Bci (dostęp: 2026-03-01)
  • OpenStax: Managerial Accounting – rozdział o Cost-Volume-Profit (CVP) i break-even analysis, https://openstax.org/details/books/managerial-accounting (dostęp: 2026-03-01)
  • Investopedia: "Break-Even Analysis" – opis metody i wzoru na punkt rentowności, https://www.investopedia.com/terms/b/breakevenanalysis.asp (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rachunkowości zarządczej: analiza CVP (koszt–wolumen–zysk)
  • Podręczniki/notesy z ekonomiki gastronomii: koszty stałe i zmienne w usługach
  • Zadania ćwiczeniowe z progu rentowności dla usług (catering, żywienie zbiorowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego