KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 20.
Zamieszczony fragment tekstu opisuje pracę urządzenia sterującego, którym jest
Ilustracja przedstawia fragment tekstu, który opisuje funkcję urządzenia sterującego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na urządzenie realizujące logikę i zabezpieczenia w układach cyfrowych oraz podające wyjścia dwustanowe do członów wykonawczych (np. przez zestyki). To cechy sterownika mikroprocesorowego. Prostownik i falownik służą do konwersji energii, a stycznik jest tylko łącznikiem.

Pełne wyjaśnienie:

W cytowanym opisie kluczowe są dwie informacje: po pierwsze "funkcje logiczne i zabezpieczeniowe są realizowane przez układy cyfrowe", a po drugie "sygnały wyjściowe dwustanowe (...) są przekazywane za pomocą zestyków". Taki zestaw cech odpowiada sterownikowi mikroprocesorowemu (np. sterownikowi stosowanemu w automatyce), który przetwarza sygnały wejściowe, wykonuje algorytm sterowania i logikę zabezpieczeń, a następnie wystawia sygnały binarne do elementów wykonawczych (zaworów, wyłączników, napędów). Wyjścia mogą być realizowane przez przekaźniki (zestyki) albo wyjścia półprzewodnikowe.

Odpowiedź "sterownik mikroprocesorowy" jest więc właściwa, bo dotyczy urządzenia, które przetwarza informację (logika cyfrowa) i realizuje funkcje sterowania ruchowego oraz awaryjnego.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne klasy urządzeń:

  • Prostownik sterowany to przekształtnik energoelektroniczny AC→DC, którego rolą jest zmiana rodzaju/poziomu energii elektrycznej, a nie wykonywanie złożonej logiki zabezpieczeniowej w "układach cyfrowych". Może być sterowany (np. kątem załączenia), ale jest to sterowanie konwersją mocy.
  • Falownik napięcia to przekształtnik DC→AC (zwykle o regulowanej częstotliwości/napięciu), stosowany np. do napędów. Jego podstawową funkcją również jest konwersja energii, a nie realizacja logiki procesu i zabezpieczeń opisanej w tekście.
  • Stycznik elektroenergetyczny jest aparatem łączeniowym: załącza/wyłącza obwód mocy. Sam z siebie nie "realizuje funkcji logicznych i zabezpieczeniowych przez układy cyfrowe"; może być co najwyżej elementem wykonawczym sterowanym przez sterownik.

W praktyce (również w instalacjach i obiektach gazowniczych) taki sterownik może nadzorować stany awaryjne i sekwencje odcięcia dopływu gazu, sterować zaworami i sygnalizacją, a także rejestrować zdarzenia. To właśnie odróżnia sterownik mikroprocesorowy od elementów energoelektroniki i aparatury łączeniowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sterownik mikroprocesorowy realizuje logikę sterowania i zabezpieczenia (przetwarzanie informacji), a falownik służy do konwersji energii DC→AC i sterowania parametrami zasilania silnika. W opisie z "układami cyfrowymi" chodzi o logikę, nie o przekształcanie mocy.
"Układy cyfrowe" sugerują przetwarzanie sygnałów w postaci logicznej (0/1), wykonywanie programu i decyzji zabezpieczeniowych. To typowe dla sterowników mikroprocesorowych. Stycznik nie przetwarza informacji, a prostownik/falownik przetwarzają głównie energię elektryczną.
Sygnał dwustanowy ma dwa stany, np. ZAŁ./WYŁ. lub 1/0. Sterownik używa takich wyjść do wysterowania elementów wykonawczych (zaworów, wyłączników, sygnalizacji). W tekście wskazano, że takie wyjścia są przekazywane przez zestyki, czyli typowe wyjścia przekaźnikowe.
Zestyki to elementy łączeniowe (np. przekaźnika), które zwierają/rozwierają obwód sterowania lub sygnalizacji. W sterowniku mikroprocesorowym wyjście często steruje przekaźnikiem, a jego zestyk podaje sygnał dwustanowy na człon wykonawczy. To nie oznacza, że sterownikiem jest stycznik.
Nie w sensie układów cyfrowych. Stycznik jest łącznikiem: wykonuje polecenie załącz/wyłącz, ale nie analizuje sygnałów i nie realizuje algorytmów. Logikę realizuje sterownik (mikroprocesorowy lub przekaźnikowy układ logiki), a stycznik jest zwykle elementem wykonawczym w obwodzie mocy.
Prostownik sterowany to przekształtnik AC→DC, w którym reguluje się wartość wyjściową (np. przez sterowanie elementami mocy). Jego główna funkcja to konwersja energii, a nie realizowanie logiki zabezpieczeniowej procesu. Dlatego nie pasuje do opisu o "układach cyfrowych" i "funkcjach logicznych".
Przykładowo: zawory elektromagnetyczne odcinające dopływ gazu, sygnalizatory alarmowe, napędy w układach redukcji ciśnienia, a także elementy monitoringu. Sterownik zbiera sygnały z czujników (ciśnienie, temperatura) i wystawia wyjścia dwustanowe do wykonania działań normalnych i awaryjnych.
W obu przypadkach pojawia się słowo "sterowanie", ale dotyczy ono czego innego. Sterownik mikroprocesorowy steruje procesem (logika, sekwencje, zabezpieczenia), a falownik/prostownik steruje parametrami energii (napięcie, prąd, częstotliwość) w torze mocy. Klucz to rozróżnienie informacji od energii.
Szukaj sformułowań o logice, zabezpieczeniach, układach cyfrowych, programowaniu, wejściach/wyjściach oraz sygnałach dwustanowych do elementów wykonawczych. Gdy opis mówi głównie o zamianie AC/DC, DC/AC albo o częstotliwości, zwykle chodzi o przekształtniki mocy.
Samo załączanie odbiornika (np. silnika) może realizować stycznik, ale gdy wymagane są warunki, sekwencje, blokady, alarmy i reakcje awaryjne, potrzebny jest sterownik. Sterownik analizuje sygnały z czujników i podejmuje decyzje, a stycznik wykonuje tylko końcowe przełączenie obwodu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że opis wskazuje na urządzenie realizujące logikę i zabezpieczenia w układach cyfrowych oraz podające wyjścia dwustanowe do członów wykonawczych (np. przez zestyki).

Źródła:

  • IEC 61131-1, Programmable controllers — Part 1: General information (opis przeznaczenia sterowników programowalnych i pojęć ogólnych)
  • IEC 61131-2, Programmable controllers — Part 2: Equipment requirements and tests (wymagania dla urządzeń sterowania i modułów wejść/wyjść)
  • Frank D. Petruzella, "Programmable Logic Controllers", rozdziały o podstawach PLC, wejściach/wyjściach i roli logiki w sterowaniu

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw automatyki i elektrotechniki (rozdziały o sterowaniu i aparaturze łączeniowej)
  • Materiały dydaktyczne o sterownikach programowalnych i układach sterowania (wejścia/wyjścia, logika, zabezpieczenia)
  • Dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR) przykładowych sterowników i modułów I/O w układach przemysłowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego