KWALIFIKACJA EKA7 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 37.
Załóżmy, że rząd wprowadza nowy podatek od sprzedaży samochodów elektrycznych, co powoduje wzrost ich cen. Jakie zjawisko ekonomiczne najlepiej opisuje tę sytuację?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podatek zwiększa koszt sprzedaży po stronie sprzedawców/producentów, więc przy danej cenie oferują oni mniej towaru. W modelu popytu i podaży oznacza to przesunięcie krzywej podaży w lewo (w górę), co prowadzi do wyższej ceny równowagi i niższej ilości sprzedaży. Inflacja dotyczy ogólnego poziomu cen, a elastyczność jest miarą, nie zjawiskiem.

Pełne wyjaśnienie:

Wprowadzenie podatku od sprzedaży danego dobra (np. samochodów elektrycznych) działa jak wzrost kosztu po stronie sprzedawców/producentów: aby sprzedaż była opłacalna, potrzebują oni wyższej ceny "na rynku" lub akceptują niższą marżę. W standardowym modelu mikroekonomicznym taki bodziec kosztowy powoduje, że przy każdej cenie sprzedawcy są skłonni zaoferować mniejszą ilość dobra niż wcześniej.

To jest właśnie przesunięcie krzywej podaży (typowo w lewo lub w górę). Skutek w nowym punkcie równowagi to:

  • wzrost ceny rynkowej (ceny równowagi),
  • spadek sprzedawanej ilości (ilości równowagi).

Odpowiedź "Elastyczność popytu" nie opisuje zjawiska, tylko miarę reakcji konsumentów na zmianę ceny (współczynnik określający, jak silnie zmienia się wielkość popytu, gdy zmienia się cena). Elastyczność jest ważna przy analizie, kto ponosi ciężar podatku (incydencja podatkowa), ale sama w sobie nie jest zjawiskiem wywołanym przez wprowadzenie podatku.

"Inflacja" jest niepoprawna, bo oznacza ogólny, utrzymujący się wzrost przeciętnego poziomu cen w gospodarce, a tu mowa o wzroście cen w jednym segmencie rynku wywołanym konkretnym podatkiem. "Deflacja" to z kolei spadek ogólnego poziomu cen, więc również nie pasuje do sytuacji opisującej podwyżkę cen danego dobra.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się podatek i informacja o wzroście ceny danego dobra, najpierw sprawdź, czy pytanie dotyczy mechanizmu rynkowego (przesunięcie podaży/popytu), czy reakcji ilościowej (elastyczność). Słowo "zjawisko" zwykle sugeruje mechanizm na wykresie, czyli przesunięcie krzywej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podatek zwiększa koszt sprzedaży, więc sprzedawcy oferują mniej produktu przy każdej cenie. Na wykresie oznacza to przesunięcie krzywej podaży w lewo (lub w górę). Typowy skutek to wyższa cena równowagi i mniejsza ilość sprzedana.
Podatek jest dodatkowym obciążeniem w transakcji, więc aby utrzymać opłacalność, część jego kosztu bywa przerzucana na kupujących w postaci wyższej ceny. Ostateczny wzrost ceny zależy od warunków rynkowych oraz elastyczności popytu i podaży.
Elastyczność popytu to miara (współczynnik) mówiąca, jak silnie zmienia się wielkość popytu, gdy zmienia się cena. Nie jest zjawiskiem rynkowym sama w sobie, tylko narzędziem opisu reakcji konsumentów na zmiany cen.
Inflacja dotyczy ogólnego poziomu cen w gospodarce (koszyka dóbr i usług) i ma charakter szeroki oraz długotrwały. Wzrost ceny jednego dobra (np. aut elektrycznych) po podatku to zmiana na konkretnym rynku, niekoniecznie związana z inflacją.
Ruch po krzywej popytu występuje, gdy zmienia się cena i konsumenci kupują więcej/mniej przy niezmienionych innych warunkach. Przesunięcie podaży/popytu zachodzi, gdy zmienia się czynnik pozacenowy (np. podatek, koszt, technologia), czyli zmieniają się warunki rynku.
Podatek podnosi koszt i zmienia równowagę: wyższa cena zniechęca część kupujących, a sprzedawcy oferują mniej przy danej cenie. W nowej równowadze rynek "czyści się" przy mniejszej ilości transakcji, więc sprzedaż spada.
Incydencja podatkowa to podział ciężaru podatku między kupujących i sprzedających. Zależy od elastyczności: gdy popyt jest mało elastyczny, kupujący łatwiej akceptują wyższą cenę, więc ponoszą większą część podatku; gdy popyt jest elastyczny, większy ciężar może spadać na sprzedawców.
Typowe pomyłki to: utożsamienie wzrostu cen z inflacją, wybór "elastyczności" jako zjawiska zamiast mechanizmu rynkowego, oraz mylenie przesunięcia krzywej z ruchem po krzywej. Pomaga pytanie kontrolne: czy zmienił się czynnik pozacenowy (np. podatek)?
Najczęściej jest to przesunięcie krzywej podaży w lewo (w górę), bo rosną koszty wytworzenia lub sprzedaży. W rezultacie punkt równowagi przesuwa się: cena rośnie, a ilość spada. To klasyczny efekt podatku w modelu podaży i popytu.
Ćwicz rozpoznawanie, czy zmiana dotyczy popytu czy podaży, i czy jest to ruch po krzywej czy jej przesunięcie. Rób zadania z podatkiem, subsydium i zmianą kosztów. Pomocne są schematy: koszt rośnie → podaż w lewo; preferencje rosną → popyt w prawo.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że podatek zwiększa koszt sprzedaży po stronie sprzedawców/producentów, więc przy danej cenie oferują oni mniej towaru.

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Elastyczność cenowa popytu" https://pl.wikipedia.org/wiki/Elastyczno%C5%9B%C4%87_cenowa_popytu - dostęp: 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – "Inflacja" https://pl.wikipedia.org/wiki/Inflacja - dostęp: 2026-03-01
  • Wikipedia (EN) – "Tax incidence" https://en.wikipedia.org/wiki/Tax_incidence - dostęp: 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z mikroekonomii (działy: popyt i podaż, opodatkowanie)
  • Otwarte materiały edukacyjne z wykresami podaży i popytu (kursy online z mikroekonomii)
  • Artykuły/hasła encyklopedyczne o podatku pośrednim, inflacji i elastyczności popytu

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego