KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - CZERWIEC 2015

Oznaczenie 20H7/e8 jest zapisem tolerancji i pasowania wg systemu ISO. Liczba 20 oznacza wymiar nominalny (średnicę), a symbole literowo-liczbowe określają pola tolerancji: osobno dla otworu i osobno dla wałka.

Jak czytać zapis?

• H7 (wielka litera) dotyczy otworu. Litera określa położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczba (np. 7) – klasę dokładności (IT).
• e8 (mała litera) dotyczy wałka. Analogicznie: litera "e" określa położenie pola tolerancji wałka, a "8" – klasę dokładności.

Dlaczego jest to "luźne na zasadzie stałego otworu"?

• "Zasada stałego otworu" wynika z zastosowania otworu H – w praktyce dobiera się różne wałki (np. e, f, g…) do tego samego otworu, uzyskując wymagane pasowanie.
• Położenie pola tolerancji wałka oznaczone literą e jest przesunięte tak, że typowo daje luz w zestawieniu z otworem H, czyli pasowanie luźne. Taki dobór jest charakterystyczny m.in. dla połączeń wymagających swobodnego montażu i możliwości ruchu (np. obrotowego).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

• "luźnego na zasadzie stałego wałka" – zasada stałego wałka wiązałaby się z bazowaniem na wałku o określonej literze (np. "h"), a tutaj bazą jest otwór H.
• "ciasnego na zasadzie stałego otworu" – "ciasne" (wciskowe) wymagałoby doboru wałka o położeniu pola tolerancji prowadzącym do ujemnego luzu z otworem H; litera "e" typowo nie daje wcisku z H.
• "mieszanego na zasadzie stałego otworu" – pasowanie przejściowe (mieszane) występuje, gdy w zależności od wykonania może pojawić się minimalny luz lub minimalny wcisk; zestaw H z "e" zasadniczo ukierunkowany jest na uzyskanie luzu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, co dotyczy otworu (wielka litera) i wałka (mała litera), a dopiero potem oceniaj, czy charakter pasowania jest luźny/przejściowy/ciasny oraz czy jest to układ stałego otworu czy stałego wałka.