W zapisie refrakcji okularowej ten sam układ mocy można zapisać w dwóch równoważnych postaciach: z cylindrem ujemnym (minus-cyl) albo dodatnim (plus-cyl). Aby przejść z jednej konwencji do drugiej, stosuje się transpozycję cylindra.
Reguły transpozycji są stałe:
- Nowa sfera: S′ = S + C (sfera po transpozycji to suma dotychczasowej sfery i cylindra, z uwzględnieniem znaku cylindra).
- Nowy cylinder: C′ = −C (zmienia się znak cylindra na przeciwny).
- Nowa oś: oś′ = oś ± 90° (dodajemy 90°, a jeśli przekroczymy 180°, odejmujemy 180°, aby pozostać w standardowym zakresie zapisu).
Dla recepty +1,00 Dsph/−3,00 Dcyl oś 15°:
- S′ = +1,00 + (−3,00) = −2,00 Dsph,
- C′ = −(−3,00) = +3,00 Dcyl,
- oś′ = 15° + 90° = 105°.
Dlatego poprawny zapis równoważny to −2,00 Dsph/+3,00 Dcyl oś 105°.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wariant z nieprawidłową sferą oznacza pomylenie dodawania cylindra do sfery lub nieuwzględnienie znaku. Wariant z osią 15° nie spełnia zasady przesunięcia osi o 90°, więc opisuje inny rozkład mocy w meridianach. Wariant z +4,00 Dsph ma złą sferę i w praktyce dałby inną moc sferyczną po uwzględnieniu cylindra.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj trzy kroki transpozycji w tej samej kolejności (S′, C′, oś′) i kontroluj, czy oś po dodaniu/odjęciu 90° mieści się w 0–180°.
