KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 6

PYTANIE NR 38.
Załóżmy, że przeprowadzasz badanie jakości gleby lekkiej (zawierającej do 20% frakcji spławialnej). Otrzymujesz wyniki zawartości kadmu (Cd) wynoszące 4 mg/kg. Czy gleba jest zgodna z obowiązującymi normami dla gleb rolnych w Polsce?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla gleb rolnych próg dopuszczalny kadmu zależy od kategorii gleby, m.in. od udziału frakcji spławialnej.
W glebie lekkiej (do 20% frakcji spławialnej) dopuszczalna wartość jest wyższa; wynik 4 mg/kg mieści się poniżej progu 5 mg/kg, więc gleba spełnia wymaganie.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena, czy gleba "spełnia normy", nie polega na porównaniu wyniku z jedną stałą liczbą. Dopuszczalne zawartości metali ciężkich (w tym kadmu) są w Polsce określane tak, aby uwzględniać właściwości gleby wpływające na mobilność i dostępność metali, zwłaszcza udział drobnych cząstek (frakcji spławialnej) oraz zdolność sorpcji.

W pytaniu wskazano, że badana jest gleba lekka (do 20% frakcji spławialnej). Dla takiej kategorii dopuszczalny próg kadmu jest z górnego zakresu wartości (w praktyce wskazywany jako 5 mg/kg). Otrzymany wynik 4 mg/kg jest więc niższy od progu, co oznacza zgodność z wymaganiem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Stwierdzenie z progiem 3 mg/kg nie pasuje do gleby lekkiej; taki poziom może dotyczyć innych kategorii gleb o większej zawartości frakcji drobnej, gdzie metale są inaczej oceniane.
  • Stwierdzenie, że "norma wynosi 4 mg/kg", błędnie sugeruje równość wyniku i progu. W praktyce próg jest wartością graniczną, a nie "dopasowaną" do pojedynczego pomiaru; w dodatku zależy od kategorii gleby.
  • Stwierdzenie z progiem 2 mg/kg jest typowe dla gleb o innych właściwościach (bardziej "ciężkich"/drobnoziarnistych), a nie dla gleb lekkich opisanych w pytaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim porównasz wynik metalu ciężkiego z normą, ustal kategorię gleby (np. na podstawie granulometrii i frakcji spławialnej). Dopiero wtedy wybierasz właściwy próg i oceniasz zgodność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Frakcja spławialna to najdrobniejsze cząstki gleby (ił i pył), które silnie wpływają na sorpcję zanieczyszczeń.

Im więcej frakcji drobnej, tym inne (zwykle ostrzejsze) progi oceny metali ciężkich. Dlatego przed oceną Cd trzeba znać kategorię gleby.

W ocenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi kategoria gleby wiąże się m.in. z udziałem frakcji spławialnej.

W tym zadaniu "gleba lekka" to taka, która ma do 20% frakcji spławialnej. Tę informację uzyskuje się z analizy granulometrycznej.

Ponieważ właściwości gleby (np. udział drobnych frakcji) zmieniają wiązanie i mobilność metali ciężkich.

W praktyce progi dla kadmu są podawane w zakresie (np. 2–5 mg/kg) zależnie od kategorii. Bez tej kategorii porównanie wyniku jest niejednoznaczne.

Kadm może pochodzić m.in. z emisji przemysłowych, spalania paliw, procesów metalurgicznych oraz zanieczyszczeń surowców.

W rolnictwie istotnym źródłem bywa też dopływ z nawozów fosforowych. Dlatego monitoring Cd jest ważny w rejonach uprzemysłowionych.

Krok 1: potwierdź jednostkę i matrycę (mg/kg gleby).

Krok 2: ustal kategorię gleby (np. udział frakcji spławialnej).

Krok 3: wybierz właściwy próg dla tej kategorii i sprawdź, czy wynik jest poniżej progu.

Zależy od sposobu zdefiniowania progu w danym systemie oceny, ale w testach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się, że zgodność oznacza "nie przekracza progu".

W praktyce laboratoryjnej uwzględnia się też niepewność pomiaru, ale to wymaga procedur i danych z raportu.

Najczęstsze błędy to: ignorowanie kategorii gleby, mylenie tła naturalnego z limitem dopuszczalnym oraz porównywanie norm dla gleby z normami dla żywności.

Warto też uważać na jednostki i na to, czy wynik dotyczy tej samej części próbki (np. suchej masy).

Kadm jest silnie toksyczny i nie pełni funkcji biologicznej w organizmach.

W glebie może być stosunkowo mobilny, a więc łatwiej przechodzić do roślin i łańcucha pokarmowego. Z tego powodu przepisy kładą nacisk na kontrolę jego zawartości.

Badania wykonuje się m.in. w ramach monitoringu środowiskowego, przy ocenie oddziaływania instalacji, po awariach/wyciekach oraz przed zmianą sposobu użytkowania terenu.

Wyniki porównuje się z progami zależnymi od właściwości gleby i sposobu użytkowania terenu.

Ucz się schematu: wynik + kategoria gleby + dobór progu + wniosek.

Zapamiętaj, że progi dla metali często są zakresami zależnymi od właściwości. Ćwicz na przykładach, aby nie traktować norm jak jednej stałej liczby.

info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20160001395/O/D20161395.pdf
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi, Dz.U. 2016 poz. 1395
  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) – informacja cytowana w danych wejściowych: dopuszczalne wartości Cd 2–5 mg/kg w zależności od właściwości gleby (wymaga dotarcia do oryginalnej publikacji GIOŚ w celu pełnej weryfikowalności).

Materiały:

  • Tekst Rozporządzenia Ministra Środowiska z 1.09.2016 r. (Dz.U. 2016 poz. 1395) – tabele wartości dopuszczalnych dla metali w glebie
  • Materiały dydaktyczne z gleboznawstwa: frakcje granulometryczne i frakcja spławialna
  • Podstawy toksykologii środowiskowej metali ciężkich (kadm: mobilność, pobieranie przez rośliny)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego