W pytaniu chodzi o rozpoznanie, w którym mechanizmie nie zachodzi zamiana ruchu obrotowego na ruch prostoliniowy. Taka zamiana jest typowa dla wielu mechanizmów napędowych, w których obrót wału lub korby ma zostać przekształcony w posuw (ruch liniowy) suwaka, jarzma, nakrętki lub innego elementu wykonawczego.
Mechanizm jarzmowy jest przykładem układu, w którym element współpracujący z ruchem obrotowym wymusza ruch posuwisty jarzma/suwaka. W praktyce spotyka się go w różnych odmianach mechanizmów kinematycznych, gdzie ważna jest właśnie przemiana rodzaju ruchu.
Układ korbowy (korba–korbowód–suwak) klasycznie przekształca ruch obrotowy korby na ruch posuwisto-zwrotny suwaka (prostoliniowy). Jest to jedno z najbardziej podstawowych skojarzeń egzaminacyjnych: obrót na wejściu, posuw na wyjściu.
Mechanizm śrubowy również realizuje zamianę: obrót śruby (lub nakrętki) powoduje przesuw osiowy (prostoliniowy) współpracującego elementu. To podstawa działania m.in. napędów regulacyjnych i wielu mechanizmów nastawczych.
Krzyż maltański ma inną funkcję. Jego zadaniem jest zwykle indeksowanie, czyli zamiana ruchu obrotowego ciągłego na ruch obrotowy przerywany (skokowy) elementu wyjściowego. Na wyjściu nadal otrzymuje się ruch obrotowy, tylko realizowany porcjami (z przerwami), a nie ruch prostoliniowy.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "jarzmowym" jest błędne, bo mechanizm jarzmowy jest kojarzony właśnie z uzyskiwaniem posuwu elementu wyjściowego.
- "układu korbowego" jest błędne, bo to klasyczny przykład zamiany obrotu na ruch posuwisto-zwrotny suwaka.
- "śrubowym" jest błędne, bo mechanizm śrubowy zamienia obrót na przesuw osiowy (ruch prostoliniowy).
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się krzyż maltański, warto sprawdzić, czy pytanie nie dotyczy ruchu przerywanego obrotowego (indeksowania), bo to jego najbardziej typowe zastosowanie.
